Жылі дзед і баба. Нічога ў іх у гаспадарцы не было, адна толькі курачка Чубатка.

Жылі яны, жылі і дажыліся да таго, што і варыць больш няма чаго. Вось дзед і кажа бабе:

— Баба, а баба, свары, мабыць, Чубатку, а тое што ж?..

Замахала баба рукамі:

— І што ты, дзед, надумаў! Ужо лепш будзем галодныя, а Чубатку варыць я не дам.

Пачула гэта курачка, пабегла ў двор, знайшла там бабовае зярнятка і прынесла яго бабе.

Кажа дзед:

— Вось і добра! Свары, баба, хоць гэтае бабовае зярнятка.

Паглядзела старая на зарнятка:

— Дзед мой, дзед, ды якая ж з аднаго зярнятка ежа? Я для яго і чыгуна не падбяру. Лепш давай-ка пасадзім яго. А як вырасце, спячом цэлы бабовы пірог.

— А дзе ж мы яго пасадзім? — пытае дзед.

— У поле.

— У поле яго крумкача выдзеўбе.

— Ну, у двары.

— У двары яго курыца выгарне.

— Давай пасадзім яго тады пад палаткамі, у хаце.

— Добра,— пагадзіўся дзед і пасадзіў бабовае зярнятка пад палаткамі, у хаце. Узыйшоў боб і давай расці. Рос, рос, упёрся ў палаткі.

— Што нам, баба, рабіць? — пытае дзед.

— Трэба палаткі разбіраць. Разабраў дзед палаткі, а боб расце і расце — вырас да самай столі.

— Што нам, баба, рабіць? — ізноў пытае дзед.

— Трэба і гэта разбіраць.

Разабраў дзед патоўк, а боб расце і расце — вырас пад самы дах.

Дзед і дах разабраў. Вызірнула бобка на святло і давай расці яшчэ весялей. Вырас да самага неба.

Узяў тады дзед мяшок, палез па сцябле на неба, сабраў саспелыя струкі і назад вярнуўся.
Узрадавалася баба: прынёс дзед цэлы мяшок бабовых струкоў.

— Ну, зараз вось мы ўжо пірага наямося! Узяла баба струкі, высушыла бабы на печы, змалола і замясіла ў дзежцы на пірог цеста.

А цеста ўздымаецца і ўздымаецца — лезе яно прэч з дзежкі. Паклала яго баба на лапату, выляпіла пірог, размалявала рознымі ўзорамі, каб быў папрыгажэй, і ў печ.

А пірог расце і расце — з печы на прыпек лезе. Адкрыла баба засланку, а ён прыг у хату, з хаты за парог і ўцёк-Кінуліся дзед з бабай даганяць пірог. Ды дзе там!.. Так і не дагналі.
Прыкаціўся пірог у лес. А тут насустрач яму рудая ліса. Схапіла яна пірог, выела мякіш, у сярэдзінку гузоў напхала і пабегла з пірагом да пастушкоў.

Знайшла ў поле пастушкоў і кажа:
— Пастушкі, пастушкі, дайце мне бычка, я вам за гэта пірог дам.
Бачаць пастушкі — добры пірог у лісы: жоўценькая скарыначка так і блішчыць. Падумалі і аддалі бычка.

— Толькі глядзіце ж не ешце пірог, пакуль я не заеду за горку,— кажа ліса.

Села яна на бычка і паехала. І толькі схавалася за горкай, пастушкі і кажуць:

— Сядзем, з’ядзім па кавалачку! Разламалі пірог, а ў ім адны толькі гузы яловыя… Ашукала іх лісіца-хітрыца.

Едзе ліса на бычку, бачыць — стаіць на дарозе пусты воз, а недалёка чалавек крычыць. Падкралася яна паціху да воза, запрэгла ў яе бычка, уселася на мяккай саломе і едзе сабе далей, пугай бычка падганяе.

Прыехала ў лес. Ідзе ёй насустрач воўк. Набегаўся, замарыўся, ледзь ногі валачэ.

— Куды, кума, едзеш? — пытае.

— У трыдзесятае царства.

— Навошта?

— Там, кажуць, столькі курэй, што і каршуны іх не дзюбаюць…

— А бараны ў тым царстве водзяцца? — аблізнуўся воўк.

— Ды там іх краі не відаць!

— Ліска-сястрычка, вазьмі і мяне з сабой: падвязі хоць бы мой хвост.

