Трое парасятак

Жылі-былі на свеце трое парасятак. Трое братоў. Усе аднолькавага росту, кругленькія, ружовыя, з аднолькавымі смешнымі хвосцікамі. Нават імёны ў іх былі падобныя. Звалі парасят: Ніф-Ніф, Нуф-Нуф, Наф-Наф. Жылі яны ў лесе, куляліся ў зялёнай траве, грэліся на сонейку, збіралі жалуды. Так праходзіла лета.

Але вось надышла восень. Сонца ўжо не так моцна прыпякала, шэрыя воблакі цягнуліся над пажоўклым лесам, доўга не высыхалі лужыны.
- Час нам падумаць пра зіму, – сказаў неяк Наф-Наф сваім братам, прачнуўшыся досвіткам. – Я ўвесь дрыжу ад холаду. Мы можам прастудзіцца. Давайце пабудуем сабе дом з трох пакояў і будзем жыць разам, пад адной цёплай страхой.
Але яго браты не хацелі брацца за работу. Куды больш прыемна ў апошнія цёплыя дні гуляць і скакаць па лузе, чым капаць і цягаць каменне.
- Да зімы яшчэ далёка. Мы яшчэ пагуляем, – сказаў Ніф-Ніф і перакульнуўся цераз галаву.
- Калі трэба будзе, я сам пабудую сабе дом, – сказаў Нуф-Нуф і лёг у лужыну.
- І я таксама, – дадаў Ніф-Ніф.
- Ну, як хочаце. Я буду адзін будаваць сабе, – сказаў тады Наф-Наф. – Я не буду вас чакаць.
З кожным днём рабілася ўсё халадней і халадней. Ніф-Ніф і Нуф-Нуф не спяшаліся. Ім і думаць не хацелася пра работу. Яны весела гулялі ў свае парасячыя гульні, куляліся і купаліся ў лужыне, парохкваючы свае вясёлыя песенькі.
- Сёння мы яшчэ пагуляем, – казалі яны, – заўтра з раніцы возьмемся за работу.
Ніф-Ніф парашыў, што прасцей і хутчэй за ўсё змайстраваць дом з саломы. Ні з кім не параіўшыся, ён так і зрабіў. Ужо ўвечары ягоная хаціна была гатова.
Ніф-Ніф паклаў на страху апошнюю саломіну і, вельмі задаволены сваёй работай, весела заспяваў:

Хоць паўсвету абысці,
Абысці, абысці,
Лепшай хаты не знайсці,
Не знайсці, не знайсці!

Напяваючы гэтую песеньку, ён накіраваўся да Нуф-Нуфа. Нуф-Нуф непадалёку таксама будаваў сабе дамок.
Ён стараўся хутчэй пакончыць з гэтай нуднай і нецікавай справай. Спачатку, таксама як і брат, ён хацеў пабудаваць сабе дом з саломы, але потым вырашыў, што ў такім доме зімой будзе вельмі холадна. Дом будзе больш моцны і цёплы, калі пабудаваць яго з галінак і тонкіх дубцоў. Так ён і зрабіў. Ён убіў у зямлю калы, пераплёў іх дубцамі, на страху наваліў лісця, і ўвечары дом быў гатовы.
Нуф-Нуф з гонарам абышоў яго некалькі разоў вакол і заспяваў:

У мяне вось добры дом,
Новы дом, моцны дом.
Мне не страшны дождж і гром,
Дождж і гром, дождж і гром!

Не паспеў ён скончыць песеньку, як з-за куста выбег Ніф-Ніф.
- Ну, вось і твой дом гатовы! – сказаў ён брату. – Я казаў Наф-Нафу, што мы і адны ўправімся з гэтай работай! Цяпер мы з табой вольныя. І можам рабіць усё, што нам уздумаецца!
- Пойдзем да Наф-Нафа і паглядзім, які ён сабе збудаваў дом, – адказаў брат.
І яны, вельмі задаволеныя тым, што ім ні пра што больш не патрэбна клапаціцца, зніклі за кустамі.
Наф-Наф ужо некалькі дзён быў заняты сваёй пабудовай. Ён нацягаў камення, намясіў гліны і цяпер, не спяшаючыся, будаваў сабе дом, у якім можна было б схавацца ад ветру, дажджу і марозу. Ён зрабіў у доме цяжкія дубовыя дзверы з засаўкай, каб воўк з суседняга лесу не мог да яго ўлезці. Ніф-Ніф і Нуф-Нуф засталі брата за работай.
- Што ты будуеш? – у адзін голас закрычалі здзіўленыя Ніф-Ніф і Нуф-Нуф. – Што гэта, дом для парасяці ці замак? Ці не збіраешся ты з кім-небудзь ваяваць?
І абодва браты так развесяліліся, што іх віск і рохканне разнесліся далёка па лугавіне.
Наф-Наф прарохкаў ім у адказ:

У мяне больш разумення,
Разумення, разумення.
Я будую дом з камення,
Дом з камення, дом з камення!

