Нічога ў свеце не было прыгажэйшага за Свет і Цемру. [...]]]> Некалі даўно, яшчэ калі зоркі не паспелі заняць належнае ім месца, і калі толькі з’явіліся нашыя продкі, жыў Свет і Цемра. Свет меў вочы, а цемра была сляпая, бо там дзе ёсць свет можна бачыць, а там дзе цёмна можна толькі адчуваць ды слухаць.

Нічога ў свеце не было прыгажэйшага за Свет і Цемру. Два пачаткі звязаныя між сабой. Яны ніколі не змагаліся. Проста света ніколі не хапала каб асвяціць усё ў космасе, а Цемра заўжды была там куды свет не даходзіў.

Йшоў час а цемра не пераставала туліцца Святла, а Свет не пераставаў казытаць цемру сваімі промнямі.

Аднаго разу ўбачыў Свет Цемру.  Было гэта нялёгка, бо там дзе ёсць свет няма цемры. Свет вельмі любіў дзівіцца на сябе і думаць які ён прыгожы. Свет пражыў доўгае жыццё пакуль нарэшце зразумеў, што акрамя яго Свету ёсць Цемра. Але назіраючы за сабой Свет аднойчы заўважыў, што Свет відаць толькі дзякуючы таму што недзе далёка, так куды промні святла не даляталі ёсць Цемра.

Прыгледзеўся свет да Цемры і зразумеў што нічога больш ладнага чым Цемра няма.  Без Свету няма цемры, а без цемры няма свету. Яны былі патрэбны адзін аднаму. Гэта былі дзве часцінкі якія складалі адно.

І тады пачаў Свет расказваць Цемры якая яна ладная, сваёй халоднай прыгажосцю. Нарэшце закахаліся Свет і Цемра і нарадзіліся ў іх два сыны блізняты.

Бацька гэтых хлопцаў быў Свет, а маці Цемра, таму і хлопцы былі вельмі падобныя адно да аднаго, але затое адзін быў такі светлы, што ажно прамяніўся, а другі быў чорнай-чорнай ценню свайго брата.

Браты вельмі любілі адзін аднаго і былі заўсёды разам. Здавалася немагчыма было аддзяліць аднаго ад другога. Ніхто і ніколі не бачыў іх паасобку.

А паколькі яны былі падобныя адзін да аднаго, то зразумела, што ім падабалася тое самае. Братам падабалася вандраваць ў космасе ад адной галактыкі да другой. Так доўга яны вандравалі і вось аднойчы браты пачулі цудоўны спеў.

Гэты спеў быў надзвычай ладны. І прыляцелі браты на зямлю і пачалі шукаць хто гэта так ладна спявае. І як толькі паднялі яны галаву ў начное неба, а на ім яны ўбачылі Поўню. Гэта была самая ладная дзяўчынка якую браты толькі бачылі.

Поўня была то светлая і ярка свяціла на Зямлю, то напалову была цёмная, а напалову светлая, то гуляючы з хлопцамі паказвала з цемры вузенькі рэз свайго твару, а іншы раз зусім станавілася чорнай.

Поўня мела не толькі ладны голас які прыцягваў усё на Зямлі, але яна была сама напалову светам, а напалову цемрай. Ну і вядома абодва брацікі закахаліся ў Поўні.

Закахаліся і паляцелі да да Поўні. Прылятаюць ды кажуць: “Поўня ты такая ладная, што няма нічога лепшага за цябе ў цэлым космасе і мы абодва цябе кахаем. Але мы браты і мы не можам самі вырашыць каму адступіцца ад цябе, а сварыцца між сабой мы не хочам. Таму выбяры з нас аднаго сабе мужам, і мы пагодзімся з тваім выбарам. Як вырашыш, так і будзе!”

Тады кажа Поўня: “ Абодва вы мне падабаецеся, таму не магу з вас выбраць хто мне любы. Ляціце на Зямлю, зрабіце сабе зброю. І той хто пераможа будзе маім мужам!”

Засмуціліся браты, але нічога не зробіш, самі паабяцалі зробіць усё як яна прыгаворыць.

Паляцелі браты на Зямлю і ў першыню раздзяліліся адзін ад аднаго. Зрабілі сабе латы, мячы і шчыты, узялі сабе коней. У аднаго рыцара ўвесь рыштунак быў белы, а ў другога чорны. Так пераўтварыліся брацікі ў Белага і Чорнага рыцара.

Раз’ёхаліся Белы і Чорны рыцары ды пачалі біцца не на жыццё, а насмерць. Белы рыцар нясе з сабой святло, а Чорны цемру. Толькі тут на Зямлі Святло аддзялілася ад Цемры і яны пачалі змагацца між сабой. Святло-дабро пачало супрацьстаяць Цемры-злу. Святло бароніць людзей і ўсё жывое, а зло спрабуе яго знішчыць.

Так яны змагаюцца паміж сабой. Змаганне рыцараў цягнецца бесперапынна. Калі пачынае перамагаць адзін наступае дзень, калі перамагае другі –  прыходзіць ноч. Панаванне ночы роўнае панаванню дня, а гэта таму што маюць браты аднолькавыя сілы. Як толькі адзін думае зрабіць нешта другі адразу разумее што той хацеў бы зрабіць.

А поўня з неба за імі назірае і каб падбадзёрыць абодвух у бойцы бесперапынку робіцца то светлай, а то зусім цямнее. Яна як і раней падабаецца як аднаму так і другому, і таму роўна столькі сама часу і свае ўвагі дае кожнаму з іх.

Так і б’юцца Белы рыцар і Чорны рыцар. Але б’юцца яны так даўно, што ўжо і забыліся што яны некалі былі братамі. Цяпер гэта не проста рыцары, а свет на зямлі змагаецца з цемрай. Дабро змагаецца са злом.

Белы рыцар сын Света, які нясе святло, цеплыню, жыццё, змагаецца са злом. Без нашага Белага рыцара цемра і страх апанавалі б Зямлю. Толькі Белы рыцар здольны абараніць усё жывое на Зямлі ад загібелі. Белы рыцар на белым кані, з белым мячом і ёсць наш знак, наш герб.

 Тыя, хто гэта прачытаў, таксама цікавіліся:

• Казачка пра Пятра, Казу і Каляды
• Да свята 8 сакавіка: Казка пра матчыну любоў і пра тое, ад чаго робяцца Бабай Ягой
• Ігар Кузьмініч: Як 25 сакавіка стала днём Волі і Беларускай Вясны

1. 1-шы лесавік 2. 2-гі лесавік 3. Воўк 4. Рэпка 5. Заяц 6. Калабок 7. Лісіца 8. Мядзведзь

На сцэне з’яўляюцца Дзядкі Лесавікі.

1-ШЫ ЛЕСАВІК. Прывітанне, дружбакі! 2-ГІ ЛЕСАВІК. Гэта ж мы, лесавікі! 1-ШЫ ЛЕСАВІК. Сёння мы для вас, сябры, Не адну, а цэлых тры Казкі ў лесе адшукалі, Іх у торбачку [...]]]> Дзеючыя асобы:

1. 1-шы лесавік
2. 2-гі лесавік
3. Воўк
4. Рэпка
5. Заяц
6. Калабок
7. Лісіца
8. Мядзведзь

На сцэне з’яўляюцца Дзядкі Лесавікі.

1-ШЫ ЛЕСАВІК.
Прывітанне, дружбакі!
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Гэта ж мы, лесавікі!
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
Сёння мы для вас, сябры,
Не адну, а цэлых тры
Казкі ў лесе адшукалі,
Іх у торбачку паклалі…
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Ды пакуль сюды іх неслі –
Казкі ў торбачцы растрэслі.
Казка з казкаю змяшалася…
І такое атрымалася!

1-ШЫ ЛЕСАВІК.
І не ведаем, як быць,
Як цяпер іх раздзяліць?!
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Але ж колькі ўжо чакаць!
Трэба й казку пачынаць!
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
А якую? Тут іх тры!
2-ГІ ЛЕСАВІК. ( Выцягвае з торбачкі казку.)
Ну… вось гэтую бяры!
А астатнія – убок!
Казка ў нас – пра Калабок!
Толькі штосьці ў ёй не так…
Што ж рабіць нам?
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
Вось дзівак!
Пачынай – і будзем бачыць!
( Да залы.)
Просім, дзеці, нас прабачыць!
Калі што не так у казцы –
Не крыўдуйце, калі ласка!
Пачынаем!
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Пачынаем!
Занавесу расчыняем!
( Лесавікі ідуць са сцэны, адначасова рассоўваецца
занавеса, за ёй лясная палянка. На палянцы з’яўляецца
Воўк.)

ВОЎК.
Вы мяне, Ваўка, пазналі?
Казкі пра мяне чыталі?
Калі так, дык прывітанне!
( Шэптам.)
Выйшаў я на паляванне!
Па сцяжынцы ў гэты бок
Будзе бегчы Калабок.
Трэба мне ў кусты схавацца,
Свайго часу дачакацца,
Шлях яму загарадзіць…
Ну, а што ж далей рабіць?
( Задумваецца.)
Ці адразу ж праглынуць,
А ўжо потым падмануць?
Не, спачатку падману,
А ўжо потым – праглыну!
( Воўк хаваецца ў кусты, а на палянку
выбягае… Рэпка.)

РЭПКА. ( Спявае.)
Ад дзядулі я ўцякла?
Уцякла!
Ад бабулі я ўцякла?
Уцякла!
Ад унучкі я ўцякла?
Уцякла!
І ад Жучкі я ўцякла?
Уцякла!
І ад кошкі Муркі!
І ад мышкі Нюркі!
( З-за кустоў выскоквае Воўк.)
ВОЎК.
Ад мяне ты не ўцячэш!
РЭПКА( спалохана).
Вой, не трэба! Вой, не еш!
Вой, прыйшла бяда мая!
Вой, загіну зараз я!
ВОЎК.
Нейкі дзіўны Калабок!
Дзе ў яго румяны бок?
Вось і лісце на спіне,
Знізу хвост, як і ў мяне!
( Глядзіць на свой хвост, зноў на Рэпку.)
Нават, не! Ён не ваўчыны,
Гэты хвост… ён – пацучыны!
( Прынюхваецца.)
Бачу – я дарма хаваўся,
На вячэру спадзяваўся!
Бо ад гэтага стварэння
Пах – нібыта ад карэння,
І такі ж, напэўна, смак!
І спявае ён не так…
Гэй, паслухай, Калабок!
Перш чым скочыш на зубок,
Адкажы мне, галубок,
Ад каго ты там ўцёк?
РЭПКА.
Ад дзядулі, гэта раз!
ВОЎК.
Гэта раз!
РЭПКА.
Ад бабулі, гэта два!
ВОЎК.
Гэта два!
РЭПКА.
Ад унучкі і ад Жучкі…
ВОЎК.
Ад якой-такой унучкі?
Ты не з гэтай, пэўна, казкі?
РЭПКА.( Азіраецца.)
Выбачайце, калі ласка!
Бо і праўда, бачу я,
Казка гэта не мая!
( Азіраецца зноў.)
І куды я ўсё бягу,
І спыніцца не магу?
Я ж і бегаць не мастак…
Пэўна, штосьці тут не так!
Колькі ж можна бегчы!
Хоць бы дзе прылегчы,
Або хоць прысесці…
ВОЎК.
Хоць бы каго з’есці!
РЭПКА.
Закапацца б у зямлю!
Вельмі ж я яе люблю!
Я хачу ў гарод, на градку,
Там усё было ў парадку!
( Спявае.)
Там дзедка за рэпку,
А бабка за дзедку,
За бабкаю ўнучка,
За ўнучкаю Жучка,
А за Жучкаю каток…
ВОЎК.
Ды закрый ты свой раток!
Як мяне ты дапякла!
Каб ты звяла ці згніла!
РЭПКА.
Не, згніваць я не жадаю!
Я ж такая маладая,
Мне б яшчэ расці й расці…
А ўжо потым – зацвісці…
Ды і вянуць рана мне…
ВОЎК.
Ты замоўкнеш альбо не!
РЭПКА. ( Крыху цішэй.)
Але ж, праўда, без вады
Дачакаюся бяды
І завяну… А калі
Мне вады пералілі –
То, не буду вам маніць,
Што казаць… магу і згніць!
Вы спытаецеся, як?
ВОЎК( са злосцю).
Каб цябе пагрыз чарвяк,
Альбо мышы, альбо… Зай!
( Аднекуль збоку выскоквае Заяц.)