— Што ж адзін вось хвост везці? Садзіся ўвесь ты. Сеў воўк. Едуць далей.

Сустракаюць мядзведзя.

— Куды, кумы, едзеце?

— У трыдзесятае царства…

— Навошта?

— Там, кажуць, і каршуны курэй не дзюбаюць,— адказвае ліса.

— Ды там, кажуць, і бараноў краі не відаць,— падтаквае воўк.

— А мёду там шмат?

— Ды там, кажуць, мядовыя рэкі цякуць!

Узрадаваўся мядзведзь:

— Так вазьміце і мяне з сабой. Хоць адну лапу падвязіце.

— Што ж адну лапу везці? Ужо садзіся. Уселіся ўтрох, едуць далей.

Раптам зламалася аглобля.

Кажа ліса мядзведзю:

— Ідзі, кум, прынясі аглоблю. Пайшоў мядзведзь у лес, знайшоў вывернутую елку і прыцягнуў да воза. Убачыла ліса, раскрычалася:

— Ах ты, дурніла, хіба гэта дрэва для аглоблі! — І да ваўка: — Ідзі, кум, прынясі-ка аглоблю танчэй.

Пайшоў воўк і прынёс крывы яловы сук. Ліса і на яго накрычала, плюнула і пайшла сама за аглобляй. А тым часам мядзведзь з ваўком з’елі бычка, шкуру саломай напакавалі, на ногі паставілі і пайшлі сабе, пасмейваючыся.

Вярнулася ліса, зірк — ні ваўка, ні мядзведзя, толькі бычок. Прымайстравала яна аглоблю, села ў воз, махнула на бычка пугай, а той — брык! — і паваліўся.

Паглядзела ліса на бычка і аб усім здагадалася.

— Пастойце ж вы ў мяне! — прыстрашыла яна ваўку і мядзведзю і пабегла сваёю дарогай.

Доўга яна ішла, ўжо восень яе заспела. Сустракае ваўка, таго, што бычка з’еў:

— Дабрыдзень, кум! Як маешся?

— Дрэнна,— кажа воўк.— Відаць, прастыў пад дажджом, так увесь і трасуся. Зуб зуба падганяе.

— Значыць, трэба новы кажух сшыць,— раіць ліса.

— Ты дакладна, кума, кажаш,— пагадзіўся воўк.

Пабег на выган, схапіў авечку і прыцягнуў у лес.

— Хопіць на кажух? — пытае ў лісы.

— Мала,— кажа ліса. Прынёс воўк яшчэ адну авечку.

— А зараз хопіць?

— Не, трэба яшчэ адну. Прыцягнуў воўк яшчэ.

— Ну, а зараз,— кажа ліса,— трэба краўца шукаць.

— Дзе ж мне шукаць яго, кумачка?

— Я ведаю добрага краўца. Пойдзем да яго. Прывяла ліса ваўка на сенажаць. А там, у кустах, на прывязі жарабец пасвіўся.

— Вось ён, кравец. Засмяяўся воўк:

— Ды які ж гэта кравец? Не, кумачка, як жадаеш, а розуму ў цябе мала. Пакрыўдзілася ліса:

— Ты пра мой розум не занадта балбачы! Была я разумнай і буду, а ты як быў дурнем, так дурнем і застанешся.
Тут ужо воўк пакрыўдзіўся, нават узлаваўся:

— Яшчэ паглядзім, хто з нас паразумней!

— Не хваліся наперад,— кажа ліса,— вось убачыш, як з цябе цяпер шкуру злупяць.

— Хто злупіць? — пстрыкнуў зубамі воўк.

— Гаспадар гэтага каня.

— Не можа быць! — не верыць воўк.

— Вось убачыш. На чым жарабец прывязаны? — пытае ліса.

— На вяроўцы.

Засмяялася ліса:

— Вось і відаць, што ты дурань!

— Чаму? — прыскокнуў воўк.

— Жарабец да кала прывязаны.

— Не можа быць! — запляскаў вачамі воўк.

— Ідзём, пакаджу.

Падвяла ліса яго да калка, да якога быў прывязаны канец вяроўкі, зняла вяроўку, зрабіла завесу і закінула ваўку на шыю. Не паспеў воўк і апамятацца, як апынуўся ў завесе.

Тут падбегла ліса да жарабца, замахала хвастом.