Ніякія ў свеце зверы,
Злыя зверы, злыя зверы
Не адчыняць мае дзверы,
Мае дзверы, мае дзверы!

- Гэта ён пра якога звера? – запытаў Ніф-Ніф у Нуф-Нуфа.
- Гэта ты пра якога звера? – запытаў Нуф-Нуф у Наф-Нафа.
- Гэта я пра ваўка! – адказаў Наф-Наф і паклаў яшчэ адну цагліну.
- Ён баіцца ваўка! – сказаў Ніф-Ніф.
- Ён баіцца, што яго з’ядуць! – дадаў Нуф-Нуф.
І браты яшчэ больш развесяліліся.
- Якія тут могуць быць ваўкі! – рохкнуў Ніф-Ніф і ўзяўся за сваю флейту.
- Ніякіх ваўкоў няма! Ён проста баязлівец! – сказаў Нуф-Нуф, настройваючы сваю скрыпку.
І абодва яны зайгралі і заспявалі:

Нам не страшны шэры воўк,
Шэры воўк, шэры воўк.
Дзе ты ходзіш, дурны воўк,
Стары воўк, страшны воўк?

Але Наф-Наф нават не азірнуўся.
- Пойдзем, Нуф-Нуф, – сказаў тады Ніф-Ніф. – Нам тут няма чаго рабіць. Мы не любім баязліўцаў!
І браты пайшлі гуляць.
Па дарозе яны спявалі і ігралі, а калі ўвайшлі ў лес, то ўзнялі такі шум, што абудзілі ваўка, які спаў пад хвояй.
- Што за шум? – незадаволена прабурчэў злы і галодны воўк і паскакаў да таго месца, адкуль даносіліся віск і рохканне двух маленькіх неразумных парасятак.
- Ну якія тут могуць быць ваўкі? – казаў у гэты час Ніф-Ніф, які ваўкоў бачыў толькі на малюнках.
- Вось мы яго схопім за нос, будзе ведаць! – падміргнуў Нуф-Нуф, які таксама ніколі не бачыў жывога ваўка.
- Павалім, ды яшчэ звяжам, ды яшчэ нагой вось так, вось так! – храбра дадаў Ніф-Ніф і паказаў, як яны будуць распраўляцца з ваўком.
І браты зноў разрохкаліся і заспявалі:

Нам не страшны шэры воўк,
Шэры воўк, шэры воўк.
Дзе ты ходзіш, дурны воўк,
Стары воўк, страшны воўк?

І раптам яны ўбачылі сапраўднага жывога ваўка! Ён стаяў за вялікай хвояй, і ў яго быў такі страшны выгляд, такія злыя вочы і такая зубастая пашча, што ў Ніф-Ніфа і Нуф-Нуфа па спінках прабег халадок і тонкія хвосцікі дробна-дробна задрыжэлі. Бедныя парасяткі не маглі нават зварухнуцца ад страху.
Воўк падрыхтаваўся да скачка, шчоўкнуў зубамі, міргнуў правым вокам, але парасяткі раптам апамяталіся і, узняўшы віск на ўвесь лес, кінуліся наўцёкі.

Ніколі яшчэ не прыходзілася ім так шпарка бегаць.
Мільгаючы пяткамі і ўзнімаючы хмары пылу, яны несліся кожны да свайго дома.
Ніф-Ніф першы дабег да сваёй саламянай хаціны і ледзь паспеў зачыніць дзверы перад самым носам ваўка.
- Зараз жа адчыні дзверы! – прарычэў воўк. – А інакш я іх выламаю!
- Не, – прарохкаў Ніф-Ніф, – я не адчыню!
За дзвярыма было чуваць дыханне страшнага звера.
- Зараз жа адчыні дзверы! – прарычэў зноў воўк. – А не то, я так дзьмухну, што ўвесь твой дом разляціцца!
Але Ніф-Ніф нічога ўжо не мог адказаць ад страху. Тады воўк пачаў дзьмуць: «Ф-ф-ф! У-у-у!!»
Са страхі зляталі саломінкі, сцены дома трэсліся. Воўк яшчэ раз глыбока ўздыхнуў і дзьмухнуў другі раз: «Ф-ф-ф!!! У-у-у!!»
Калі воўк дзьмухнуў трэці раз, дом разляцеўся ва ўсе бакі, як быццам на яго наляцеў ураган.
Воўк шчоўкнуў зубамі перад самым лычыкам маленькага парасяці.
Але Ніф-Ніф ухіліўся, адскочыў і праз хвіліну быў ужо каля дзвярэй Нуф-Нуфа.
Ледзь паспелі браты замкнуцца, як пачулі голас ваўка:
- Ну, цяпер я з’ем вас абодвух!
Ніф-Ніф і Нуф-Нуф спалохана паглядзелі адзін на аднаго. Але воўк вельмі стаміўся і вырашыў пайсці на хітрыкі.
- Я перадумаў! – гучна сказаў ён, так, каб яго пачулі браты. – Я не буду есці гэтых паршывых парасятак! Я лепш пайду дадому.
- Ты чуў? – запытаў Ніф-Ніф брата. – Ён сказаў, што не будзе нас есці!
- Гэта вельмі добра, што воўк пайшоў дадому! – сказаў Нуф-Нуф і адразу перастаў дрыжэць.
І браты развесяліліся і заспявалі, як быццам нічога і не здарылася:

Нам не страшны шэры воўк,
Шэры воўк, шэры воўк.
Дзе ты ходзіш, дурны воўк,
Стары воўк, страшны воўк?

А воўк і не думаў нікуды ісці. Ён проста адышоўся трохі ўбок і прытаіўся. Яму было вельмі смешна: як спрытна ён ашукаў зусім неразумных маленькіх парасятак! Ён пачакаў, калі парасяткі зусім супакоіліся, узяў авечую шкуру, вялікі кошык і асцярожна падкраўся да дамка. Каля дзвярэй ён сеў у кошык, накрыўся шкурай і ціха пастукаў. Ніф-Ніф і Нуф-Нуф вельмі спалохаліся, калі пачулі стук.
- Хто там? – запыталі яны, і ў іх зноў затрэсліся хвосцікі.
- Гэта я-я-я, бедная маленькая авечка! – тонкім голасам прапішчаў воўк. – Пусціце мяне пераначаваць, я адбілася ад статка і вельмі стамілася!
- Пусціць? – запытаў брата добры Ніф-Ніф.
- Авечку можна пусціць, – згадзіўся Нуф-Нуф.
За таксама быў вельмі добрым парасяткам.
Але калі яны крыху адчынілі дзверы, то раптам убачылі не авечку, а зубастую пашчу ваўка. Браты зачынілі дзверы і з усёй сілы налеглі на іх, каб воўк не здолеў да іх уварвацца.
Воўк вельмі раззлаваўся, што яму не ўдалося ашукаць парасят. Ён скінуў з сябе авечую шкуру, адпіхнуў кошык і зарычэў:
- Ну, пачакайце ж! Як я дзьмухну, дык і ад гэтага дома нічога не застанецца!
І ён пачаў дзьмуць. Дом крыху пакасіўся. Воўк дзьмухнуў другі раз, потым трэці раз.
Са страхі злятала лісце, сцены дрыжэлі, але дом усё яшчэ стаяў. І толькі тады, калі воўк дзьмухнуў пяты раз, дом захістаўся і разваліўся. Адны толькі дзверы пэўны час яшчэ стаялі сярод руін.

Ахопленыя жахам, кінуліся парасяткі бегчы. Ад страху ў іх аднімаліся ногі, кожная шчацінінка дрыжэла, курносыя насы перасохлі. Браты імчаліся да дома Наф-Нафа. Воўк наганяў іх вялізнымі скачкамі. Адзін раз ён ледзь не схапіў Ніф-Ніфа за заднюю ножку, але той спрытна ўхіліўся і прыбавіў ходу.
Воўк таксама паддаў ходу. Ён быў упэўнены, што на гэты раз парасяткі ад яго не ўцякуць. Але яму зноў не пашанцавала. Парасяткі хутка прамчаліся міма вялікай яблыні, нават не закрануўшы яе. А воўк не паспеў звярнуць і наляцеў на яблыню, якая абсыпала яго яблыкамі. Адзін цвёрды яблык ударыў яго паміж вачэй. Вялікі гуз ускочыў у яго на лбе.
А Ніф-Ніф і Нуф-Нуф, ні жывыя ні мёртвыя, прыбеглі ў гэты час да дома старэйшага брата.
Брат упусціў іх у дом. Бедныя парасяткі былі такія напалоханыя, што нічога не маглі сказаць і моўчкі кінуліся пад ложак. Наф-Наф адразу здагадаўся, што за імі гнаўся воўк. Але яму не было чаго баяцца ў сваім мураваным доме. Ён хутка зачыніў дзверы на засаўку, сеў за піяніна і заспяваў:

Ніякія ў свеце зверы,
Злыя зверы, злыя зверы
Не адчыняць мае дзверы,
Мае дзверы, мае дзверы!