ЗАЯЦ.
Я не супраць! Толькі дай!
ВОЎК.
Што ты лезеш без чаргі!
Ты ж павінен быць другі,
Ці не гэтак? Пачакай!
Воўк спярша, а потым Зай!
ЗАЙЦ.
Я павінен першым быць,
Але… што з табой рабіць!
Саступаю…
ВОЎК.
Пачакай!
ЗАЯЦ.
Пачакаю!
ВОЎК.
Слухай, Зай!
Ты, напэўна, сярод дрэў
Калабок ужо сустрэў?
ЗАЯЦ.
Я не бачыў калабок!
ВОЎК.
Што, не бачыў?! Жарты ўбок!
Ты яго не абмінуў:
Стрэў, спыніў і праглынуў!
ЗАЯЦ ( спалохана).
Я… не я…
ВОЎК.
Дык так ці не?!
РЭПКА.
Вырашайце без мяне!
Казка гэта не мая,
Калабок, на жаль, не я!
( Да залы.)
Ды чаго мне шкадаваць –
Мне сябе б уратаваць!
Трэба бегчы ў свой гарод!
( Хоча бегчы, Воўк хапае яе за лісце.)
ВОЎК.
Пачакай, караняплод!
Стой ціхенька і маўчы,
І не ўздумай уцячы!
РЭПКА. ( Усхліпвае.)
Ды які з мяне ўцякач…
ВОЎК.
Ты, радыска, плач, не плач –
А цябе не адпушчу!
РЭПКА.
А чаму?
ВОЎК.
А не хачу!
ЗАЯЦ ( нерашуча).
Мо аддай радыску мне?
Я згрызу яе…
ВОЎК.
Э, не!
Не аддам, і не прасі!
ЗАЯЦ.
Ты ж радыску не ясі!
РЭПКА.
Не радыска, рэпка я!

ВОЎК.
Усё роўна – ты мая!
Я цябе ў палон бяру
І з сабою забяру!
Хоць не з’ем – ды проста так!
ЗАЯЦ.
Ну які ж ты, Воўк, дзівак!
Сам не гам, і мне не дам…
ВОЎК.
Добра, я табе аддам
Гэту бурачыну…
РЭПКА.
Рэпку, дурачына!
ВОЎК.
Ты, радыска, лепш маўчы
І мяне не дурачы!
( Зайцу.)
Ты ж за гэта, галубок,
Адшукаеш калабок
І яго даставіш мне!
Мы дамовіліся?
ЗАЯЦ.
Не!
Дзе ж яго я адшукаю?
ВОЎК.
Ты шукай – я пачакаю!
Калі шчыра разабрацца,
Мне няма куды спяшацца…
Я спяшацца не люблю,
Лепш у логаве пасплю.
( Салодка пазяхае.)
Ну а ты старайся, зай!
Гэту морквіну хапай:
Ці вось тут яе з’ясі,
Ці дадому аднясі…
Мне ўсё роўна! Ну, бывай!
Угавор не забывай!
Як не знойдзеш калабок –
З’ем цябе я, галубок!
( Воўк знікае сярод дрэў.)
ЗАЯЦ.( Чухае патыліцу.)
Вось задача дык задача!
Ці то ўдача, ці няўдача!
Дз ж шукаць мне калабок?
Можа ён далёка ўцёк?
Ну а можа сярод дрэў
Хтосьці стрэў яго і з’еў!
Іо Мядзведзь, а мо Лісіца,
Гэта рыжая хітрыца!
І не ведаю, як быць!
Ды і з Рэпкай што рабіць?
Ці на месцы з’есці,
Ці дамоў аднесці?
РЭПКА.
Адпусці!
ЗАЯЦ.
І не прасі!
РЭПКА.
Ну… лісточак адгрызі…
ЗАЯЦ.
Што? Адзін лісточак!
РЭПКА.
Заяц, галубочак!
Ты ж у казках, праўда, дзеці,
Самы добры ў цэлым свеце!
ЗАЯЦ.
Я?! Ды не, я злы, жахлівы!
Толькі вельмі палахлівы…
Ды каб я так не дрыжэў –
Я б Ваўка з Лісіцай з’еў!
Толькі вось, бяда мая,
Усяго баюся я!
Вось цябе я не баюся!
Зараз вось як угрызуся
Прама ў твой салодкі бок…
РЭПКА.
Заяц! Заяц! Галубок!
Ты ж па казках добры, Зай!
Вельмі добры!
ЗАЯЦ.
Ну, няхай!
Дабрыня – мая бяда!
Мне цябе крыху шкада…
Я цябе не стану есці,
І дамоў не стану несці…
Ды баюся я Ваўка!
Ён чакае калабка…
Я ж яго наўрад знайду…
Вой, патрапіў я ў бяду!
( Плача.)
РЭПКА.
Я табе дапамагу,
Чым змагу, і як змагу!
Разам будзем мы шукаць…
ЗАЯЦ.
Абяцаеш не ўцякаць?
Ты ўцячэш – а Воўк мяне
І самога праглыне!
( На палянку выбягае Калабок.)

РЭПКА.
Гэта ж, пэўна, калабок?!
КАЛАБОК.
Ледзь не з’елі! Ледзьве ўцёк!
Ну, няхай бы дзед ды бабка…
Дык яшчэ і курка Рабка!
ЗАЯЦ.
А прычым тут курка?
РЭПКА.
Можа кошка Мурка,
Ці сабака Жучка?
Ну а можа ўнучка?
КАЛАБОК.
Курка Рабка там жыла
І яна мяне…
ЗАЯЦ.
Спякла?
КАЛАБОК.
Не спякла, а знесла!
А потым прынесла
З вуліцы ды ў хатку…
РЭПКА.
Кажы па парадку!
КАЛАБОК.
Па парадку я й кажу!
( Азіраецца.)
Вой, яшчэ й цяпер дрыжу!
Дзе у той хацінцы быў…
Ён схапіў мяне і… біў!
Потым бабка мяне біла,
Ледзь да смерці не забіла,
Ды змарылася, прыстала,
Ад мяне на час адстала.
Пасадзіла на паліцу,
Каб з яе я мог зваліцца,
Калі мышка ля мяне
Прабяжыць, хвастком махне.
Мышкі я не стаў чакаць,
Скок з паліцы ды ўцякаць!
Вой, за што мне лёс такі!
Аж цяпер баляць бакі!
РЭПКА.
Заяц, мне яго шкада!
КАЛАБОК.
Гэта шчэ не ўся бяда!
Як дабег я да варот,
Дык патрапіў у гарод.
Там сядзелі буракі,
Там ляжалі агуркі,
Боб стаяў з гарохам
І цыбулі троху.
Побач кроп, фасоля…
Ну а сама болей
Там было капусты…
Хай ім будзе пуста!
ЗАЯЦ.
Мне б патрапіць у гарод –
Я б набіў капусткай рот!
РЭПКА.
Будзе пуста? А каму?
КАЛАБОК.
Ды, яму!
РЭПКА.
Каму, яму?
КАЛАБОК.
Агароднаму народу!
Ды й самому агароду!
І фасоля, і гуркі,
Кроп, капуста, буракі…
На мяне яны напалі,
Прама ў градку закапалі,
Рэпкай абазвалі,
Дзеда клікаць сталі…
РЭПКА.
Тая рэпка – гэта ж я!
Тая градачка – мая!
Ну а што далей было?
КАЛАБОК.
Мне аж мову зацяло!
Бачу: з хаты дзед імчыць,
Штосьці радасна крычыць
І рыдлёўкаю трасе…
Бабка следам кош нясе.
За бабкай – унучка,
За ўнучкаю – Жучка.
Каля Жучкі кошка трэцца,
А за кошкай мышка прэцца.
Ледзве я ад іх уцёк…
РЭПКА.
Небарака, Калабок!
Нацярпеўся ты бяды
Аж пакуль дабег сюды!
КАЛАБОК.
Зараз у бяспецы я,
Гэта ж казачка мая!
Зараз трохі адпачну
І па казцы шлях пачну…
( Заяц і Рэпка пераглядваюцца.)
РЭПКА.
Казка гэтая твая,
Лішні тут не ты, а я…
Ды не цеш сябе дарма,
Бо спакою тут няма!
КАЛАБОК.
Што? І тут няма спакою!
Гэта што ж са мной такое!
У тых казках мяне білі,
У зямлю мяне садзілі!
І ў сваёй уласнай казцы…
РЭПКА.
Не хвалюйся, калі ласка!
КАЛАБОК.
Як жа мне не хвалявацца!
( Спалохана азіраецца.)
Можа мне куды схавацца?
РЭПКА.
За табою пільна сочуць,
І, напэўна, з’есці хочуць!
ЗАЯЦ.
Што цяпер скажу Ваўку я?!
КАЛАБОК.
Гэта Воўк за мной цікуе?
З’есці хоча! Так ці не?!
ЗАЯЦ.
А цяпер ён з’есць мяне!
( Зноў з’яўляецца Воўк.)
ВОЎК.
Малайчына, даўгавух!
Ты, касы, я бачы – зух!
Калабок знайшоў, я бачу!
ЗАЯЦ.
Я прашу мяне прабачыць!
Не шукаў я анікога,
Не жадаў канца такога!
ВОЎК.
Ну, жадаў ці не жадаў –
Калабок ты мне аддаў!
Забірай сваю радыску!
( На палянцы з’яўляецца Лісіца.)
ЛІСІЦА.
Вы забыліся пра Ліску!
Дзве гадзіны я чакала!
Тры гадзіны я шукала!
Вось знайшла – і што ж я бачу!
( Да залы.)
Я прашу мяне прабачыць,
Ды па казцы, так ці не,
Калабок належыць мне?!
ВОЎК.
Калабок не твой, кума!
Ты злаві яго сама!
Калі зловіш – будзе твой,
А пакуль – ціхенька стой
І маўчы!
ЛІСІЦА.
Што?! Мне маўчаць?!
Буду ўголас я крычаць!
( Крычыць.)
Гэй, усе! Сюды бяжыце!
Мне ў бядзе дапамажыце!
( На палянку выходзіць Мядзведзь.)
МЯДЗВЕДЗЬ.
Ну, каму дапамагчы?
ВОЎК.( Лісіцы.)
Я ж казаў табе – маўчы!
МЯДЗВЕДЗЬ.
Што я бачу! Калабок!
Ад цябе ж ён, Воўк, уцёк?
ВОЎК.
Ну… як бачыш, не паспеў…

МЯДЗВЕДЗЬ.
Ну, калі б ты яго з’еў,
Я б табе надраў бакі
За чужыя калабкі!
Калабок належыць мне!
Зразумела вам ці не?!
Ну, чаго ты, Влўк, чакаеш,
Калабок чужы трымаеш!
Падавай яго сюды,
А інакш – чакай бяды!
ВОЎК( злосна).
Забірай!
МЯДЗВЕДЗЬ.
Давай, давай!
( Забірае Калабка.)
Ну а зараз праспявай
Сваю песню, Калабок!
Ад каго ты там уцёк?
КАЛАБОК.
Ад дзядуленькі я ўцёк!
РЭПКА.
Так, уцёк!
КАЛАБОК.
Ад бабуленькі я ўцёк!
РЭПКА.
Так, уцёк!
КАЛАБОК.
Я яшчэ ад Зайца ўцёк!
ЗАЯЦ. ( Уздыхае.)
Што ж, уцёк!
КАЛАБОК.
Ад Ваўка таксама ўцёк!
ВОЎК.
Ды ўжо ўцёк!
ЛІСІЦА.
Ад Лісіцы не ўцячэш!
МЯДЗВЕДЗЬ.
Сёння ты яго не з’еш!
Супакойся, Калабок!
Ад усіх ты сёння ўцёк!
Не сумуй і не дрыжы,
А далей сабе бяжы!
КАЛАБОК.
Ты мяне не праглынеш?
( Мядзведзь ківае галавой.)
Ты мяне не падманеш?
МЯДЗВЕДЗЬ.
Я цябе не падману!
Я цябе не праглыну!
КАЛАБОК.
Слава добраму Мядзведзю!
( Бяжыць далей, а з лесу выходзяць лесавікі.)
МЯДЗВЕДЗЬ.
Прывітанне вам, суседзі!
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
І цябе, сусед, вітаем!
І дабра табе жадаем!
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Вельмі добра ты зрабіў,
Што крыху перарабіў
Заканчэнне гэтай казкі…
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
А за гэта, калі ласка,
Вось, прымі ад нас калоду!
Тут, у ёй, паўнютка мёду!
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Ты яе хутчэй бяры!
МЯДЗВЕДЗЬ.
Шчыры дзякуй вам, сябры!
( Бярэ мёд, ідзе ў лес.)
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
Зайцу морквы кош даем!
( Працягвае кош Зайцу.)
ЗАЯЦ.
Я яе ахвотна з’ем!
( Бярэ кош, бяжыць у лес.)
ВОЎК.
Ну а мне?
ЛІСІЦА.
А мне?
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
А вам
Анічога я не дам!
Кепска вы сябе вялі!
Так што… прэч адсюль пайшлі!
ВОЎК. ( Лісіцы.)
Я ж казаў табе: маўчы!
Стой ціхенька, не крычы!
І чаго было крычаць!