Жарабец спалохаўся і як кінуўся на ўцёкі дахаты, толькі падковы заззялі.

Вось так і прыцягнуў ён у завесе ваўка свайму гаспадару. Ну, а там з яго і шкуру знялі.

Вярнулася ліса ў лес. Села пад елкай і жуе.

Ідзе мядзведзь, той, што бычка з’еў.

— Што гэты ты, кумачка, жуеш? — пытае.

— Мед. Ты сляпы, ці што?

— А дзе ж ты дастала яго?

— З галавы. І ты можаш дастаць, калі жадаеш.

— Як?

— Вельмі проста: разганіся ды стукніся галавою пра дуб, вось мед і выляціць.

— Дзякуй, кума, за добрую раду. Так я і зраблю.

Знайшоў ён самы тоўсты дуб, разагнаўся з усёй сілы ды як грукнуўся пра яго лбом!

Тут яму і канец.

А лісіца-хітрыца наелася і пайшла запіваць вадой з раўчука. Убачылі яе пастушкі.

— А-а, старая падманшчыца! — закрычалі яны ў адзін голас і напусцілі на лісу сабак.Яшчэ па тэме:

• Баран бок абадран (народная казка)
• Беларускія народныя казкі, ч.1 – Казкі пра жывёл (mp3)
• Як касцы пані абхітрылі. Прыказкі пра гультаёў
• Лісіца і дрозд
• Вол, баран, гусак і пеўнік

КАЗКА ПРА МЯДЗЬВЕДЗЯ

Пад самую восень, пад верасень месяц
Задумаў жаніцца Мядзьведзь шэры ў лесе.
І кажа сватом: — Мне шукайце пасагу;
Зіму зімаваць — трэба мёду і брагі.
А сам я ня маю ні пчол, ні гароду;
Падушка — і тая з альховай калоды.
За лета снапа мне нажаць ня прыйшлося, —
То хворы ляжаў, то гнуў дугі, палозьзе.
Няхай сабе будзе ня важная жонка, —
Каб толькі я выжыў зіму пад сасонкай…

Хадзілі сваты ад Мядзьведзя па лесе

 —Усё дзеўкі шукалі празь верасень месяц.
Хадзілі яны ў Белавеж да Зубрышкі,
Да Зайцавых дзевак, былі і ў Казьлішкі.
Там ветліва важных гасьцей прынімалі,
Крынічнай вадой, мурагом частавалі;
Стараліся ўсе ім у пояс хіліцца —
Сваты былі важныя — Воўк ды Лісіца!
Калі што ня так, дык патрапілі-б самі
Пагладзіць, дзе трэба, памацаць зубамі…
Эх, важныя дзеўкі, былі-б гаспадыні,
Каб мелі каўбасаў, курэй, саланіны.
Нашто і шукаць-бы што недзе другое, —
Было-б для Мядзьведзя жыцьцё залатое.
А то ў Зайчышкі пасаг — руні жыта,
Зімой — зьледзянеўшая ў полі ракіта.
А у Казьлішкі трысьнік у імшарах,
Падушкі з пуховак, асоту гушчары.
Таксама ў Зубрышкі па ўсёй Белавежы
Ня зьлічыш стагоў непачатых і сьвежых…
Ды што зь іх сватом і Мядзьведзю старому, —
Язык намазоліш, нагоніш аскому.

Пачулі сваты — ёсьць ля Нарачы дзеўка:

Ў зялёнай дуброве паджарая Белка,
Такая вясёлая, зь песьнямі, зь сьмехам,
Зьбірае зь ляшчэўніку летам гарэхі.
Насыпала поўныя куфры, як лёду,
Раскусіш — як сонца, зярняты — як зь мёду.
Сказалі Мядзьведзю: — Ёсьць дзеўка з пасагам!
Прыбраўся Кудлаты Мядзьведзь у сярмягу;
Кашулю узьдзеў, што злупіў у Міколы,
Як той бараніў ад яго калісь пчолы;
Ўзяў пояс ліповы і кій сукаваты, —
Так выбраўся зь сьвітай Мядзьведзь наш у сваты.