Але тут пастукалі ў дзверы.
- Хто стукае? – запытаў Наф-Наф.
- Гэта я, прадаўшчык шчотак, – пачуўся грубы голас. – Ці не хочаце паглядзець мой тавар?
Наф-Наф адчыніў крыху дзверы і ўбачыў калматую лапку. Ён умомант выхапіў шчотку і балюча ўдарыў ёю па калматай лапе ваўка. Той, равучы ад болю, прахрыпеў:
- А, гэтак! Ну, цяпер я з’ем усіх траіх!
- Спрабуй! – адказаў з-за дзвярэй Наф-Наф. Ён ведаў, што яму і братам няма чаго баяцца ў мураваным доме.
Тады воўк уцягнуў у сябе як мага больш паветра і дзьмухнуў з усёй сілы.
Але, колькі ён ні дзьмуў, ні адна, нават самая жаленькая, цаглінка не зварухнулася з месца.
Воўк пасінеў ад натугі.
Дом стаяў, як крэпасць. Тады воўк пачаў трэсці дзверы. Але дзверы таксама не паддаваліся. А ў сценах дома не было ніводнай шчыліны, праз якую ён мог бы прабрацца да парасятак. Галоднаму і злому ваўку нічога не заставалася, як пайсці прэч.
Але тут ён падняў галаву і раптам заўважыў вялікі, шырокі комін на страсе.
- Вось праз гэты комін я і пралезу ў дом! – узрадаваўся воўк. Ён асцярожна ўзлез на страху і прыслухаўся. У доме было ціха.
- Я ўсё ж такі паласуюся свежай парасяцінкай, – падумаў ён і, аблізнуўшыся, палез у комін.
Але, як толькі ён пачаў спускацца па коміне, парасяты пачулі шоргат, а калі на накрыўку катла пачала сыпацца сажа, Наф-Наф адразу здагадаўся, у чым справа. Ён шпарка кінуўся да катла з варам і сарваў з яго накрыўку. Чорны, як камінар, воўк бултыхнуўся ў вар.
Ніколі яшчэ яму не было так балюча! Вочы ў яго вылезлі на лоб, уся поўсць паднялася дыбам. Воўк нема зароў, выскачыў назад на страху, скаціўся па ёй на зямлю, перакуліўся на сваім хвасце міма зачыненых дзвярэй і пусціўся наўцёкі.
А трое братоў, трое маленькіх парасятак, глядзелі яму ўслед з акна і цешыліся, што яны так удала правучылі злога ваўка.
А потым яны ўсе разам заспявалі вясёлую песенку:

Хоць паўсвету абысці,
Абысці, абысці,
Лепшай хаты не знайсці,
Не знайсці, не знайсці!

Ніякія ў свеце зверы,
Злыя зверы, злыя зверы
Не адчыняць нашы дзверы,
Нашы дзверы, нашы дзверы!

З лесу воўк ужо ніколі,
Ўжо ніколі, ўжо ніколі
Не прыскача да нас болей,
Да нас болей, да нас болей!

З таго часу браты пачалі жыць разам. Вось і ўсё, што мы ведаем пра траіх маленькіх парасятак – Ніф-Ніфа, Нуф-Нуфа і Наф-Нафа.

У.Дыснэй

Яшчэ па тэме:

• Наф-Нафы ў крызіс не знікнуць, або Якія казкі самыя карысныя?
• Вол, баран, гусак і пеўнік
• Жылі у бабусі вясёлыя гусі (+mp3)
• Хітрая ліса
• “Казка” перамагла на “Еўрабачанні”

КАЗКА ПРА МЯДЗЬВЕДЗЯ

Пад самую восень, пад верасень месяц
Задумаў жаніцца Мядзьведзь шэры ў лесе.
І кажа сватом: — Мне шукайце пасагу;
Зіму зімаваць — трэба мёду і брагі.
А сам я ня маю ні пчол, ні гароду;
Падушка — і тая з альховай калоды.
За лета снапа мне нажаць ня прыйшлося, —
То хворы ляжаў, то гнуў дугі, палозьзе.
Няхай сабе будзе ня важная жонка, —
Каб толькі я выжыў зіму пад сасонкай…

Хадзілі сваты ад Мядзьведзя па лесе

 —Усё дзеўкі шукалі празь верасень месяц.
Хадзілі яны ў Белавеж да Зубрышкі,
Да Зайцавых дзевак, былі і ў Казьлішкі.
Там ветліва важных гасьцей прынімалі,
Крынічнай вадой, мурагом частавалі;
Стараліся ўсе ім у пояс хіліцца —
Сваты былі важныя — Воўк ды Лісіца!
Калі што ня так, дык патрапілі-б самі
Пагладзіць, дзе трэба, памацаць зубамі…
Эх, важныя дзеўкі, былі-б гаспадыні,
Каб мелі каўбасаў, курэй, саланіны.
Нашто і шукаць-бы што недзе другое, —
Было-б для Мядзьведзя жыцьцё залатое.
А то ў Зайчышкі пасаг — руні жыта,
Зімой — зьледзянеўшая ў полі ракіта.
А у Казьлішкі трысьнік у імшарах,
Падушкі з пуховак, асоту гушчары.
Таксама ў Зубрышкі па ўсёй Белавежы
Ня зьлічыш стагоў непачатых і сьвежых…
Ды што зь іх сватом і Мядзьведзю старому, —
Язык намазоліш, нагоніш аскому.