ЛІСІЦА. ( Да залы.)
Як жа я магла маўчаць!
Гэты шэры абармот
Калабок мой суне ў рот!
Ён жарэ… а я маўчы?!
Рассудзіце, гледачы!
ВОЎК. ( Да залы.)
Вы не слухайце яе,
Што яна там вам пяе!
Калабок – мая здабыча!
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Пачакайце, Воўк з Лісіцай!
Не спяшайцеся сварыцца,
Можа лепей памірыцца!
ЛІСІЦА.
Памірыцца з дурнем шэрым?!
ВОЎК.
Гэтай рыжай я не веру!
Ад яе так шмат турбот!
ЛІСІЦА.
Гэты Воўк – дурны як бот!
ВОЎК.
Што?! Як хто?! Ды ты сама
Шмат дурней мяне, кума!
ЛІСІЦА.
З гэткім злыднем ды мірыцца!
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Як не станеце сварыцца
І памірыцеся – вам
Я таксама нешта дам!
ЛІСІЦА. ( Ваўку.)
Вой, мой родненькі кумочак,
Ты ж, напэўна, Калабочак
Адпусціць і сам жадаў,
А таму і мне не даў?!
ВОЎК.
Праўду кажаш ты, кума!
Пэўна б, ты яго й сама
Адпусціла?
ЛІСІЦА.
Так, кумок!
Я б пусціла Калабок!
( Да лесавікоў.)
Вось, мы ўжо і сварыліся!
ВОЎК.
Мы з кумою памірыліся!
Дык давайце, што там нам…
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Вам за гэта зараз дам
Кніжкі “Як сябе паводзіць”.
( Выцягвае з торбачкі дзве кніжкі.)
ЛІСІЦА.
Стойце! Гэта што ж выходзіць?!
Як калоду з мёдам – Мішку,
А Лісіцы – толькі кніжку!
Што мне з кніжкі той карысьці?!
ВОЎК.
Хіба ж кніжку можна згрызці,
Ці як костку абгладаць?!
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Кніжку можна пачытаць!
Можа возьміце?
ВОЎК.
Ну, не!
Падманулі вы мяне!
Эх вы, шкодныя дзядкі!
А яшчэ лесавікі!
ЛІСІЦА.
Мне лухты нагаварылі!
З гэтым дурнем памірылі!
Не жадаю з ім мірыцца!
Буду з ім далей сварыцца!
ВОЎК.
Што ні слова – то мана!
Ды ва ўсім твая віна!
З-за цябе я пацярпеў,
З-за цябе адной не з’еў
Калабок… Ах ты, хітрыца!
І з табой яшчэ мірыцца!
( Воўк кідаецца на Лісіцу, яна бяжыць прэч,
Воўк за ёй.)
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
Ну, нарэшце, пастараліся!
З казкай гэтай разабраліся!
Толькі Рэпка засталася…
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Ты адкуль тут узялася?
Пэўна, з той, суседняй казкі?
РЭПКА.
Выбачайце, калі ласка!
Лепей мне назад вярнуцца,
Зноў на градцы апынуцца…
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
Ну а дойдзеш?
РЭПКА.
Дабягу!
Я без градкі не магу!
( Бяжыць прэч, спявае.)
Хай дзедка за рэпку,
А бабка за дзедку,
За бабкаю ўнучка,
За ўнучкаю – Жучка,
За Жучкаю – кошка,
І мышка…
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Ну, трошкі
Разблыталі казкі!
Цяпер без падказкі
Мы вам іх раскажам,
А лепей, пакажам,
Асобна ці разам…
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
Але, іншым разам!
Мы стрэнемся з вамі,
Сваімі сябрамі!
Вы толькі чакайце!
А зараз – бывайце!
Нам час развітацца,
У лес свой вяртацца…
2-ГІ ЛЕСАВІК.
А вы не сумуйце,
Урокі рыхтуйце!
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
Урокі рабіце,
Ды й казкі любіце!
Хто з казкай сябруе
І дома, і ў школе…
2-ГІ ЛЕСАВІК.
Той не засумуе
Ніколі!
1-ШЫ ЛЕСАВІК.
Ніколі!
К А Н Е Ц

Крыніца: сайт пісьменніка Генадзя Аўласенкі

Тыя, хто гэта прачытаў, таксама цікавіліся:

• Як мухаморы вайну пачыналі
• Ігар Кузьмініч: Як 25 сакавіка стала днём Волі і Беларускай Вясны
• Купальская казка пра добрага камарыка і яго чароўную дудачку

Неяк прыехаў у наш горад Гародню жоўты Экскаватар. Чаму ён быў жоўты ніхто не ведаў, але людзі казалі, што гэта ад празмернай пыхі, ад таго што нікога не слухаў, лічыў што сам ўсё ў свеце ведае.

І не само тое што ён быў пыхліва-жоўты рабіла для горада праблему, а тое, што гэты экскаватар [...]]]>

Неяк прыехаў у наш горад Гародню жоўты Экскаватар. Чаму ён быў жоўты ніхто не ведаў, але людзі казалі, што гэта ад празмернай пыхі, ад таго што нікога не слухаў, лічыў што сам ўсё ў свеце ведае.

І не само тое што ён быў пыхліва-жоўты рабіла для горада праблему, а тое, што гэты экскаватар не хацеў узгадняць што і як трэба рабіць у горадзе ні з кім. Той Экскаватар шчыра, ад усяго свайго сэрца хацеў зрабіць гарадзенцаў шчаслівымі, але быў перакананы, што ён лепш ведае што трэба гораду і гарадзенцам.

Перш за ўсё вырашыў Экскаватар, што ў нашым горадзе павінна быць «красіва». Ніхто з гарадзенцаў не быў супраць гэтага, хоць

мала хто разумеў што такое «красіва». Прыгожа, ладна, яшчэ неяк было зразумела, але «красіва» – гэта было нешта новенькае.

Паглядзеў Экскаватар на дарогі і вырашыў выправіць і пашырыць іх, бо падумаў так сабе Экскаватар, людзям жа ш будзе зручней ездзіць на машынах. Ды і гарадзенцы не былі супраць такіх правак. Але выпраўляючы дарогі Экскаватар пачаў карчаваць дрэвы, а разам, здратаваў старую брукаванку, зруйнаваў некалькі будынкаў, бо тыя перашкаджалі пашырэнню, а да таго ж былі вельмі старымі і на думку Экскаватара не выглядалі «красіва».

Выправіўшы пару дарогаў Экскаватар асмялеў і ў яго з’явілася бачанне таго як павінен выглядаць наш горад. Гарадзенцы прыходзілі і ціха пачалі пытацца, а ці не варта ў тым ці іншым месцы пасадзіць дрэвы заместа таго каб іх карчаваць, але Экскаватар не звяртаў увагу на гэтыя заўвагі. Ён жа рабіў «красіва» не для сябе, а для іншых і для гэтага не шкадаваў не сваіх сілаў, ні часу, ні саляркі за якую плацілі гарадзенцы…

Тады паглядзеў, што паркі нашыя занадта загушчаныя і вырашыў іх пачысціць, а заадно вырашыў выправіць крывыя берагі Гараднічанкі – рэчкі якая працякае ў горадзе. Зрабіў «красівыя» берагі, выдраў кустоў’е і вялікая дрэвы ў старым парку, а тыя дрэвы што засталіся пачалі хварэць ды паміраць ад такой актыўнай дзейнасці на беразе…

Гарадзенцы другі раз прыйшлі да жоўтага Экскаватара і кажуць, што варта не знішчаць дрэвы, а параіцца з гараджанамі і вырашыць як павінен выглядаць парк каб не гінулі зялёныя сябры нашага горада. Але Экскаватар зрабіў выгляд, што не чуў што яму казалі. Ён жа рабіў «красіва» не для сябе, а для гэтых някемлівых гарадзенцаў, рабіў каб ім было лепш…

Тады прыдумаў Экскаватар цэнтральныя плошчы паправіць, а заадно ходнікі зрабіць «красіва» з пліткі і заклаў усюды дзе магчыма, ну і паколькі плітка яшчэ засталася, вырашыў і Заапарк гарадзенскі паправіць і зрабіў яго з бетону, пліткі і жалеза, а кусты і дрэвы – канешна ж выкарчаваў, бо гэта было не «красіва».

А плошчы цэнтральныя раскапаў, выразаў дрэвы і пліткаю «красіва» заклаў, а збоку дарогу шырокую, каб людзям было зручней ездзіць па цэнтру паклаў ды заадно мост пашырыў каб машын больш праз цэнтар магло ездзіць.

Глядзіць экскаватар, падабаецца яму ўсё што ён зрабіў. Але неразумныя гарадзенцы пачалі лямантаваць і супраціўляцца планам Экскаватара зрабіць «красівым» увесь горад. І чым больш Экскаватар прыдумляў планаў і чым больш рабіў «красіва» – адразу вылазілі некалькі неразумных гарадзенцаў якія перашкаджалі экскаватару працаваць. «От ты скажы!» – так думаў сабе экскаватар, «Я тут упіраюся, шчасце ім будую, а гэтыя небаракі плёнтаюцца пад маімі нагамі і адно перашкаджаюць ды замінаюць. Раззлаваўся тут экскаватар. Ды колькі можна! У мяне ёсць план як зрабіць «красіва». А гэтыя крыкуны і гарлапаны лезуць мне ў вочы ды лезуць!

Толькі стары будан захоча знесці экскаватар, а там ужо гарадзенцы, толькі дарогу пашырыць – ізну яны, пра нейкія там раскопкі, захаванне спадчыны і іншую лухту вярзуць, а ў экскаватара – сціслыя тэрміны! Яму да маразоў усё скончыць трэба, а тут яшчэ гэтыя затрымкі!

Што людзі не рабілі, як не спрабавалі данесці сваё бачанне горада – нічога ў іх не атрымлівалася, але аднаго ранку жоўты экскаватар не выехаў у горад. Узрадаваліся тады гарадзенцы,, падумалі што нарэшце прыслухаўся экскаватар да іх… Але гэта проста салярка ў экскаватара скончылася. Стаіць экскаватар і чакае калі салярка з’явіцца каб далей рабіць «красіва».

Экскаватар забыў, што ён толькі машына, якая павінна служыць людзям. Гэта людзі павінны казаць яму што і як трэба рабіць, а справа любога экскаватара, нават самага жоўтага – найлепшым чынам зрабіць так як вырашылі гарадзенцы.

малюнак са старонкі: ru.123rf.com

 Тыя, хто гэта прачытаў, таксама цікавіліся:

• Як Гародня атрымала свой герб
• Пяць чароўных гораў, альбо як узнікла назва Гародні
• Дзяцел, лісіца і варона (народная казка)

І прыйшоў снежань і заснежыў ён гарады і вёскі, дарогі, лясы, палі і балоты. Заснежыў так моцна, што ні лісціка на дрэве, ні травінкі не было відаць. Тады паглядзела сонейка, што вакол адзін снег [...]]]> У кожнага народа некалі пачынаецца зіма. І прышла аднаго разу зіма да нас. І была тая зіма доўгаю і страшнаю.

І прыйшоў снежань і заснежыў ён гарады і вёскі, дарогі, лясы, палі і балоты. Заснежыў так моцна, што ні лісціка на дрэве, ні травінкі не было відаць. Тады паглядзела сонейка, што вакол адзін снег – няма каму свяціць у Беларусі, ды зусім схавалася.

Снегу так многа нанесла, што не было разабраць, дзе ісці і што рабіць. Разгубіліся тады людзі і кожны ў свой бок пачаў глядзець. Перасталі думаць пра сябе як пра гаспадароў нашай беларускай зямлі. Кожны думаў, адно, як самому жывым застацца…

Пасля доўгага снежня прыйшоў ледзяны студзень. І застудзіў той студзень сэрцы ўсіх, хто быў на нашай зямельцы. Застудзіў так, што адно другога перасталі пазнаваць.

Ну а за холадам студзеня выпаўз люты разам з завеямі і закалотамі. Палютаваў ён далібог, ды так для сябе ўдала, што анікаліва жывога не засталося. Люты штодня абыходзіў усю нашую зямлю і толькі цікаваў, каб дзе не прабілася якая травінка ці лісцік на галінцы, якія сонцу маглі даць сігнал, каб яно свяціць пачало і на нашу зямлю вярнулася жыццё.

А пакуль сонца не бачыла каго тут грэць, то і зусім да нас не заглядвала. А што сюды свяціць? Адныя сумёты ды заледзянелыя людзі з халоднымі сэрцамі.

Але была на нашай зямлі адна маці, што моцна любіла сваё толькі народжанае дзіцянятка. Як быў снежань, яна хутала і ўкрывала яго ад снегу, грэла сваім цяплом. Калі лёдам студзіў студзень, яна бліжэй да сваіх цёплых грудзей туліла дзіцяня, паіла цёплым малаком сваім, грэла сваім сэрцам.

Калі прыйшоў люты, яна туліла малое і спявала яму на вушка песні пра сонца, вясну, пра тое, што толькі ён мае гарачае сэрца і пра белага рыцара які дапаможа сонцу абагрэць нашу зямлю, абудзіць ад зімовага сну замёрзлыя людскія сэрцы.

Так засталіся на нашай зямлі толькі два гарачыя сэрцы – матуля і яе сынок.

Ішоў час, хлопчык рос. І вось ён ужо сам спрабаваў знайсці адказ, чаму ў іншых кутках зямлі даўно вясна, а да нас сонца не хоча нават завітаць. Хлопчык разумеў, што, акрамя яго, няма нікога, хто мог бы прывесці сонца і разбудзіць людзей. Паказаць, што беларусы самі могуць і што беларусы самі здольны гаспадарыць і заклікаць да нас сонца.

І пайшоў хлопчык шукаць, хто яму можа дапамагчы сонцу вестачку падаць пра тое, што варта вясне да нас прыйсці.