Такое вясельле магло толькі хіба

Быць там, дзе ёсьць Нарач, бор цёмны ды рыба.
Ігралі ў цымбалы Шаршні і Асьвянкі,
Ігралі дзень цэлы да самай заранкі;
А ў цёмным ягодніку зь Цецярукамі
Ў тахт Дзятлы у бубны лупілі насамі,
І зь вёскі далёкай, дзе жытнія гоні,
Ім Певень іграў на чырвонай гармоні.
Лявоніху ёмка скакала Лісіца, —
Аж ветрам паджарым шумела спадніца.
Як выйшаў Мядзьведзь, тупнуў левай ды правай,
Пайшоў прысядаць — замігцелі рукавы.
Скакаць ён так мог-бы дзён пяць ці мо’ дзесяць —
Адно толькі боты стапталіся ў лесе;
Ды нат і ў мяне там знасіліся лапці…
На трэйцюю ноч пачалі разьяжджацца.

Памалу прайшоў ціхі верасень-месяц.

Ляжыць, пажывае Мядзьведзь шэры ў лесе,
Дзе глуш ды сасновае шумнае рэха,
А Белачка носіць ваду і гарэхі.
Насыпе Мядзьведзь іх у ступу, як лёду,
А зьверху бабухне дубовай калодай!
Наесца і сьпіць у сваім у палацы, —
Нат слухаць ня хоча, хто кажа аб працы.
Пажыў ён па-панску нямала так часу,
Пакуль не хапіла у Белкі прыпасаў.
Ляжыць і раве ён, ледзь бор не аглохне:
— Ой, мусіць, я хутка ня выжыву, здохну!.. —
Лячыла Мядзьведзя Варона-Шаптуха,
І Дзяцел пастукваў трубкай у вуха,
І банкі на пяты стаўляла Сарока,
Кампрэсы яму прыкладала пад бокам…
Ды што ні рабілі — ўсё не памагала.
Шмат вылізаў лекаў, гусіны і сала…
Ды што тыя лекі, калі наш Кудлаты
Зьеў двух дактароў зь Белавежы лычатых.
Хадзіў тады блізка Цыган хітры недзе,
Пачуў пра цяжкую хваробу Мядзьведзя
І кажа: — Ты, бацю, ня слухай нікога.
Цыган табе зельля парадзіць другога.
Відаць, ты ня можаш ні сесьці, ні легчы,
Ня можаш, мой баценька, мала ты есьці!…

Дзе ў лесе дарога, а з боку паляна,

Лячыў Цыган брагай-сівухай да рана;
Яшчэ паіў зельлем салодкім, як мёдам,
Спаіўшы, Мядзьведзя прыкуў да калоды,
Пазьней яму ўсыпаў бярозавай кашы,
Павёў яго цешыць людзей на кірмашах.
Перш доўга Мядзьведзь касурыўся ды охаў,
А потым зрабіўся такім скамарохам!
Дзе толькі ня прыйдзе пад хаты крывыя —
Зьлятаюцца дзеці, дзяўчаты, старыя,
Прыносяць салодкага мёду, гарэхаў,
А ён давядзе аж да сльёз і да сьмеху.
Сьмяюцца і дзеці, і куры, і коні,
Як ён у шарахаўкі звонкія звоніць;
Сьмяюцца асьверы, і стрэхі, і хаты,
Як пойдзе скакаць пад цымбалы Кудлаты.
Здаецца, няпраўда, што людзі гавораць,
Што быў ён раней абібокам і хворым…
А Белачка там, дзе ёсьць пушча густая,
Ў сасновыя куфры гарэхі зьбірае
І добра хавае, каб іх ні мядзьведзі
Знайсьці не маглі, ні вясковыя дзеці,
Ды чорнымі зорка пільнуе вачыма
І лускае іх у сьцюдзёныя зімы…
А там, за сасновым за лесам, за борам,
Як золатам сінім, іграюць азёры!
А глянеш навокал — такая краіна:
Дзе ступіш — то рэха, то казка, быліна…
Ёсьць, праўда, і сумных нямала, бязь ліку,
Але мы іх лепей пакінем вялікім.
А вам, мае дзеткі, з вачыма, як золак,
Аддам усе дзівы тых казак вясёлых.

Максім ТанкЯшчэ па тэме:

• Як звяры хвасты атрымоўвалі (народная казка)
• Павуціньне – вершык пра інтэрнэт (+mp3)
• Пчала і муха
• Баран — бок абадран (кніга)
• Бай

Блізка рэчкі Самацечкі камары таўкуцца,
І «таўкачыкі» сьпяваюць, і у скокі тнуцца;
«Гэй, гоп, таўкачыкі,
Гэй, гоп, асінавы,
Ды работы Максімавы…»
А Максім ляжыць на траўцы, сонна пазірае,
Камарок за камарочкам да яго шыбае,
І пясьняр з усіх найлепшы ўжо зьвініць ля вуха,
Як камарыка няўмысьне загубіла муха.