Пачулі сваты — ёсьць ля Нарачы дзеўка:

Ў зялёнай дуброве паджарая Белка,
Такая вясёлая, зь песьнямі, зь сьмехам,
Зьбірае зь ляшчэўніку летам гарэхі.
Насыпала поўныя куфры, як лёду,
Раскусіш — як сонца, зярняты — як зь мёду.
Сказалі Мядзьведзю: — Ёсьць дзеўка з пасагам!
Прыбраўся Кудлаты Мядзьведзь у сярмягу;
Кашулю узьдзеў, што злупіў у Міколы,
Як той бараніў ад яго калісь пчолы;
Ўзяў пояс ліповы і кій сукаваты, —
Так выбраўся зь сьвітай Мядзьведзь наш у сваты.

Такое вясельле магло толькі хіба

Быць там, дзе ёсьць Нарач, бор цёмны ды рыба.
Ігралі ў цымбалы Шаршні і Асьвянкі,
Ігралі дзень цэлы да самай заранкі;
А ў цёмным ягодніку зь Цецярукамі
Ў тахт Дзятлы у бубны лупілі насамі,
І зь вёскі далёкай, дзе жытнія гоні,
Ім Певень іграў на чырвонай гармоні.
Лявоніху ёмка скакала Лісіца, —
Аж ветрам паджарым шумела спадніца.
Як выйшаў Мядзьведзь, тупнуў левай ды правай,
Пайшоў прысядаць — замігцелі рукавы.
Скакаць ён так мог-бы дзён пяць ці мо’ дзесяць —
Адно толькі боты стапталіся ў лесе;
Ды нат і ў мяне там знасіліся лапці…
На трэйцюю ноч пачалі разьяжджацца.

Памалу прайшоў ціхі верасень-месяц.

Ляжыць, пажывае Мядзьведзь шэры ў лесе,
Дзе глуш ды сасновае шумнае рэха,
А Белачка носіць ваду і гарэхі.
Насыпе Мядзьведзь іх у ступу, як лёду,
А зьверху бабухне дубовай калодай!
Наесца і сьпіць у сваім у палацы, —
Нат слухаць ня хоча, хто кажа аб працы.
Пажыў ён па-панску нямала так часу,
Пакуль не хапіла у Белкі прыпасаў.
Ляжыць і раве ён, ледзь бор не аглохне:
— Ой, мусіць, я хутка ня выжыву, здохну!.. —
Лячыла Мядзьведзя Варона-Шаптуха,
І Дзяцел пастукваў трубкай у вуха,
І банкі на пяты стаўляла Сарока,
Кампрэсы яму прыкладала пад бокам…
Ды што ні рабілі — ўсё не памагала.
Шмат вылізаў лекаў, гусіны і сала…
Ды што тыя лекі, калі наш Кудлаты
Зьеў двух дактароў зь Белавежы лычатых.
Хадзіў тады блізка Цыган хітры недзе,
Пачуў пра цяжкую хваробу Мядзьведзя
І кажа: — Ты, бацю, ня слухай нікога.
Цыган табе зельля парадзіць другога.
Відаць, ты ня можаш ні сесьці, ні легчы,
Ня можаш, мой баценька, мала ты есьці!…