І знайшоў хлопчык вялізнага старога дуба і так яму кажа:

- Дубе-бацька, магутны ты, найдужэйшы з усіх дрэваў у нашай старонцы. Прашу цябе, падай вестачку сонцу, выпусці хоць адзін маленькі лісток на сваёй галінцы.

А Дуб яму адказвае:

- Рады быў бы я дапамагчы, але цяжка сплю я. Галіны маю магутныя, але моцна прыгнутыя яны да самай зямлі снегам, не здолею іх узняць.

Тады хлопчык так кажа Дубу:

- То я табе расчышчу галінкі, ты толькі ўзнімі іх угору і выпусці хоць адзін лісцік, каб сонца ўбачыла.

- Не, не магу ўзняць галіны, і ты снег не скідай з маіх галінак, бо Люты крэпка сочыць, каб усё было схавана снегам, баюся я, што адразу замарозіць і мой лісцік і галінку, а снегу так наваліць, што зламаюся я. Не за сябе баюся. Маю маленькіх дубкоў багата. Пад маімі галінкамі яны усе хаваюцца ад снегу, як мяне не будзе, то паломіць люты снегам усіх маіх дзетак…

Тады пайшоў хлопчык да вялікай Елкі ды кажа:

- Елка-маці, ты самая высокая і самая смелая, нават пад снегам ты не скідаеш сваё лісце-голкі. Дапамажы нам усім, скінь снег са сваіх галінак ды ўзнімі іх угору, каб сонцу знак падаць, каб свяціць пачало і вясну нам прывяло. Няма больш сілаў трываць люты мароз.

А Маці-елка яму адказвае:

- Не магу я ўзняць свае галінкі. Заваліла мяне снегам так, што і верхавіну маю прыціснула да зямлі. Сама ледзь дыхаю, баюся зламацца я.

- То я табе дапамагу і скіну снег, каб ты магла падняцца да неба, – кажа ёй хлопчык.

Тады Елка так адказвае хлопцу:

- Не. Дзеля бога не скідай снег з маіх галінак. Цяжка мне, але Люты сочыць, каб ніводзін зялёны лісцік ці іголка не вытыркаўся з-пад снегу, баюся, як угледзіць мяне люты, то наваліць так снегу, што трэсну я пасярэдзіне і зусім загіну. А пад сваімі галінамі я трымаю сваіх дзетак – маленькія елачкі, без мяне ўсе яны загінуць.

Доўга хадзіў хлопчык па ўсёй нашай заснежанай, заледзянелай зямлі, але нікога не мог абудзіць, хто б мог знак сонцу падаць.

І вось аднаго разу зачапіў хлопец сваім ботам пад снегам дубец Вярбы. А лаза Вярбы яму і кажа:

- Прывітанне, хлопчык, дзякуй табе, што дапамог мне снег адолець. Я магу падаць знак сонцу, але маю танюсенькія галінкі. Праўда, дзякуючы гэтаму, яны не ломяцца, колькі снегу на іх не наваліць, але цяжка мне абудзіцца ад холаду, каб кветачкі свае выпусціць. Сагрэй мяне, то я табе і сабе і ўсім дапамагу.

Абрадаваўся хлопчык, і пачаў грэць галінку лазы. І дыхаў ён на яе, і туліў да сябе, і шалікам лазу ахутваў – нічога не дапамагала. І ўзгадаў хлопчык словы маці пра тое, што толькі ў іх дваіх засталося гарачае сэрца. Тады дабраўся хлопчык да карэння лазы, вырваў са сваіх грудзей гарачае маладое сэрца і паклаў яго пад карэнне. Ад цеплыні сэрца абудзілася лаза ды выпусціла на сваёй галінцы коцікі.

Акурат ў гэты час Люты-наглядчык праходзіў ля лазы, зірнуў на галінку, паглядзеў на коцікі і падумаў, што гэта снежныя камячкі прыляпіліся да лазы, так і пайшоў далей і не стаў лазу трушчыць і снегам завальваць. А тут сонейка зірнула і бачыць – з-пад снегу лаза Вярбы, засыпаная коцікамі, выглядае ды адразу пачало промнямі сваімі зямлю нашую лашчыць.

А было гэта акурат 25 сакавіка. Люты, канешне, яшчэ кідаў снегам, лютаваў, але вясну ўжо было не спыніць. І пачалі адно па адным, хоць вельмі павольна, адтаваць замерзлыя за доўгую беларускую зіму сэрцы людзей. За лазой Вярбы ўзняліся і іншыя большыя і вышэйшыя дрэвы. Разам з людскімі сэрцамі пачала каліва па каліву аджываць нашая зямля.

З таго часу 25 сакавіка – свята беларускай вясны. Свята нашага абуджэння ад сну, свята выхаду беларусаў як гаспадароў сваёй зямлі. У гэты дзень прынята дарыць адно аднаму галінкі вярбы як знак абуджэння.

Коцікі лазы – гэта знак нашай беларукай вясны, нашага абуджэння, нашай нязломнасці. Шкада толькі, што ніхто так і не даведаўся імя беларускай мамы, якая выгадавала хлопца з гарачым сэрцам, і імя таго хлопчыка, які сваім сэрцам абудзіў сонца.Тыя, хто гэта прачытаў, таксама цікавіліся:

• Казачка пра Пятра, Казу і Каляды
• Хто такі Белы рыцар на белым кані з белым мячом
• Пяць чароўных гораў, альбо як узнікла назва Гародні

Дзінь-дзілінь - пара гуляць у казкі

Агучылі казкі вядомыя беларускія дзеячы:

Адбудзецца літаратурны ранішнік для дзетак з прэзентацыяй кнігі Юі Вісландэр «Мама Му чытае» ды Юі і Тумаса Вісландэраў «Малы і [...]]]> Сустрэча з Юі Вісландэр – аўтарам серыі дзіцячых кніжак пра Маму Му – адбудзецца ў Менску 12 лютага 2012 г. у кнігарні «ЛогвінваЎ» (пр-т Незалежнасці, 37а). Пачатак а 14й – абавязкова прыходзьце!

Адбудзецца літаратурны ранішнік для дзетак з прэзентацыяй кнігі Юі Вісландэр «Мама Му чытае» ды Юі і Тумаса Вісландэраў «Малы і Білан» – з удзелам аўтаркі і яе беларускай перакладчыцы Надзеі Кандрусевіч!

Таксама будуць спевакі Зміцер Вайцюшкевіч і Галіна Казіміроўская, якія запісалі кружэлку з Юінымі казкамі і песенькамі.

Лялечны тэатрык Веранікі Фаміной «Лямцавая батлейка» прадставіць сваю версію Мамы Му.

Мульт з Мамай Му па-расейску:

***

P.S. Здзіўляе, дарэчы, нейкая няспрытнасць арганізатараў падобных мерапрыемстваў – не так ужо шмат беларускіх літаратурных сайтаў з наведвальнасцю да 1000 чалавек у дзень, але пры гэтым – ні ў каментарах напісаць не могуць, ні прэс-рэліз даслаць, ні самі запосціць, хоць рэгістрацыя тут свабодная…

Тыя, хто гэта прачытаў, таксама цікавіліся:

• Да свята 8 сакавіка: Казка пра матчыну любоў і пра тое, ад чаго робяцца Бабай Ягой
• Вадаспады Грызлі – Grizzly Falls (фільм)
• Сонечная паляна, або Прыгоды Вожыка и Зайца ў дзівосным лесе

У дупле вялікага старога пня сядзеў сумны Вожык. Пень [...]]]> Дождж ішоў і ішоў… Ён, здаецца, ішоў заўсёды. Нізкія хмары віселі над самай зямлёй – відаць, яны зачапіліся ў мокрых верхавінах стромкіх елак і ніяк не маглі адарвацца і паляцець.
Гэта паляна была калісьці светлай і рознакаляровай. А цяпер яна стала ўсюды аднолькава мокрай, шэра-зялёнай.

У дупле вялікага старога пня сядзеў сумны Вожык. Пень быў вялікі, з тоўстымі сценкамі, і ў жытле Вожыка было цяпер суха і ўтульна. Але радасці ў Вожыка не было: дождж ужо ішоў так доўга!
На застылай паляне раптам з’явілася светлая пляма – ну, вядома, Заяц! Ён спыніўся амаль пасярод паляны, разгублена аглядаўся па баках.

1. Што расказаў крумкач

– Сюды, Заяц!, – закрычаў Вожык, выглядаючы з дупла. – Скачы сюды!

Заяц быў мокры і азяблы.

– Вада падступіла зусім блізка да маёй нары, ціхі раўчук стаў сапраўдным возерам, вада находзіць на паляну, – са скрухай расказваў Заяц. – Заліло нару старой Барсучыхі, сям’я Вепрука таксама пакінула ранейшую хату – яна працякла цалкам, хатку баброў раўчук зусім размыў…

– Заставайся ў мяне, – прапанаваў Вожык. – Тут хопіць месца для дваіх.

– Я ведаў, што ты мяне пусціш, дзякуй, – адказаў Заяц. – Але што ж далей будзе, Вожык? Дзе мы будзем гуляць, як раней, дзе будуць расці ягады?

– Не ведаю, – сумна адказаў Вожык. – І грыбоў не будзе, і арэхаў…

Раптам зверху раздаўся шум – лапаценне і шоргат, і перад уваходам у дупло апынуўся стары Крумкач.

– Заходзьце, дзядуля Крумкач! – запрасіў Вожык.
– Дзякуй, сябры мае, – адказаў Крумкач, і цяжка ступаючы, зайшоў у дупло.
– Што будзе, дзядуля Крумкач? – асцярожна спытаў Заяц. – Дождж ідзе і ідзе… Вы лётаеце высока, можа, відаць зверху крайчык светлага неба, што набліжаецца да нас?
– Дрэнна, – уздыхнуўшы, адказаў Крумкач. – Усё неба – адна вялікая хмара.

– Дзядуля Крумкач, няўжо ніколі не скончыцца дождж? Што стане з нашай палянай? – устрывожана спытаў Заяц.
– Ніяк не можа зацвісці сунічнік, – дадаў Вожык. – Згніе грыбніца – і мы ўсе застанёмся без грыбоў. Нават арэхаў зусім мала на галінках…

– Так, мае юныя сябры, справы дрэнныя, – паківаў у скрусе галавой Крумкач. – З года ў год усё менш светлых дзён было над нашай палянай, усё гусцей і часцей ішлі дажджы. Трэба думаць…
– Пра што думаць, дзядуля Крумкач? – здзівіўся Заяц. – Трэба шукаць іншую паляну! Няўжо ў лесе няма палян, дзе свеціць сонца?
– Можа, і ёсць, – задуменна адказаў Крумкач. – Кажуць, быццам ёсць у лесе адна Сонечная паляна. Там шмат ягад і грыбоў, там заўсёды свеціць сонца, і нават дождж там ідзе, весела іскрачыся сваімі кропелькамі ў яго прамянях… Там жывуць доўга і шчасліва, бесклапотна і мірна…

– Дзе гэтая паляна? – у адзін голас спыталі Заяц і Вожык.
– Трэба ісці па старой сцяжынцы, – павярнуў дзюбай у бок Крумкач. – Але даўно ніхто не хадзіў па ёй, ніхто не ведае – куды яна выведзе. Вялікі лес утойвае шмат нечаканасцяў, шлях па ім заўсёды цяжкі і складаны…

– Мы знойдзем гэтую паляну! – падхапіўся Заяц. – Мы знойдзем яе… і ўсіх потым прывядзем да яе! Пойдзем, Вожык!
– Вядома, пойдзем!

– Гэта небяспечна, – перасцярог Крумкач. – Ідзіце, але помніце: у Вялікім лесе шмат што ўбачанае выдае сябе за жаданае, а многае жаданае застаецца не ўбачаным, – незразумела закончыў Крумкач. – Ідзіце, а я буду думаць…

І Заяц з Вожыкам пайшлі.

2. Куды прывяла прамая дарога

Разам з імі ішоў і дождж. Ён халоднымі дробнымі кроплямі падаў і падаў з неба, з навісаючых над вандроўнікамі галін.

Ісці па сцяжынцы было спачатку не цяжка. А потым усё часцей сталі трапляцца паміж светлымі стваламі хвой змрочныя, шэрыя ствалы елак. Іх ніжнія лапы, з сухімі ўнізе галінкамі і іголкамі, апускаліся над сцяжынкай і заступалі шлях, балюча калоліся. А сама сцяжынка стала ледзь прыкметнай у густой траве. Лес вакол стаў пануры і чужы – толькі чорныя ствалы елак, ды сухія, старыя дрэвы.

Да гэтага часу Заяц і Вожык вельмі стаміліся, яны змакрэлі наскрозь, і так хацелася вярнуцца назад – у тое самае дупло. Там цяпер суха і ўтульна… Раптам заўтра скончыцца дождж? Гэтай паляны, аб якой казаў стары Крумкач, нідзе і блізка не відаць…

І тут сцяжынка ўткнулася ў велізарную старую елку. Яна была такая старая, што шэры мох звісаў з яе ніжніх галін лахманамі. Пад елкай нічога не расло – толькі мох, такі ж шэры, ляжаў глыбокім дываном. Не змаўляючыся, Заяц і Вожык упалі ў гэты глыбокі мох.