І

Захісталася сасонка баравая,
Затужыла дзяўчынанька маладая,
Жартаўлівая пяюшка-сакатушка,
А на імя — дык мушка-зелянушка:
— «Ой, чаму-ж ды ня судзілася мне долі,
Што мяне і ня сваталі ніколі.
А пасагу прабагатага я маю:
Куст шыпшыны ад краю і да краю,
Шчэлка ў яблыні — ад ветру каб хавацца,
Ліст альховы — на ночку накрывацца,
Ды да краю поўны мёдам кацялішча
З жалудовай вялізнай шалупішчы,
Калі гэты мёд у місачку кладзецца,
Ажно сьліна ў роце набярэцца».
Як пачуў тыя жаласьці камарык,
Паскрабаў і насочак ён і тварык:
— «А чаму-ж бы мне ды зь ёй не пажаніцца?
Пэўна, пойдзе, каб болей ня журыцца.
Хоць насаценькі я, шэры, хударлявы,
Дык у скоках за тое-ж я рухавы…»
І хапіўся камарочак прыбірацца,
Каб ля мушкі-пяюшкі увіхацца.

ІІ

Прыляцела мушка да хаты, —
Аж у яе камарык насаты.
Сватоўе-хрушчы усьсядаюць,
З бацькам-маткай штось размаўляюць:
«Мы — стралцы, шукаем куніцу,
Ня куніцу, але дзявіцу».
Гаманілі болей гадзіны
Ды гавораць так да дзяўчыны:
— «Ці да смаку наш госьць багаты?»
— «Папытайце ў мамы і таты».
Тут гарэлкай усё змацавалі,
А пасьля і заручын даждалі.
Браў камар ад мушкі-дзяўчыны
Дарагі ручнік з павучыны,
Што яна на траўцы сьцяліла
І на ясным сонцы бяліла.
У нядзелю будзе вясельле,
Захадзіў камар, як з пахмельля, —
І пяе і скача паціху,
Ды як сыпне ураз «шырсьцяніху»:
— «Шырсьцяніха, шырсьцяніха мая,
Пакахала камара-гультая,
А камар не зважае на яе,
Толькі лётае ды песьні пяе».

ІІІ

Загудзела, расшумелася дуброва:
Аб вясельлі у дуброве прайшло слова,
Як вянок на муху свацейкі надзелі,
Ўсе навокала аж вочы праглядзелі.
А калі бацьком журылася дзяўчына,
Аж заплакала жаноцкая радзіма:
— «Ускланяюся татачку і матачцы,
Калі ўжо апрыкрала ім у хатачцы.
І чаму-ж вы мяне гадавалі,
Ды ў чужую сямейку аддалі?»
У каравайніцы сьлімачак запрасілі,
І яны дзяжу напродзіў замясілі.
Авадзень быў камаровым старшым дружкам,
Рассыпаўся дробным макам перад мушкай.
Матылькі — баяры, пчолачкі — баяркі,
Спрытны, шпаркі, асабліва як да чаркі.
А найстаршая баярачка — чмяліха
Так сьпявала, аж баяр пабрала ліха:
— «Ой, багаты баяры, багаты,
Ды забыліся ўзяць грашаняты.
Хоць няшмат грашанят яны маюць,
Дык затое свой гонар трымаюць:
Хто капейку дае — грыўняй ліча яе,
А хто грыўню паклаў — што рубля дараваў».
А як сыпнулі-урэзалі музыкі,
Дык узьняўся разам гоман там вялікі.
Чмель пузаты на басолі гучна грае,
А на йскрыпцы ёмка пчолка падцінае.
І знайшлося мушанётка дробна-мала,
Што званіла ткі някепска у цымбалы.
Лоўка конікі у скоках выціналі,
У гару стрыбалі, звонка падпявалі:
— Камары скакаць
Выракаюцца:
Ногі доўгія —
Паламаюцца. —
Гэтак скачуць — хто патроху, хто памногу.
Нейкі конік адтаптаў чмялісе ногу.
Госьці спорна п’юць-ядуць ды размаўляюць,
А музыкі граюць, дыхту заўдаваюць.
Умела муха на вясельле запрашаці,
Дык над тое лепш умела частаваці.
Усяго стаяла досыць для гасьціны:
Навет мёд быў і чмяліны і пчаліны
Хрушч вялізны так гарэлкі насмактаўся,
Што зваліўся ды ў куточку адсыпаўся.
Восы ў шатах чорных з жоўтымі стрычкамі,
Проста елі мушку злоснымі вачамі.
А яна ля мужа сьціпленька сядзела
І зялёненькай спаднічкай зігацела.
Мурашоўна нізка зьвесіла галоўку,
Бо занадта зацягнулася ў шнуроўку.
Ды як скрыкнула, як ахнула раптоўна:
У кроплі дожджыка танула мурашоўна.
Усё сьцямнела, кроплі шпарка заскакалі,
У дупло, дзе жыла мушка, пападалі.
Пахаваліся ўсе госьці у куточкі:
Так спынілася вясельле сярод ночкі,
А назаўтра усе, як толькі ўсталі зраньня,
Дык пайшлі да камара на баляваньне.
І былі яшчэ нарэшце перазовы,
Каб ня стала аб радзіме кепскай мовы.