Дзе ў лесе дарога, а з боку паляна,

Лячыў Цыган брагай-сівухай да рана;
Яшчэ паіў зельлем салодкім, як мёдам,
Спаіўшы, Мядзьведзя прыкуў да калоды,
Пазьней яму ўсыпаў бярозавай кашы,
Павёў яго цешыць людзей на кірмашах.
Перш доўга Мядзьведзь касурыўся ды охаў,
А потым зрабіўся такім скамарохам!
Дзе толькі ня прыйдзе пад хаты крывыя —
Зьлятаюцца дзеці, дзяўчаты, старыя,
Прыносяць салодкага мёду, гарэхаў,
А ён давядзе аж да сльёз і да сьмеху.
Сьмяюцца і дзеці, і куры, і коні,
Як ён у шарахаўкі звонкія звоніць;
Сьмяюцца асьверы, і стрэхі, і хаты,
Як пойдзе скакаць пад цымбалы Кудлаты.
Здаецца, няпраўда, што людзі гавораць,
Што быў ён раней абібокам і хворым…
А Белачка там, дзе ёсьць пушча густая,
Ў сасновыя куфры гарэхі зьбірае
І добра хавае, каб іх ні мядзьведзі
Знайсьці не маглі, ні вясковыя дзеці,
Ды чорнымі зорка пільнуе вачыма
І лускае іх у сьцюдзёныя зімы…
А там, за сасновым за лесам, за борам,
Як золатам сінім, іграюць азёры!
А глянеш навокал — такая краіна:
Дзе ступіш — то рэха, то казка, быліна…
Ёсьць, праўда, і сумных нямала, бязь ліку,
Але мы іх лепей пакінем вялікім.
А вам, мае дзеткі, з вачыма, як золак,
Аддам усе дзівы тых казак вясёлых.

Максім ТанкЯшчэ па тэме:

• Як звяры хвасты атрымоўвалі (народная казка)
• Павуціньне – вершык пра інтэрнэт (+mp3)
• Пчала і муха
• Баран — бок абадран (кніга)
• Бай

БАЙ

Бегаў бай па сьцяне
У чырвоным каптане,
Байку баіў. Ой, люлі!
Жылі пчолкі у вульлі…
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
Шла вясна па вясьне,
Жылі пчолкі з году ў год,
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
Ніхто пчолак не кране;
Самі мёд зьбіраюць той,
Самі ласваюць зімой…
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
У тэй самай старане
Пустапасам труцень жыў,
Неяк з пчолкамі здружыў..
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
Труцень кажа: «Дайце мне
Глянуць, пчолкі, у вульлёк,
Паспытаці ваш мядок!..»
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
Ці так добра, ці так не, —
Пчолкі добрымі былі,
Трутня ў госьці прынялі…
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
Труцень пальцам ня кіўне;
Пчолкі мёд нясуць да сот,
Труцень есьць ды есьць той мёд.
Баіць ці не?
— Не!

Я.Купала

Яшчэ па тэме:

• Павуціньне – вершык пра інтэрнэт (+mp3)
• Калабок паранены! Ён згубіў шмат цеста!..
• Загадкі пра сонца, месяц, зямлю
• Музычная складанка “На Купалле!” ад Kazki.By
• Ласачка-паласачка, дзе была? У Бога…

Блізка рэчкі Самацечкі камары таўкуцца,
І «таўкачыкі» сьпяваюць, і у скокі тнуцца;
«Гэй, гоп, таўкачыкі,
Гэй, гоп, асінавы,
Ды работы Максімавы…»
А Максім ляжыць на траўцы, сонна пазірае,
Камарок за камарочкам да яго шыбае,
І пясьняр з усіх найлепшы ўжо зьвініць ля вуха,
Як камарыка няўмысьне загубіла муха.

І

Захісталася сасонка баравая,
Затужыла дзяўчынанька маладая,
Жартаўлівая пяюшка-сакатушка,
А на імя — дык мушка-зелянушка:
— «Ой, чаму-ж ды ня судзілася мне долі,
Што мяне і ня сваталі ніколі.
А пасагу прабагатага я маю:
Куст шыпшыны ад краю і да краю,
Шчэлка ў яблыні — ад ветру каб хавацца,
Ліст альховы — на ночку накрывацца,
Ды да краю поўны мёдам кацялішча
З жалудовай вялізнай шалупішчы,
Калі гэты мёд у місачку кладзецца,
Ажно сьліна ў роце набярэцца».
Як пачуў тыя жаласьці камарык,
Паскрабаў і насочак ён і тварык:
— «А чаму-ж бы мне ды зь ёй не пажаніцца?
Пэўна, пойдзе, каб болей ня журыцца.
Хоць насаценькі я, шэры, хударлявы,
Дык у скоках за тое-ж я рухавы…»
І хапіўся камарочак прыбірацца,
Каб ля мушкі-пяюшкі увіхацца.

ІІ

Прыляцела мушка да хаты, —
Аж у яе камарык насаты.
Сватоўе-хрушчы усьсядаюць,
З бацькам-маткай штось размаўляюць:
«Мы — стралцы, шукаем куніцу,
Ня куніцу, але дзявіцу».
Гаманілі болей гадзіны
Ды гавораць так да дзяўчыны:
— «Ці да смаку наш госьць багаты?»
— «Папытайце ў мамы і таты».
Тут гарэлкай усё змацавалі,
А пасьля і заручын даждалі.
Браў камар ад мушкі-дзяўчыны
Дарагі ручнік з павучыны,
Што яна на траўцы сьцяліла
І на ясным сонцы бяліла.
У нядзелю будзе вясельле,
Захадзіў камар, як з пахмельля, —
І пяе і скача паціху,
Ды як сыпне ураз «шырсьцяніху»:
— «Шырсьцяніха, шырсьцяніха мая,
Пакахала камара-гультая,
А камар не зважае на яе,
Толькі лётае ды песьні пяе».