– Добра, што нам гэтая елка трапілася, – казаў Заяц. – Цяпер мы адпачнем…
– А куды сцяжынка падзелася? – пакруціў галавой Вожык. – Быццам яе гэтая старая елка праглынула…Трэба ісці.

– А куды ісці, калі сцяжынка скончылася?
– Трэба абысці елку і мы ўбачым сцяжынку, – услых падумаў Вожык. – Пойдзем…

Так і атрымалася – не абышлі яны і чвэрці велізарнага ствала, як убачылі роўную і прамую сцяжынку, што бегла ў глыб лесу.

– Вось! Выдатна! Гэта сцяжынка сапраўды вядзе да Сонечнай паляны! Па ёй шмат усіх пайшло, вось яна і прамая, і роўная, – упэўнена сказаў Заяц.
– Яна нейкая вельмі прамая, – сказаў Вожык. – Сапраўдныя сцяжынкі ў лесе не бываюць такімі прамымі.

– Якая ж яна не сапраўдная, калі яна прама перад намі! – засмяяўся Заяц. – Глядзі, як добра па ёй ісці! А вось там, наперадзе, глядзі – ужо святлей! Там – сонечная паляна!
– Не падабаецца мне, – бурчэў Вожык, калі яны пайшлі па роўнай сцяжынцы.

Ісці было лёгка, і лапы елак тут не віселі так нізка. Але галоўнае – дождж! Ён амаль перастаў!
Заяц весела скакаў, то ідучы побач, то забягаючы наперад.

– Ды хутчэй жа ты, калючы, – падганяў ён Вожыка. – Глядзі, глядзі, – там ужо амаль зусім светла, там наперадзе – Сонечная паляна!

І раптам сцяжынка пад ім проста правалілася!

Заяц і крыкнуць не паспеў, як апынуўся на дне глыбокай ямы.

– Заяц, ты жывы? – асцярожна зазірнуў у яму Вожык. – Я казаў, што сцяжынка падазрона роўная… Ты не моцна ударыўся?
– Ды як быццам не моцна, – абтросся Заяц.

– Тады падскоквай і хапайся – я працягну табе лапу.
Вожык, наколькі можна было, нагнуўся ўніз – Заяц падскочыў і ўхапіўся за яго лапу.
– Цягну!

Але, мусіць, нездарма сцяжынка была такой роўнай – ні купіны, ні ямачкі – і вось лапы Вожыка заслізгалі па краі ямы, і ў адно імгненне ён кулём скаціўся прама на Зайца. І яны ўдваіх ужо апынуліся на дне ямы…

– Так я і думаў, так я і ведаў, – завохкаў Вожык. – Не бывае сапраўдных прамых сцяжынак у лесе. А тыя, якія не сапраўдныя – заўсёды пастка.
– Але павінен жа быць нейкі выхад! – запратэставаў Заяц. – Цяпер мы аб усім падумаем…

– А што тут думаць, – сумна сказаў Вожык. – Хутка сюды прыйдзе…
– Хто прыйдзе? – спалохана прысеў Заяц.

– Прыйдзе той, хто выкапаў гэтую яму і зрабіў на роўнай сцяжынцы пастку, – ціха адказаў Вожык.
У чаканні нечага страшнага і незразумелага, што павінна было немінуча адбыцца, Вожык і Заяц праседзелі некалькі гадзін. Мінула яшчэ трохі часу, і зверху пачулася лапаценне крылаў.
– Ой, ой, якая бяда, якая бяда! – засакатаў прама над ямай голас.

Заяц і Вожык пазналі звонкі голас Сарокі. Яны вельмі ўзрадаваліся.

– Ой, пацярпіце, пацярпіце! – заспяшалася Сарока. – Зараз я паклічу на дапамогу, зараз вам дапамогуць!
– Гэй, Сарока, – паклікаў яе Заяц. – Хто выкапаў гэтую яму ў лесе? Куды вядзе гэтая сцяжынка?

– Яма – зусім не яма, а ахоўны пост нашай Паляны, – з гонарам адказала Сарока.
– Тут блізка паляна? Гэта Сонечная паляна?

– Ну, вядома, на нашай Паляне свеціць сонца, шмат усяго, і ўсім усяго хапае, – пралапатала Сарока. – Чакайце!

І Сарока паляцела.

– Выдатна! – закрычаў Заяц. – Вожык, хутка мы будзем на Сонечнай паляне!
– Будзем, будзем, – па звычцы бурчэў Вожык. – А навошта трэба было гэтую яму капаць?

– Табе ж растлумачылі – ахоўны пост, – адмахнуўся Заяц. – Калі на паляне шмат усяго – трэба такую паляну ахоўваць… Ці малі хто захоча прыйсці…
– І вельмі правільна! – раздаўся раптам зверху бадзёры і вясёлы голас, а потым паказалася галава Янота. – Дабры дзень, сябры. Трымайце лесвіцу!

У яму спусцілася зручная плеценая лесвічка. Вожык і Заяц хутка ўскараскаліся наверх.

– Пойдзем, мы заўсёды рады новым сябрам! – усміхаўся Янот.

І яны пайшлі – па роўнай прамой сцяжынцы.

3. Калі ўсім усяго пароўну

Чым далей яны адыходзілі ад той яміны, тым святлей рабіўся лес, і неба ўзнімалася вышэй, а потым і зусім зацурчэла на вандроўнікаў пакуль яшчэ нясмелае сонечнае святло. Тут яны ўбачылі высокую сеткаватую агароджу з трывалага дроту, а за ёй – вялікую, не агледзець усю, паляну! Усю залітую сонечным святлом!

Працяг на новай старонцы ніжэй!

Тыя, хто гэта прачытаў, таксама цікавіліся:

• Пяць чароўных гораў, альбо як узнікла назва Гародні
• Казка пра жоўты Экскаватар
• Трое парасятак (Уолт Дыснэй прэзентуе)

ДАЎГАВУХ. Ну, чаго спыніўся? ТАЎСТУН. А ты чаго? ДАЎГАВУХ. А я… я на цябе гледзячы! ТАЎСТУН. А я – на цябе! Нейкі час стаяць [...]]]> Зорная зімовая ноч. На заснежанай лясной паляне стаіць снегавік. У яго нос-морква, на галаве капялюш са старога вядра, у руцэ мяцёлка. На палянку крадучыся выходзяць Таўстун і Даўгавух.
Спыняюцца.

ДАЎГАВУХ. Ну, чаго спыніўся?
ТАЎСТУН. А ты чаго?
ДАЎГАВУХ. А я… я на цябе гледзячы!
ТАЎСТУН. А я – на цябе!
Нейкі час стаяць моўчкі.
ДАЎГАВУХ. Ну што, пайшлі далей?
ТАЎСТУН. Пайшлі!
Зноў нейкі час моўчкі стаяць.
ДАЎГАВУХ ( сярдзіта). Слухай, мне гэта надакучыла! Трэба ісці!
ТАЎСТУН. Трэба!
ДАЎГАВУХ. Альбо наперад, альбо назад!
ТАЎСТУН. Лепш назад!
ДАЎГАВУХ. Ах ты, баязлівец! Ну, чаго спалохаўся? Ён жа са снегу!
ТАЎСТУН. Ды ведаю я гэта! Але ж вельмі ўжо на паляўнічага падобны! І мяцёлка гэтая… ну зусім, як стрэльба! Ведаеш што, ідзі лепш адзін!
ДАЎГАВУХ. А ты?
ТАЎСТУН. А я цябе тут пачакаю.

ДАЎГАВУХ. Ах, ты тут пачакаеш!
ТАЎСТУН. Я, гэта… павартую!
ДАЎГАВУХ. Ах, ты яшчэ і павартуеш! Добра, баязлівец! Чакай, вартуй, калі больш ні на што не здатны! Толькі морквачкі не атрымаеш! Ні малюпасенькага нават кавалачка! Сам з’ем! Адзін! ( Рашуча ідзе да снегавіка.)
ТАЎСТУН. У, скнара даўгавухая! ( Паварочваецца, ідзе ў лес.)

ДАЎГАВУХ. ( Азіраецца.) А ты – баязлівец! ( Зноў глядзіць на снегавіка.) І зусім нават не страшна! ( Робіць крок.) Што тут страшнага, не разумею!

( Робіць яшчэ крок.) Адпачыць трэба! ( садзіцца на пянёк.) А і сапраўды – ну выліты паляўнічы ў белым балахоне! Здаецца, вось зараз ён гэтую сваю мяцёлку нібыта стрэльбу ўскіне і… ( Ускоквае з пянька.) Ну вось, сам сябе напужаў! ( Уздыхае.) Усяго два крокі і засталося! Два крокі і марковачка мая! Мая марковачка! ( Робіць крок.) Тоўсценькая, салодзенькая, смачненькая!
( Нарэшце робіць апошні крок, працягвае руку, хапаецца за морквіну.)
Вой, што гэта! ( Адскоквае назад.)

СНЕГАВІК. Ап…
ДАЎГАВУХ. Вой!
СНЕГАВІК. Ап… ап…
ДАЎГАВУХ. Вой, вой!
СНЕГАВІК. Апчхі!
ДАЎГАВУХ. Вой, вой, вой! ( Уцякае.)

СНЕГАВІК. ( Павольна азіраецца па баках.) Дзе я? ( Глядзіць уверх, потым уніз, на сябе.) Хто я7 ( Зноў азіраецца па баках.) Навошта я тут стаю?
Вылятае Сарока, садзіцца на ялінку.
САРОКА. Што, што, што здарылася? Хто каму што? Дзе каго чым?
( Расчаравана.) Ніхто нікому нічога!

СНЕГАВІК. Дзе я?
САРОКА. А ў лесе, дзе ж яшчэ?
СНЕГАВІК. Хто я?
САРОКА. А снегавік, хто ж яшчэ?
СНЕГАВІК. Снегавік? А ты хто?
САРОКА. Сарока я, хто ж яшчэ! Дзівак нейкі, нічога не ведае!
СНЕГАВІК. Сарока? А адкуль ты тут узялася?
САРОКА. А прыляцела, адкуль жа яшчэ!

СНЕГАВІК. А я адкуль узяўся?
САРОКА. Зляпілі цябе! Са снегу! Дзеці нейкія тут у лесе гулялі… узялі ды і зляпілі цябе. Рабіць ім, пэўна, не было чаго!
СНЕГАВІК. А потым?
САРОКА. А потым дамоў пайшлі.
СНЕГАВІК. А я?
САРОКА. А ты тут застаўся.

СНЕГАВІК. Дык навошта ж тады яны мяне зляпілі?
САРОКА. Я ж кажу: рабіць ім не было чаго!
Нейкі час маўчаць.
СНЕГАВІК. А мне што зараз рабіць?
САРОКА. Ты ў мяне пытаешся?
СНЕГАВІК. А ў каго ж мне яшчэ запытацца? Ты ж такая разумная, так шмат ведаеш!
САРОКА ( задаволена). Разумнейшых за мяне і сапраўды цяжка знайсці! Адна бяда – сціплая я вельмі! А што ты ў мяне спытаў?

СНЕГАВІК. Я спытаў – што мне рабіць зараз?
САРОКА. Табе? А што табе рабіць? Стой дзе стаіш!
СНЕГАВІК. І ўсё?
САРОКА. А што яшчэ?
СНЕГАВІК.І доўга мне так стаяць?
САРОКА. Ну… пакуль у ваду не ператварышся.
СНЕГАВІК. ( Спалохана.) У ваду?
САРОКА. У ваду, у што ж яшчэ! Бо ты са снегу зроблены! І як толькі вясна прыдзе…

СНЕГАВІК. Хто прыдзе?
САРОКА. Ды што з табой, невукам, размаўляць! Вясна, кажу, прыдзе!
СНЕГАВІК. І хутка яна прыдзе?
САРОКА. Убачыш, а дакладней, адчуеш! Як толькі вада з цябе пацячэ – лічы, што яна ўжо тут! ( Заклапочана.) Ну ўсё, паляцела я! Справы мяне чакаюць, справы… Усіх трэба абляцець, за ўсімі трэба прыглядзець, усім трэба аб усіх усё паведаміць! Што ні кажы, а цяжкае ў мяне, у Сарокі, жыццё! ( Ляціць прэч.)
СНЕГАВІК. Куды ты?! А я? Мне што рабіць?

САРОКА.( Здалёк.) А што табе? Стой дзе стаіш і чакай вясну! Мне б твае клопаты! ( Знікае між дрэў.)
СНЕГАВІК. Чакай Вясну! ( Уздыхае.) Вясёленькая перспектыва, нічога не скажаш! Толькі, можна сказаць, на свет з’явіўся… жыць толькі пачынаю, можна сказаць… ( Зноў уздыхае.) Ведаць бы, што яна з сябе ўяўляе, Вясна гэта? І калі яна прыдзе сюды? ( Уздрыгвае, спалохана азіраецца.) А можа яна ўжо прыйшла? Можа падкрадваецца зараз да мяне ціхенечка? А можа… можа пажартавала Сарока? Можа яе і зусім няма, Вясны гэтай? Вой, здаецца, яна ўсё ж прыйшла! Трэба схавацца! Схавацца трэба! ( Нейкі час спалохана мітусіцца па палянцы, потым хаваецца за ялінку. У гэты ж час на паляне з’яўляецца Лісіца.)