ІV

Абляцелі красачкі
Не ў пару,
Невясёла шэраму
Камару.
Як пачаў ён параю
З мушкай жыць,
Давялося беднаму
Патужыць.
Ня умее мушачка
Працаваць,
Толькі ўмее з хлопцамі
Жартаваць;
Ані выткаць кросенкі,
Ані шыць,
Ані стравы хораша
Наварыць.
Паштурхаў камарычак
Галаву:
Як я з гэткай жонкаю
Пражыву?
Дзе я вочы, брацікі,
Меў свае,
Як сабе за жонкаю
Браў яе?
Паляцеў ён плакацца
У лясок.
Сеў на дуб зялёненькі,
Пад лісток.
Пахінуў галовачку,
Уздыхнуў
Песьню сумна, жудасна
Зацягнуў.
— Выйду ў поле ды разважу тое гора,
Гэй, гаротнае, маркотнае!
Ты шырока, маё полейка,
Ад кусточка да кусточка разьлягаешся,
Ты глыбока, сэрца, краешся.
Дзе цяпер я сьмерць сваю спаткаю:
Ці у моры, ці у рэчцы, ці ў ставочку,
Што капытам пры дарозе быў прабіты
І да краю буйным дожджыкам наліты?»

V

— Ды і што-ж там за шум учыніўся?
— А камарык там з дубу зваліўся.
Грымнуў ён на зямлю з высакосьці
І пабіў — паламаў сабе косьці.
Цесьлі дошкі з дубоў пілавалі,
Габлявалі, труну змайстравалі.
Ўсю чырвонай кітайкай аббілі,
Стужкай чорнай з краёў адтачылі.
Гэй, кладуць камара ў дамавіну,
Заклікаюць сяброў і радзіму.
Камары над труной затрубілі,
Сьветлячкі лепш за зорак сьвяцілі.
— «Вы паціху, музыкі, зайграйце,
Майго сэрца у край не ўражайце!» —
Горка мушка-ўдава галасіла,
Борздай сьмерці у Бога прасіла:
— «Мой мужочак, мой камарочак,
Ты падай мне з труны галасочак.
Ах, ніхто над табой не заплача,
Толькі хмарачка дробнымі дажджамі,
Толькі мушачка горкімі сьлязамі». —
Палажылі дамоўку на мары,
Панясьлі праз лугі ды папары.
Ля дарогі магілу капалі
І у ёй камара пахавалі,
У сырую зямельку злажылі,
Зьверху насып вялікі зрабілі.
Людзі добрыя шляхамі мінаюць,
Шапкі нізка здымаюць, пытаюць:
— «Ня іначай, вяльможны вандроўнік, —
Генэрал, ці маёр, ці палкоўнік?» —
— «Не, ляжыць тут камар — камарочак,
У каторага з локаць насочак».

Максім БагдановічЯшчэ па тэме:

• Камарова смерць
• Фолк-складанка “Вясёлы вечар”
• Камар у шлеме (комікс)
• Казкі-загадкі: Брат і сястра
• Чырвоныя загадкі

Мішка

Мішку скінулі з канапы,
Мішку адарвалі лапу.
Я яго адрамантую
І цукеркай пачастую.