ІІІ

Загудзела, расшумелася дуброва:
Аб вясельлі у дуброве прайшло слова,
Як вянок на муху свацейкі надзелі,
Ўсе навокала аж вочы праглядзелі.
А калі бацьком журылася дзяўчына,
Аж заплакала жаноцкая радзіма:
— «Ускланяюся татачку і матачцы,
Калі ўжо апрыкрала ім у хатачцы.
І чаму-ж вы мяне гадавалі,
Ды ў чужую сямейку аддалі?»
У каравайніцы сьлімачак запрасілі,
І яны дзяжу напродзіў замясілі.
Авадзень быў камаровым старшым дружкам,
Рассыпаўся дробным макам перад мушкай.
Матылькі — баяры, пчолачкі — баяркі,
Спрытны, шпаркі, асабліва як да чаркі.
А найстаршая баярачка — чмяліха
Так сьпявала, аж баяр пабрала ліха:
— «Ой, багаты баяры, багаты,
Ды забыліся ўзяць грашаняты.
Хоць няшмат грашанят яны маюць,
Дык затое свой гонар трымаюць:
Хто капейку дае — грыўняй ліча яе,
А хто грыўню паклаў — што рубля дараваў».
А як сыпнулі-урэзалі музыкі,
Дык узьняўся разам гоман там вялікі.
Чмель пузаты на басолі гучна грае,
А на йскрыпцы ёмка пчолка падцінае.
І знайшлося мушанётка дробна-мала,
Што званіла ткі някепска у цымбалы.
Лоўка конікі у скоках выціналі,
У гару стрыбалі, звонка падпявалі:
— Камары скакаць
Выракаюцца:
Ногі доўгія —
Паламаюцца. —
Гэтак скачуць — хто патроху, хто памногу.
Нейкі конік адтаптаў чмялісе ногу.
Госьці спорна п’юць-ядуць ды размаўляюць,
А музыкі граюць, дыхту заўдаваюць.
Умела муха на вясельле запрашаці,
Дык над тое лепш умела частаваці.
Усяго стаяла досыць для гасьціны:
Навет мёд быў і чмяліны і пчаліны
Хрушч вялізны так гарэлкі насмактаўся,
Што зваліўся ды ў куточку адсыпаўся.
Восы ў шатах чорных з жоўтымі стрычкамі,
Проста елі мушку злоснымі вачамі.
А яна ля мужа сьціпленька сядзела
І зялёненькай спаднічкай зігацела.
Мурашоўна нізка зьвесіла галоўку,
Бо занадта зацягнулася ў шнуроўку.
Ды як скрыкнула, як ахнула раптоўна:
У кроплі дожджыка танула мурашоўна.
Усё сьцямнела, кроплі шпарка заскакалі,
У дупло, дзе жыла мушка, пападалі.
Пахаваліся ўсе госьці у куточкі:
Так спынілася вясельле сярод ночкі,
А назаўтра усе, як толькі ўсталі зраньня,
Дык пайшлі да камара на баляваньне.
І былі яшчэ нарэшце перазовы,
Каб ня стала аб радзіме кепскай мовы.

ІV

Абляцелі красачкі
Не ў пару,
Невясёла шэраму
Камару.
Як пачаў ён параю
З мушкай жыць,
Давялося беднаму
Патужыць.
Ня умее мушачка
Працаваць,
Толькі ўмее з хлопцамі
Жартаваць;
Ані выткаць кросенкі,
Ані шыць,
Ані стравы хораша
Наварыць.
Паштурхаў камарычак
Галаву:
Як я з гэткай жонкаю
Пражыву?
Дзе я вочы, брацікі,
Меў свае,
Як сабе за жонкаю
Браў яе?
Паляцеў ён плакацца
У лясок.
Сеў на дуб зялёненькі,
Пад лісток.
Пахінуў галовачку,
Уздыхнуў
Песьню сумна, жудасна
Зацягнуў.
— Выйду ў поле ды разважу тое гора,
Гэй, гаротнае, маркотнае!
Ты шырока, маё полейка,
Ад кусточка да кусточка разьлягаешся,
Ты глыбока, сэрца, краешся.
Дзе цяпер я сьмерць сваю спаткаю:
Ці у моры, ці у рэчцы, ці ў ставочку,
Што капытам пры дарозе быў прабіты
І да краю буйным дожджыкам наліты?»