ЛІСІЦА. ( Нюхае паветра.) Зноў абдурылі мяне даўгавухія! Адзін толькі пах пасля сябе і пакінулі! ( Зноў прынюхваецца.) Ну, нічога, нічога! Злаўлю я іх калі-небудзь, абавязкова злаўлю! А хто ж гэта там, за елкай? Гэй, ты хто?
СНЕГАВІК. Ва-ва-ва-ва… Во-во-во-во… Вы-вы-вы-вы…
ЛІСІЦА. Нічога не разумею! Выходзь адтуль! Выходзь, каму кажу!
СНЕГАВІК. ( Павольна выходзіць з-за елкі.) Вы-вы-выбачайце мяне, спадарыня Вясна! Я больш не бу-бу-бу…
ЛІСІЦА. Шчыра кажучы, я пакуль таксама нічога не бум-бум! Чакай, а як ён мяне толькі што назваў? Гэй, як ты мяне назваў толькі што?
СНЕГАВІК.( Увесь трасецца.) Больш не бу-бу-бу…
ЛІСІЦА. Гэта я ўжо чула! Мне цікава, як ты мяне толькі што назваў? Чаго ты маўчыш? Ты будзеш адказваць?
СНЕГАВІК. Бу-бу-бу…
ЛІСІЦА. Тады адказвай!

СНЕГАВІК. Толькі не ператварайце мяне ў ваду, спадарыня Вясна!
ЛІСІЦА. Ах, вось яно што! ( Убок.) Гэты дурань, здаецца, прыняў мяне за Вясну! Трэба неяк выкарыстаць гэта на сваю карысць! ( Да Снегавіка.) Адказвай, толькі праўду кажы! Тут зайцы былі?
СНЕГАВІК. Тут Сарока была, Ваша Вясновасць!
ЛІСІЦА. Ды што мне да той Сарокі! Зайцы тут былі, я ў цябе пытаюся?
СНЕГАВІК. Не бачыў, Ваша Вясновасць!
ЛІСІЦА. А вось зараз як ператвару цябе ў ваду, дык адразу ўбачыш!
СНЕГАВІК ( спалохана). Злітуйцеся, Ваша Вясновасць!
ЛІСІЦА. Ну, добра, на першы раз я цябе дарую! А калі дапаможаш мне зайцаў спаймаць – тады я… тады я, наогул, не стану цябе ў ваду ператвараць!

СНЕГАВІК ( узрадавана). Дзякуй Вам, Ваша Вясновасць! Я дапамагу, я абавязкова дапамагу! Толькі вось… а хто яны такія, зайцы?
ЛІСІЦА. Ты зайцаў не ведаеш?! Ды зайцы, гэта… гэта такія… смачненькія такія!
СНЕГАВІК. Смачненькія?
ЛІСІЦА. Я хацела сказаць, прыгожанькія! Вушы ў іх доўгія…
СНЕГАВІК. Як у Вас, Ваша Вясновасць?
ЛІСІЦА. Даўжэйшыя! А хвост, дык наадварот – малы, недарэчны… словам, брыдота нейкая, а не хвост! Ну што, зразумеў цяпер, як зайцы выглядаюць?
СНЕГАВІК. Крыху зразумеў.
ЛІСІЦА. Ну, а калі зразумеў, тады ты, як толькі іх убачыш, павінен…
( Лісіца штосьці шэпча Снегавіку на вуха.) Зразумеў?
СНЕГАВІК. Зразумеў, Ваша Вясновасць… дакладней, нічога не зразумеў!
ЛІСІЦА. А вось як ператвару цябе зараз у ваду!
СНЕГАВІК. Не трэба, я ўсё зразумеў! Я не зразумеў толькі, навошта Вы хочаце іх злавіць, Ваша Вясновасць?

ЛІСІЦА. Навошта, навошта! ( Задумваецца.) Гульня ў нас такая з імі! Я іх, быццам бы, лаўлю, а яны ад мяне, быццам бы, хаваюцца!
СНЕГАВІК. А потым, калі зловіце, што Вы з імі робіце?
ЛІСІЦА. Адпускаю, што ж яшчэ! А потым зноў лаўлю… і зноў адпускаю…
СНЕГАВІК. І ўсё?
ЛІСІЦА. Ну, пернічкамі пачастую перад тым, як адпусціць… цукерачкамі рознымі… А ты што думаў?
СНЕГАВІК. Я баяўся, што Вы іх у ваду ператвараеце, Ваша Вясновасць!
ЛІСІЦА. У ваду? ( Смяецца.) Вось за гэта можаш не хвалявацца, гэта ім не пагражае! І хопіць ужо пытанняў! Ці можа сам хочаш у ваду ператварыцца?!
СНЕГАВІК ( спалохана). Ніяк не, Ваша Вясновасць!
ЛІСІЦА. Глядзі ў мяне! ( Хаваецца між дрэў.)

Амаль адначасова зноў з’яўляюцца зайцы.

ТАЎСТУН ( узрадавана). Ды вунь ён, стаіць. Як і стаяў! Табе проста здалося!
ДАЎГАВУХ. Ты хочаш сказаць, што мне з перапуду здалося?
ТАЎСТУН. Я гэтага не казаў!
ДАЎГАВУХ. А ты ў нас смелы, так?
ТАЎСТУН. Я і гэтага не казаў!
СНЕГАВІК. У мяне да вас пытанне: вы – зайцы?
ТАЎСТУН. Зайцы, зайцы! Не перашкаджай! ( Тут да яго даходзіць.) Вой!
( Спалохана адскоквае назад.)
ДАЎГАВУХ. Ну вось, а ты не верыў!
ТАЎСТУН. Дык ён што, жывы? ( Снегавіку.) Ты жывы?
ДАЎГАВУХ. Ну вядома ж жывы, калі размаўляе! ( Уздыхае.) Выходзіць, морквачка наша цю-цю!
ТАЎСТУН. Не бядуй! Новы сябар лепш за нейкую там морквачку!
СНЕГАВІК. Дык вы і сапраўды зайцы?
ДАЎГАВУХ. Ды зайцы мы, зайцы! Я – Даўгавух, а гэтага таўстуна так і завуць – Таўстун!
ТАЎСТУН. Вельмі смешна!
СНЕГАВІК. А я – Снегавік!
ДАЎГАВУХ. Ну, гэта мы і без цябе ведаем! Мы нават бачылі, як дзеці цябе са снегу ляпілі.
СНЕГАВІК. Са снегу… ( Уздыхае.)

ТАЎСТУН. Слухай, пайшлі з намі!
ДАЎГАВУХ. Праўда, пайшлі! Ну, што ты будзеш тут адзін сумаваць!
СНЕГАВІК. А што мы будзем рабіць?
ТАЎСТУН. Бегаць, скакаць, у гульні розныя цікавыя гуляць! Ведаеш якую-небудзь гульню?
СНЕГАВІК. Не ведаю.
ДАЎГАВУХ. Нічога, мы цябе хутка навучым! Пайшлі!
СНЕГАВІК. Ды я б з задавальненнем, толькі… ( Азіраецца, шэптам.) Слухайце, а вы Вясны не баіцеся?
ДАЎГАВУХ. А чаго яе баяцца?
СНЕГАВІК. Якія вы смелыя!
ДАЎГАВУХ.( Таўстуну.) Чуеш, мы смелыя!
ТАЎСТУН. Знайшоў смелых! Ды мы каго толькі не баімся!
ДАЎГАВУХ. Ты за сябе кажы! Ты можа і баішся, а я…
ТАЎСТУН. А ты нікога не баішся, так?
ДАЎГАВУХ. А каго я баюся?
ТАЎСТУН. А Лісіцы?
ДАЎГАВУХ. Лісіцы?! ( Уздрыгвае, азіраецца.) Ха! Было б каго! Ды гэта яна мяне баіцца, падманшчыца рыжая!

З кустоў высоўваецца Лісіца, Снегавік яе бачыць, зайцы не бачаць.

ЛІСІЦА. ( да залы.) Я?! Яго?!
СНЕГАВІК. А Лісіца, гэта хто?
ТАЎСТУН.( Шэптам.) Лісіца – гэта…
ДАЎГАВУХ. ( Перабівае яго.) Ды што аб ёй казаць! Я ёй калі-небудзь хвост на вузел завяжу! Нават на тры вузлы!
ЛІСІЦА. ( да залы.) Ён?! Мне?! Ну, хутка ён па-іншаму загаворыць!
( Пачынае рабіць Снегавіку нейкія знакі.)
ТАЎСТУН. Ну што, ідзем з намі?
СНЕГАВІК. Пачакайце, я вам нешта сказаць хачу…
ДАЎГАВУХ. Ну, кажы!

Лісіца паказвае Снегавіку, як трэба хапаць зайцаў.

СНЕГАВІК. Вы бліжэй падыйдзіце.

Зайцы падыходзяць да Снегавіка, той раптам хапае іх. Лісіца бяжыць да Снегавіка.

ЗАЙЦЫ. ( Спрабуюць вызваліцца.) Ты што робіш?! Адпусці нас зараз жа!
СНЕГАВІК. Ды гэта ж гульня такая, што вы вырываецеся! Праўда ж, спадарыня Вясна?
ЛІСІЦА. Праўда, праўда! ( Выхоплівае зайцаў, цягне іх у лес.)
ЗАЙЦЫ. Дапамажыце! Ратуйце!
СНЕГАВІК ( разгублена). Куды ж вы іх, Ваша Вясновасць? А пернічкі?
ЛІСІЦА. ( Здалёк.) Будуць ім зараз пернічкі! Ух, якія пернічкі ім зараз будуць! ( Знікае між дрэў.)
СНЕГАВІК. Нічога не разумею!

Зноў вылятае Сарока.

САРОКА. Апошняя навіна! Самая апошняя навіна! Лісіца злавіла зайцаў! Толькі што Лісіца злавіла зайцаў!
СНЕГАВІК. Лісіца?! ( Хапаецца за галаву.) Дык гэта была Лісіца, а ніякая не Вясна! Што я нарабіў!
САРОКА. А, дык гэта ты дапамог ёй іх злавіць?! Ах, якая навіна! Якая выдатная навіна! ( Ляціць у лес, крычыць.) Самая апошняя навіна! Снегавік дапамог Лісіцы злавіць зайцаў! Ах, які нядобры ўчынак! Ганьба Снегавіку!
( Голас яе паступова заціхае.) Апошняя навіна! Самая апошняя навіна!
СНЕГАВІК.( У роспачы.) Што я нарабіў! ( Мітусіцца па паляне.) Што мне зараз рабіць?! Я ведаю, што мне рабіць! ( Размахваючы мяцёлкай, бяжыць за Лісіцай.) Я ведаю, што мне зараз рабіць!

КАНЕЦ 1-Й ДЗЕІ

ДЗЕЯ 2

Палянка, але ўжо іншая. На яе выбягае Лісіца з зайцамі, спыняецца.

ЛІСІЦА. Ну вось! Тут нам ніхто не перашкодзіць!
ТАЎСТУН. Пусціце, цётухна!
ЛІСІЦА. Ты глядзі, пляменнічак які знайшоўся! ( Даўгавуху.) А каму гэта ты хвост на вузел завязваць збіраўся, а?!
ТАЎСТУН. Ён пажартаваў, цётухна!
ДАЎГАВУХ. На тры вузлы!
ЛІСІЦА. Ты глядзі, ён і цяпер жартуе! Ну я вас зараз… што я з вамі зараз зраблю!
З’яўляецца Воўк.
ВОЎК. Ого-го!

ЛІСІЦА.( Убок.) Прынесла нялёгкая, гэтага “огогоку”! ( Спрабуе схаваць зайцаў за спіной.) Прывітанне, кумок! Прывітанне, даражэнькі! Занятая я вельмі, паразмаўляць з табой не магу! Ідзі, кумок, куды ішоў! Ідзі, ідзі, не аблізвайся! Зразумеў?
ВОЎК ( панура.) Ага-га!

На палянку выскоквае Снегавік.

СНЕГАВІК.( Размахвае мяцёлкай.) Ану, адпусці зайцаў, рыжая падманшчыца!
ЛІСІЦА. ( Хаваецца за Ваўка.) Воўк, я з табой сябрую!
СНЕГАВІК. Адпусці зайцаў, каму сказаў!
ЛІСІЦА. І не падумаю! Воўк, я цябе зайчацінкай пачастую!
ВОЎК ( узрадавана). Ого-го!
ЛІСІЦА. Толькі спачатку прагані адсюль гэтую гурбіну з вачыма!
ВОЎК. Ага-га! ( Хапае нейкі кіёк і нібыта мушкецёр становіцца ў баявую пазіцыю.) Эгэ-гэ!
СНЕГАВІК. Ну, трымайцеся! ( Кідаецца ў атаку, паміж ім і Ваўком адбываецца сапраўдны фехтавальны паядынак.)