Пераклад: Сяржук Сокалаў-Воюш

Памочніца

Спраў у Танечкі багата.
Хто б управіцца паспеў?
Памагала ўранку брату -
Брат цукеркі ўранку еў.

Мыць хацела лыжкі ў місцы,
Ды да кухні не дайшла:
Адчыніла дзверы кісцы,
Мяўкаць кісцы памагла.

Малако піла і ела,
Заклапочана была:
Села, з мамай пасядзела,
Да бабулі падышла.

Перад сном сказала маме:
- Распраніце мяне самі,
Я ад стомы – не магу,
Я вам заўтра памагу!

Пераклад: Віталь ВольскіЯшчэ па тэме:

• Дзед Барадзед – калыханка (два варыянта, mp3+ноты)
• “Казка” перамагла на “Еўрабачанні”
• Агурэчак, агурэчак, ты не йдзі на той канечак!..
• Агнія Барто па-беларуску: Цацкі
• “Так, тлэба ўзо с хэтым саконцфаць!”

На Купалле!

Змест:
01 Берагіня – На Купалле
02 Троіца – У нас сягодня Купалле
03 Наталля Матыліцкая – У нас сягоння Купала. То-то-то
04 Yar – Купаллё
05 Алеся і ансамбль Сябры – Купалінка
06 Ліцвіны – Да сядзела Купалля на плоці
07 Палац – Розгары (купальская)
08 Guda – Ішла Купалка сялом
09 Guda – Дзе ты, Купала, купалася
10 Трухановіч – Купальская
11 Plan & Pan Zhyzhma – Купалінка
12 Прымакі – Купалінка
13 Песняры – Купалінка
14 ВІА Харлі – Купаліначка
15 Іван Кірчук – Купала на Йвано
16 Guda – А на Купала, а на Йвана
17 Іван Кірчук – Як на Йвана дужа рана
18 Guda – Ды гарэла Купайло на горэ
19 Стары Ольса – Купальскi лёс
20 Galina Bэzu – Купала
21 United colors of RUDN – Купалінка
22 Палац – Ой, Купала
23 Bonus

Час гучання: 1:02
Складанка падрыхтавана праектам kazki.by да Купалля-2009.
Толькі для некамерцыйнага выкарыстання.

А што за Купалле такое?))

Жыццё нашых продкаў рэгламентавалася сонечным календаром. Такія значныя падзеі, як сонцаварот і раўнадзенства, заўжды адзначаліся вялікімі святамі. Якраз сонцаварот быў прымеркаваны да свята Купалля.

Падрыхтоўка да Купалля пачыналася ўжо з раніцы: прыбіралі хаты, моладзь збірала ўсялякія старыя рэчы для таго, каб ладзіць вялікае вогнішча. Людзі пазбаўляліся ад старога, дрэннага, непатрэбнага, спальвалі гэта ўсё і пачыналі новае жыццё.

Дзяўчаты збіралі карысныя лекавыя травы ў лугах.

Пад вечар пачыналася святкаванне. Спачатку вялікае шэсце да месца – гэта звычайна была гара альбо месца ля ракі ці возера на ўзвышшы, каб быць бліжэй да сонца.

Вогнішча складалася вельмі вялікае, на ягоную вяршыню ўсталёўвалася жардзіна, а ўжо на яе – кола ад падводы, якое сімвалізавала сваёй формай сонца.

Шэсце з песнямі рушыла да месца вогнішча, і людзі разводзілі агонь, ладзіліся купальскія карагоды. Увогуле, усё свята суправаджалася спевамі – купальскія песні вельмі разнастайныя і па сюжэтах, і па мелодыцы.

Пасля ўжо пачыналіся танцы, застолле, ладзілі рытуальны стол, на якім звычайна была раслінная ежа – улетку мяса ўжо не было, канчаліся запасы. Асноўнымі стравамі былі яешня, зеляніна, сыр, малочныя стравы.

Моладзь хадзіла шукаць папараць-кветку, якая зацвітае толькі ў самую кароткую ноч. Ладзіліся і купанні, і катанне на чоўнах. Незамужнія дзяўчаты плялі вянкі і варажылі на свой лёс.

Калі вогнішча ўжо прагарала, пачыналіся скокі праз яго. Скакалі па аднаму і па двое, нават на канях, кідалі ў вогнішча вянкі. Была прыкмета: калі хлопец у дзяўчыны з галавы сарваў вянок і кінуў яго ў агонь, то ён павінен з ёй ажаніцца.