ВОЎК.( З цяжкасцю абараняецца.) Ого! Ого-го!
ДАЎГАВУХ. Так яго, Снегавік, так!
ТАЎСТУН. Давай, Снегавік!
ЛІСІЦА. Цыц вы, абодвы! Воўк, трымайся! У думках я з табой!
ВОЎК. Ага-га! ( Сабраўшыся з сіламі ён пераходзіць у наступ.)
ЛІСІЦА. Ага, наша бярэ!
ВОЎК. Ага-га! Кій-я!
ЛІСІЦА. Так, так! Кійком яго, шэранькі, кійком!
ДАЎГАВУХ. Снегавік, не паддавайся!
ТАЎСТУН. Трымайся, Снегавік!
ЛІСІЦА. Маўчаць, даўгавухія!
ДАЎГАВУХ. Сама маўчы, даўгахвостая!

Прылятае Сарока.

САРОКА. Ах, якая навіна! Якая свежая навіна! ( Садзіцца на яліну.) Увага! Увага! Мы вядзём свой рэпартаж са стадыёну… ну, хай будзе, “Лясная паляна”! Тут зараз праходзіць паядынак па гэтым, як яго… фех… фех… фехтаванню, вось! Справа ад нас, у шэрай спартыўнай вопратцы, Воўк, вопытны спартсмэн… дарэчы, ён толькі што прапусціў дакладны і ёмкі ўдар мяцёлкай па вуху! Ах, які прыгожы ўдар!

ЛІСІЦА. Закрый дзюбу, балбатуха! Дабяруся я да цябе калі-небудзь!
САРОКА.( Не звяртаючы ўвагі на пагрозу.) Злева ад нас, паважаныя балельшчыкі, у белай спартыўнай форме, Снегавік, малады, але даволі перспектыўны спартсмен! Вось ён зноў атакуе… наносіць удар, яшчэ адзін удар! Ай-ай-ай! У яго зламалася мяцёлка! Які крыўдны момант! Спадзяюся, што Воўк, як сапраўдны, гэты… джэ… джэ… джэнтэльмен, не выкарыстае гэтую няўдачу саперніка на сваю карысць і дазволіць Снегавіку…

ЛІСІЦА. Як бы не так! Бі яго, шэранькі! Прама па галаве лупі!
ВОЎК. Кій-я! ( Узмахвае кійком.)
ЛІСІЦА. Правільна, шэранькі! Кіёчкам яго!
ТАЎСТУН ( з роспаччу). Прапалі мы!

У гэты час з-пад снегу, якраз між Ваўком і Снегавіком, высоўваецца галава Мядзведзя. Адразу ж Мядзведзь атрымлівае кійком па ілбе.

ВОЎК ( спалохана). Ого! ( Губляе кіёк, хаваецца за Лісіцу.)
МЯДЗВЕДЗЬ ( грозна). Хто мне спаць перашкаджае?!

Нямая сцэна. Снегавік спрабуе адрамантаваць мяцёлку, Воўк дрыжыць аж страху за спіной лісіцы, тая ж спрабуе ўтрымаць зайцаў.

ЗАЙЦЫ.( Разам.) Дзядзька Міхайла! Дзядзька Міхайла!
МЯДЗВЕДЗЬ. Што?! Ты зноў, рыжая, маіх сяброў крыўдзіш?!
ЛІСІЦА ( лісліва). Ну што ты, Міхайла Патапыч! Ну як ты мог нават падумаць такое пра мяне! Гэта ж мы гуляем проста…
МЯДЗВЕДЗЬ. Ану, адпусці іх, рыжая падманшчыца, а не тое, зараз увесь вылезу!
ЛІСІЦА. Не трэба! ( адпускае зайцаў.) Ідзіце, мае слаўненькія, ідзіце, мае смачненькія! Ідзіце, ідзіце, усё роўна я вас спаймаю калі-небудзь!
ВОЎК. Ага-га!
МЯДЗВЕДЗЬ. Ды я ж вас зараз…

ВОЎК. Ого-го! ( Уцякае, Лісіца за ім. )
ДАЎГАВУХ. Бяжыце, бяжыце, пакуль я вам хвасты на тры вузлы не завязаў!

Зайцы смяюцца. У гэты час Снегавік непрыкметна знікае ў гушчары.

ТАЎСТУН. Ура, мы выраватаныя! Ура!
САРОКА. Апошнія навіны! Самыя апошнія навіны! Зайцы вызвалены з палону! Снегавік выправіў сваю памылку! ( Азіраецца.) Дзе ж наш герой? Дзе ён?
ТАЎСТУН. Няма! Знік некуды!
ДАЎГАВУХ. Знік і няхай знікае!
ТАЎСТУН. Ён жа нас выратаваў!
ДАЎГАВУХ. Гэта потым! А спачатку што ён з намі зрабіў?!
ТАЎСТУН. Дык ён жа не ведаў нічога!
МЯДЗВЕДЗЬ. Нічога не разумею, аб чым вы спрачаецеся! Ды і разумець не хачу! ( Пазяхае.) Спаць я хачу, вы ўжо прабачце мяне, зайчаняты!

Галава Мядзведзя знікае пад снегам.

ТАЎСТУН. Салодкіх вам сноў, Міхайла Патапыч!
ДАЎГАВУХ. І дзякуй за дапамогу!
САРОКА. А мне?
ДАЎГАВУХ. А табе за што, балбатуха?
САРОКА. Я хацела сказаць: мне таксама некалі з вамі тут балясы тачыць! Спраў у мяне шмат, спраў! ( Ляціць прэч, крычыць.) Апошняя навіна! Самая апошняя навіна! Нечаканае знікненне Снегавіка! Таямнічае здарэнне! Вельмі таямнічае здарэнне! ( Голас яе заціхае ўдалечыні.)
ДАЎГАВУХ. Ну… давай пашукаем яго, Снегавіка гэтага!
ТАЎСТУН. Давай пагукаем спачатку. Гэй, Снегавік!

ДАЎГАВУХ. Снегавік, дзе ты?!

З кустоў выходзіць Снегавік.

СНЕГАВІК. Ды тут я, тут!
ТАЎСТУН ( узрадавана). Снегавік! Куды ж ты знік, дружа?
СНЕГАВІК. Ды я… проста мне сорамна стала перад вамі… Я ж перад вамі так вінаваты!
ДАЎГАВУХ. Ды ні ў чым ты не вінаваты!

ТАЎСТУН. Галоўнае – што ты потым для нас зрабіў! Ну, калі зразумеў, што да чаго!
СНЕГАВІК. Дык вы на мяне не сярдуеце?
ДАЎГАВУХ. Ані кропелькі!
СНЕГАВІК. І вы будзеце са мной сябраваць?
ТАЎСТУН. Абавязкова будзем!
СНЕГАВІК. І мы будзем гуляць у розныя гульні?
ДАЎГАВУХ. Ды сколькі пажадаеш!
СНЕГАВІК. Ура! ( Змаўкае.) Толькі вось… Вясна! Баюся я яе!
ТАЎСТУН. Далёка яшчэ да вясны! Зіма яшчэ ў самай сярэдзіне!
ДАЎГАВУХ. Айда з намі, Снегавік! ( Бяжыць у лес.)
ТАЎСТУН. Не адставай! ( Бяжыць следам.)
СНЕГАВІК. Ура! ( Бяжыць за імі.) Як добра мець сяброў!

КАНЕЦ 2-Й ДЗЕІ

ДЗЕЯ 3

Тая ж палянка, што і ў дзеі 1, толькі снегу
на ёй значна паменшыла. На палянку выходзіць Зіма,
насустрач ёй Снегавік.

ЗІМА. Ну што, знайшоў?
СНЕГАВІК ( вінавата). Не знайшоў, спадарыня Зіма!

ЗІМА. Ну і знайшла ж я сабе памагатага! Ні на што не варты! ( Ідзе прэч, спыняецца.) Шукай гэтую кветку, Снегавік! І добра шукай, калі не хочаш у ваду ператварыцца! ( Знікае між дрэў.)
СНЕГАВІК. Шукай кветку, Снегавік! ( Уздыхае.) Ну як яе знайсці ў такім велічэзным лесе?! І хоць бы ведаць, што яна з сябе ўяўляе! Не, відаць і сапраўды прыдзецца мне ў ваду… ( У гэты час зусім непадалёку ад яго распускаецца прыгожая бліскучая кветка блакітнага колеру.) Не можа быць! Гэта ж… гэта ж яна і ёсць! Я знайшоў яе, я яе нарэшце знайшоў! ( Зрывае кветку, узнімае яе над галавой.) Спадарыня Зіма! Спадарыня Зіма! Я знайшоў!

На палянцы з’яўляюцца зайцы.

ДАЎГАВУХ. Што ты робіш, Снегавік?!
СНЕГАВІК. Як, што? Я хачу аддаць Зіме гэты першы падснежнік!
ТАЎСТУН. Які жах!
ДАЎГАВУХ. ( Таўстуну.) Гэта з-за цябе мы спазніліся!
СНЕГАВІК. Нічога не разумею!
ТАЎСТУН. Не аддавай гэту кветку Зіме!
СНЕГАВІК. Чаму?
ДАЎГАВУХ. Ды таму, што тады Вясна ніколі не прыдзе да нас! І заўсёды будзе толькі зіма!
СНЕГАВІК. Дык гэта ж цудоўна – зіма! Зімой так весела! Ну скажыце – хіба кепска нам было зімой, хіба нецікава?!

ТАЎСТУН. Зімой так холадна!
ДАЎГАВУХ. Зімой так голадна!
ЗАЙЦЫ ( Разам.) Мы загінем, калі не прыдзе вясна!
СНЕГАВІК. Нічога не разумею! Вам жа так падабалася гуляць са мной!
ТАЎСТУН. Падабалася!
ДАЎГАВУХ. Але ж мы так чакалі Вясну!
На палянцы з’яўляюцца Воўк і Лісіца.
ЛІСІЦА. Мы таксама чакалі Вясну! Праўда ж, шэрынькі?
ВОЎК. Ага-га!

З’яўляецца Мядзведзь.

МЯДЗВЕДЗЬ. І я, гэта… таксама чакаў яе, вось…
СНЕГАВІК. Ну а табе чым кепска было там, у бярлозе? Спі сабе…
МЯДЗВЕДЗЬ. Ды не магу я болей спаць! Усе бакі ўжо адляжаў… і, гэта… есці ўжо хочацца, вось!
ДАЎГАВУХ. Што ж нам цяпер рабіць?
ДІСІЦА. Ды адабраць у яго гэтую кветку і справе канец! Эх, не паспелі!

На палянку зноў выходзіць Зіма.

ЗІМА. Ты глядзі! Я на яго сварылася, а ён і сапраўды знайшоў гэтую кветку! Ну ўсё, цяпер я адсюль нікуды не пайду! ( Усе звяры спалохана ўздрыгваюць.) Давай мне кветку, Снегавік! Ну, чаго чакаеш?! Давай сюды кветку!
ТАЎСТУН. Не рабі гэтага, Снегавік! Бо інакш мы ўсе загінем!
УСЕ ЗВЯРЫ. ( Разам.) Мы ўсе загінем, Снегавік! Не рабі гэтага!
ЗІМА. Ну, доўга мне яшчэ чакаць!
СНЕГАВІК. А гэта праўда? Тое, што яны кажуць!
ЗІМА. А хоць бы і так! Табе якая справа!

З’яўляецца Вясна.

ВЯСНА ( радасна). А вось і я!
ЗІМА. З’явілася?
ВЯСНА. З’явілася! Саступай месца, сястрыца!
ЗІМА. І не падумаю! На гэты раз я цябе перахітрыла! Твой першы падснежнік… ён у мяне!
ВЯСНА ( разгублена). У цябе? Як такое магло здарыцца?
ТАЎСТУН. Гэта мы вінаватыя! ( Усхліпвае.) Гэта мы павінны былі першымі знайсці гэтую кветку, а мы… мы спазніліся! ( Зноў усхліпвае.) Даруйце нам!
( Плача.)

ДАЎГАВУХ. Не раві! І без цябе моташна!
ЛІСІЦА. У, разявакі даўгавухія! Аніякай справы вам даверыць нельга!
ВОЎК. Ага!
ЛІСІЦА. З’есці іх трэба за гэта, вось і ўвесь сказ! Каб больш так не рабілі!
ВОЎК. Ага-га!
МЯДЗВЕДЗЬ. Я табе як “агагакну” зараз!
ВОЎК. Ого-го! ( Хаваецца за Лісіцу.)
ВЯСНА. Нікога не трэба есці! Я зараз папрашу сваю сястрыцу і яна сама аддасць мне кветку.
ЗІМА. Як бы не так! Снегавік, чаго ты чакаеш! Хутчэй давай мне кветку!

ВЯСНА. Дык яна яшчэ не ў цябе?
ЗІМА. Зараз у мяне будзе! Снегавік, доўга мне чакаць?! Што ты ўсё раздумваеш аб нечым!
СНЕГАВІК. Я… мне… мне іх усіх шкада…
ЗІМА. А сябе не шкада?
СНЕГАВІК. І сябе шкада, але ж… ( Уздыхае.) Я адзін, а іх так шмат! Дык няхай лепей я адзін прападу! ( Рашуча ідзе да Вясны.)
ЗІМА. Не рабі гэтага, дурань!
СНЕГАВІК. Я павінен гэта зрабіць! ( Працягвае Вясне падснежнік, тая яго бярэ, усе звяры радуюцца.)
ЗІМА. Што ж ты нарабіў, абармот! Ну і прападай зараз!
ВЯСНА. Дзякуй табе, Снегавік! Ад усіх нас, дзякуй!

МЯДЗВЕДЗЬ. Ну і ад мяне, гэта… таксама, вось!
ВЯСНА.( Зіме.) Не крыўдуй, сястрыца! Прыходзь у свой час! Я з задавальненнем саступлю месца Лету, Лета – Восені… Ну а пасля Восені…
ТАЎСТУН. Пасля Восені мы будзем зноў чакаць вас, спадарыня Зіма! Каб Новы год сустрэць…
ДАЎГАВУХ. Каб з горкі снежнай пакатацца….
МЯДЗВЕДЗЬ. Каб, гэта… адпачыць добра пасля лета, вось… Тады ўсе будуць вас чакаць!
ЛІСІЦА. Будзем чакаць, праўда ж, шэры?
ВОЎК. Ага-га!

ЗІМА. ( Усё яшчэ сярдзіта.) Чакаць яны мяне будуць! Ну, чакайце, чакайце… пагляжу я, чаго вы там дачакаецеся! ( Ідзе прэч, усё яшчэ бурчыць.) Чакаць яны мяне будуць! Суцешылі!
ТАЎСТУН ( разгублена). Спадарыня Зіма, а як жа… як жа Снегавік? Ён жа растане зараз!
СНЕГАВІК. Растану! ( Уздыхае.) Я ўжо пачынаю раставаць…
ТАЎСТУН. Як жа мне шкада цябе, Снегавічок! Так шкада… ну, так шкада!
ДАЎГАВУХ. І мне шкада!
ЛІСІЦА. Было б аб чым шкадаваць! Няхай тае – вады больш будзе! Так, шэранькі?
ВОЎК. Ага-га.
МЯДЗВЕДЗЬ ( грозна). Што? Зноў?!
ВОЎК. Ого-го! ( Бяжыць прэч, Лісіца за ім.)

ВЯСНА. Пачакай, сястрыца!
ЗІМА.( Спыняецца.) Ну, што табе яшчэ?
ВЯСНА. Ніколі і не аб чым я цябе не прасіла, а зараз прашу. Вельмі прашу – вазьмі з сабой Снегавіка!
ЗАЙЦЫ ( Разам.) Вазьміце яго з сабой, спадарыня Зіма! Ён вам дапамагаць будзе!
ЗІМА. Ён ужо мне дапамог дык дапамог!
МЯДЗВЕДЗЬ. Ён, гэта… не хацеў вас пакрыўдзіць! Ён проста нас усіх пашкадаваў, вось…
ВЯСНА. Сапраўды, сястрыца, хопіць табе на мяне крыўдаваць! Вазьмі Снегавіка!
ЗІМА. Ну, няхай так і будзе! Вазьму! ( Раптам смяецца.) Напэўна, мне і сапраўды адпачыць ад вас трэба! Стамілася я тут з вамі! ( Снегавіку.) Ідзем, памагаты!

Яны ідуць прэч, Снегавік паварочваецца, махае ўсім рукой.

СНЕГАВІК. Я вярнуся! Чакайце мяне наступнай зімой!
ЗАЙЦЫ.( Разам.) Будзем чакаць! Вяртайся хутчэй!
МЯДЗВЕДЗЬ. Не хутчэй, а, гэта… у свой час, вось!
ДАЎГАВУХ. Вось я і кажу: у свой час!
ТАЎСТУН. Мы чакаць будзем!

З’яўляецца Сарока, садзіцца на дрэўца.

САРОКА. Апошнія навіны! Самыя апошнія навіны!
ДАЎГАВУХ. Спазнілася ты, балбатуха!
САРОКА. Як гэта? Чаму гэта?
ТАЎСТУН. Ды таму, што самыя апошнія навіны толькі што тут адбыліся!
САРОКА. Як гэта, тут? Чаму гэта, тут? Як жа я іх ведаць не буду!
МЯДЗВЕДЗЬ. Не будзеш ведаць, дык… гэта… цішэй у лесе будзе, вось!
САРОКА. Ды я і так ужо здагадалася! Аб усім ужо здагадалася! Вясна ў лес прыйшла, вось што!
ВЯСНА. Сапраўды! Цяпер можаце лічыць, што ў лес прыйшла сапраўдная вясна!

К А Н Е Ц

Крыніца: сайт пісьменніка Генадзя АўласенкіТыя, хто гэта прачытаў, таксама цікавіліся:

• Трое парасятак (Уолт Дыснэй прэзентуе)
• Ігар Кузьмініч: Як 25 сакавіка стала днём Волі і Беларускай Вясны
• Пяць чароўных гораў, альбо як узнікла назва Гародні

Людзям імёны не давалі, бо яны ніяк сябе не праяўлялі. Кожны рабіў тое, што [...]]]>
Некалі даўным-даўно нашыя дзяды шукалі сабе найлепшае месца на зямлі. Было тое ў часы даўнія-старадаўнія, калі ў людзей не было яшчэ імёнаў, і калі шукалі людзі сабе новыя месцы для жыцця і перасяляліся з аднаго месца на другое.

Людзям імёны не давалі, бо яны ніяк сябе не праяўлялі. Кожны рабіў тое, што яму належала, і асабліва стараўся не вылучацца сярод іншых. “Цішэй будзеш – больш працягнеш”, – гэтак у тыя часы думалі людзі. А ў наваколляў назваў-імёнаў не было, бо ўсе тыя мясціны, што спатыкалі людзі ў вандроўцы, былі новыя ды незнаёмыя. А запытаць у каго, як яны называюцца, не было рады, бо ці людзей у новых мясцовасцях не было, ці калі каго раптам спатыкалі – былі занадта варожыя і нічога пра свае мясціны не расказвалі.

І вось калі зусім ужо выбіліся з сілаў нашыя дзяды і вырашылі спыніцца на балоце, да якога яны дабраліся, прыйшоў да аднаго са старэйшын ўночы сон. І сніў ён, што вось плыве яго народ у чоўнах па рацэ, а ўсюды толькі лес і балоты, і раптам далёка, там, недзе па-над лясамі, на даляглядзе бачаць людзі чатыры белыя слупы святла. Гэтыя слупы свецяцца і клічуць да сябе, паднімаюцца над чорным лесам проста ў неба.

І вось плывуць чаўны доўга-доўга, але і ўдзень і ўночы бачаць тыя слупы святла. І вось аднойчы на досвітку бачаць, што першы слуп святлау сыходзіць ад гары, якая знаходзіцца на правым беразе ракі, па якой яны плывуць. А за паваротам ракі – яшчэ тры гары, і найбольш яркае святло сыходзіць ад трэцяй гары.

Падняў тады старэйшына ўсіх сваіх людзей і сем’і іх і расказаў ім пра свой сон, і вырашылі людзі, што сон прарочы, і што паказвае ён, дзе знаходзіцца іх пракаветная зямля, і дзе яны нарэшце здабудуць спакой. Сабраліся яны тады з апошнімі сіламі і паплылі далей.

Доўга яны так плылі, і вось аднойчы на досвітку бачаць нашыя дзяды па правым беразе гару, а за паваротам ракі – яшчэ тры гары. І здагадаліся людзі, што гэта тое месца, якое было паказана ім ў прарочым сне.

Прысталі тады чаўны да той трэцяй гары, і ўзышлі нашыя дзяды з сем’ямі сваімі на гару, над якой у сне было найбольш яркае святло, а вакол бачаць толькі лес-пушчу непралазную.

І раптам бачаць пятую гару, якая была схаваная за тымі чатырма гарамі, што стаялі на самым беразе. А над той пятай гарой лунае насілу бачнае чырвона-чорнае святло.

Спалохаліся тады людзі таго святла і пачалі былі ўжо казаць, што трэба кінуць гэтае месца ды плыць далей. Але ўзгадалі пра сон і зразумелі, што нездарма ім дадзена менавіта гэтае месца пяці гораў, і што само месца неяк праявіць сябе ці дасць людзям праявіць сябе. Падумалі і засталіся, але загадалі нікому, крый божа, не заходзіць на пятую гару.

Вырашылі так, ды пачалі драўляныя сцены на гары ўзводзіць, хаты сабе будаваць ды абжывацца на паказаным у прарочым сне месцы.

Так і жылі нашыя дзяды разам са сваімі сем’ямі, а месца, на якое прыплылі, ніяк не маглі прыдумаць, як назваць, і казалі толькі: “Я пайду на тую гару, я прыйшоў з той гары, нельга ісці на пятую гару”. Бо акрамя таго, што знайшлі месца з пяццю горамі, ніякіх асаблівасцей ў гэтай мясцовасці не было. Адно пяць гораў ды лес.

Аднаго разу пайшла маленькая дзяўчынка ў пушчу крынічку гаючай вады знайсці, ды так нахадзілася, што ў гушчарох заблудзіла. Ішла яна лесам то ўгору то долу ды раптам бачыць, што на пятую гару выйшла, хоць гэтага зусім не хацела. Памятала яна, што забаронена было заходзіць на тую пятую гару.

Толькі дзяўчынка агледзелася, ажно бачыць на гары вялікі вогненны цмок ляжыць ды на яе дзівіцца, а вакол вогненага цмока старыя абпаленыя кавалкі чаўноў ды чалавечыя косткі валяюцца.

Убачыў вогнены цмок маленькую дзяўчынку ды кажа:
- Я жыву на гэтай гары! Гэта мой дом! Ніхто не можа паднімацца на маю гару акрамя мяне. Ты парушыла правіла, а значыць ніхто з вас жыць тут больш не будзе! Бачыш косткі вакол мяне? Гэта ўсё, што засталося ад людзей, якія раней сюды прыплывалі і заходзілі на пятую гару!

Спалохалася тых словаў дзяўчынка.

А цмок працягвае:
- Калі ты прыйшла на маю гару, то і я магу прыйсці на тваю гару! За тое, што ты патурбавала мяне на маёй пятай гары, сёння ўночы я прыйду на гору, дзе вы жывяце, каб усіх вас з’есці!

Замаркоцілася тады дзяўчынка, але не за сябе яна баялася, а за тых людзей, якія былі на сярэдняй гары і не ведалі нічога. За сваіх суродзічаў яна баялася і вінаваціла ў тым, што здарылася, толькі сябе.

Тады вырашыла дзяўчынка папярэдзіць людзей і кінулася бегчы, што было сілаў, з пятай гары ўніз. А цмок як дунуў чорным дымам – так дзяўчынцы вочы і заплюшчыў. Зусім перастала дзяўчынка бачыць.

Пачулі людзі на сярэдняй гары, што робіцца на гары забароненай, і зразумелі, што іх чакае вялікая небяспека. І зрабілі так, як заўсёды рабілі: сцішыліся, разбегліся па сваіх хатах і пачалі чакаць, што будзе.

А дзяўчынка йшла і йшла ў гушчары, каб прыйсці на сваю гару, але нічога не бачыла і ад гэтага зусім заблудзіла. І так крыўдна стала малечы, што яна людзей падвяла і, галоўнае, што нічога зрабіць не можа, каб дапамагчы сваім родзічам. Села яна ля паваленага дрэва ды пачала плакаць, і так яна пачала плакаць, так шмат слёзак пачала ліць, што ўтварыўся спачатку маленькі ручаёк, а пазней – і цэлая рэчка. Рэчка бегла ўніз да той ракі, па якой прыплылі людзі, і абкружыла сваёй вадой сярэднюю гару, на якой спыніліся людзі.

Сцямнела, і вогнены цмок вырашыў, што прыйшоў час караць людзей. Спусціўся ён са сваёй гары і не ўбачыў, што вакол сяродняй гары цячэ шырокая ручаіна слёзак дзяўчынкі. Уступіўся вогнены цмок ў тую ручаіну ды раптам разляцеўся на дробныя кавалачкі! Не вытрымаў вогнены цмок вады і разваліўся на дробнае каменне.

Убачылі гэта людзі і ўзрадаваліся. Зразумелі яны, што маленькая дзяўчынка сваімі слёзкамі выратавала іх. Дзяўчынка агарадзіла сярэднюю гару ад вогненага цмока вадой.

З таго часу і пачалі называць гэтае месца агарожаным месцам: Агародна, Гародня, Горадня, Гродна. Сама дзяўчынка ўжо ніколі не вярнулася, але пераўтварылася ў крынічку, і цяпер гэтая рэчка называецца Гараднічанка. Гараднічанкай называецца ручай у гонар учынку маленькай дзяўчынкі, якая агарадзіла і гэтым абараніла, выратавала людзей.

З таго часу стары горад наш, Гародня – стаіць на пяці горах: на першай гары зараз знаходзіцца Пабернардынскі касцёл і каталіцкая семінарыя, на другой гары – Новы замак, на трэцяй, сярэдняй, гары – Стары замак, на чацьвёртай гары – Каложская царква, а на пятай – Пасад, які пачынаецца ад пажарнай каланчы.

малюнак са старонкі: tforum.info
Тыя, хто гэта прачытаў, таксама цікавіліся:

• Хто такі Белы рыцар на белым кані з белым мячом
• Чароўная ружа
• Казка пра жоўты Экскаватар