Ноч на Івана Купалу прымеркавана да самай кароткай ночы, якая астранамічна кожны год адзначалася ў розныя дні. У 2009 годзе санцаварот адбываўся з 20 на 21 чэрвеня. Ае большасць адзначае гэтае свята з 6 на 7 ліпеня (праваслаўны Дзень святога Яна) ці 23-24 ліпеня (каталіцкі Дзень святога Яна). А нехта нават і тры разы адразу :)

Яшчэ па тэме:

• Фолк-складанка “Вясёлы вечар”
• Крыжаванка: Легенды і міфы Беларусі
• “Казка” перамагла на “Еўрабачанні”
• Казка пра тое, як маленькая Секундачка увесь Час спыніла
• Казка пра тое, як Ягорку кiслiца паiла (+mp3)

1. Што за звярочак: па хаце ходзіць, ніхто яму не шкодзе, усякі яго ўважае, дарогу саступае.

2. Сярод хаты лужа стаіць, а на лужы рыба ляжыць.

3. Кругла, як гарбуз, салодка, як цукар, на стале не бывае, а ўвесь свет пітае.

4. Прыйшоў госць без вясцей, паеў курачку без касцей – і курачка цэлая, і госць сыты.

5. Свой сваю есць і ў вочы пазірае.

6. Бутэлечка крышталёва, у ёй вада здарова – хто жыў, хто ўміраў, той яе ўжываў.

7. Нова пляшачка поўна віначка – хто яго не ўжываў, той смаку не знаў.

Адказы:
Паказаць схаваны тэкст

1. Дзіця
2. Немаўлятка, малое дзіця
3. Грудзі маці
4. Дзіця і грудзі маці
5. Дзіця ля грудзі
6. Грудзі маці
7. Грудное малако

Яшчэ па тэме:

• Гульня “Што расце ў садзе”
• Загадкі пра сонца, месяц, зямлю
• Курачка-Рабка
• Калыханкі з ўсяго свету: Турэцкая (відэа)
• Дзяцел, лісіца і варона (народная казка)

Міра Лукша — журналістка, перакладчыца і пісьменьніца. Нарадзілася ў 1958 годзе ў Гайнаўцы, што на Беласточчыне. Працуе журналісткай у тыднёвіку беларусаў у Польшчы “Ніва”. Член Беларускага літаратурнага аб’яднаньня “Белавежа” і Саюзу беларускіх пісьменьнікаў. Аўтарка сямі кніжак паэзіі і прозы.

Яшчэ па тэме:

• Баран бок абадран (народная казка)
• Налепкі на аўто “З намі дзеці”
• …А нядоўга я вісеў – вецер дунуў, я зляцеў!
• Беларускія народныя загадкі пра грудное гадаванне
• Зімовыя загадкі

Кароткі змест песні:
Я дзяўчынка завадная,
Я танцую, я спяваю,
Падняла ўсё вверх дном.
Я дзяўчынка-весялінка…
:)

Яшчэ па тэме:

• Праўдзівая гісторыя Чырвонага капялюшыка (відэа)
• Маляванка анлайн: Дзяўчынка саромеецца
• Гульні для дарослых: 60-мятровы ружовы трус
• Экалагічная маляванка
• Не брэша, не кусае, а ў хату не пускае…

Ноты да калыханкі Дзед Барадзед

З вамi побач буду ўсюды,
Трэба цуды – зробiм цуды,
Трэба казка – раз, два, тры,
Вось i казка вам, сябры!

Вечарамi казкi баю,
Я ў запасе шмат iх маю.
А як прыйдзе казка ў сне,
Зноў кажыце: дзякуй мне…

Я хаджу па белым свеце –
Ваш найлепшы сябар, дзецi,
I вядома нават мне,
Што вы бачыце ўва сне.

Слова А. Вольскага
Музыка Л. Захлеунага

Download audio file (Dzied-Baradzied_original.mp3)

А таксама арыгінальная апрацоўка гэтай песні ў выкананні Лепрыконсаў, паслухайце – цікава.
Download audio file (Dzed_Baradzed_Lepriconsy.mp3)
Яшчэ па тэме:

• Павуціньне – вершык пра інтэрнэт (+mp3)
• Загадкі-падманкі – слон, крот, салавей, лісіца
• “Казка” перамагла на “Еўрабачанні”
• Туман ярам
• Водгукі