V

— Ды і што-ж там за шум учыніўся?
— А камарык там з дубу зваліўся.
Грымнуў ён на зямлю з высакосьці
І пабіў — паламаў сабе косьці.
Цесьлі дошкі з дубоў пілавалі,
Габлявалі, труну змайстравалі.
Ўсю чырвонай кітайкай аббілі,
Стужкай чорнай з краёў адтачылі.
Гэй, кладуць камара ў дамавіну,
Заклікаюць сяброў і радзіму.
Камары над труной затрубілі,
Сьветлячкі лепш за зорак сьвяцілі.
— «Вы паціху, музыкі, зайграйце,
Майго сэрца у край не ўражайце!» —
Горка мушка-ўдава галасіла,
Борздай сьмерці у Бога прасіла:
— «Мой мужочак, мой камарочак,
Ты падай мне з труны галасочак.
Ах, ніхто над табой не заплача,
Толькі хмарачка дробнымі дажджамі,
Толькі мушачка горкімі сьлязамі». —
Палажылі дамоўку на мары,
Панясьлі праз лугі ды папары.
Ля дарогі магілу капалі
І у ёй камара пахавалі,
У сырую зямельку злажылі,
Зьверху насып вялікі зрабілі.
Людзі добрыя шляхамі мінаюць,
Шапкі нізка здымаюць, пытаюць:
— «Ня іначай, вяльможны вандроўнік, —
Генэрал, ці маёр, ці палкоўнік?» —
— «Не, ляжыць тут камар — камарочак,
У каторага з локаць насочак».

Максім БагдановічЯшчэ па тэме:

• Камарова смерць
• Фолк-складанка “Вясёлы вечар”
• Камар у шлеме (комікс)
• Казкі-загадкі: Брат і сястра
• Чырвоныя загадкі

Мішка

Мішку скінулі з канапы,
Мішку адарвалі лапу.
Я яго адрамантую
І цукеркай пачастую.

Пераклад: Сяржук Сокалаў-Воюш

Памочніца

Спраў у Танечкі багата.
Хто б управіцца паспеў?
Памагала ўранку брату -
Брат цукеркі ўранку еў.

Мыць хацела лыжкі ў місцы,
Ды да кухні не дайшла:
Адчыніла дзверы кісцы,
Мяўкаць кісцы памагла.

Малако піла і ела,
Заклапочана была:
Села, з мамай пасядзела,
Да бабулі падышла.

Перад сном сказала маме:
- Распраніце мяне самі,
Я ад стомы – не магу,
Я вам заўтра памагу!

Пераклад: Віталь ВольскіЯшчэ па тэме:

• Дзед Барадзед – калыханка (два варыянта, mp3+ноты)
• “Казка” перамагла на “Еўрабачанні”
• Агурэчак, агурэчак, ты не йдзі на той канечак!..
• Агнія Барто па-беларуску: Цацкі
• “Так, тлэба ўзо с хэтым саконцфаць!”

Скача,
Скача
Без аглядкі,
Толькі над палянкамі
Бліскаюць вясёла пяткі
Зыркімі маланкамі.

Раз-два,
Раз-два –
Долу хіліцца трава.

Раз-два-тры,
Раз-два-тры –
Усміхаюцца бары.

Раз-два-тры-чатыры –
Светла ўсёй нябеснай шыры…

Раз-два-тры-чатыры-пяць –
Гром пайшоў за мора спаць.

Рыгор Барадулін Яшчэ па тэме:

• Выйшаў зайчык пагуляць
• …А нядоўга я вісеў – вецер дунуў, я зляцеў!
• Выйшаў месяц із тумана
• Павуціньне – вершык пра інтэрнэт (+mp3)
• Пеўнік, гусачок і верабей

Сорак год яны жылі,
А дзяцей не набылі.

I каб бавіць час
Як след,
Паляўнічым стаў той дзед.

Дзед сіло зрабіў
I раннем -
У тайгу на паляванне.

Зайчаня ў сіло злавіў,
Hiбы сына,
Прытуліў.

Абагрэў яго,
Вядома,
Да старой прынёс дадому:

- Хай у хаце пажыве, -
Упрыгожыць горкі век!..

- Хай жыве, -
Старая кажа. –
Мо сагрэе старасць нашу,
Наша горкае жыццё?..
Будзе Зай нам,
Як дзіцё!..

Зай на ўслончыку сядзеў,
Зай на вуліцу глядзеў.

Пагуляць Зай папрасіўся.
Дзед падумаў,
Пагадзіўся.

Даў абутак свой стары:
- Не загульвайся
Ў бары!..

Час мінуў.
І кліча дзед:
- Зай, Спяшайся на абед!

Ну, а шэры
У цёмны бор
Паімчаўся
Як вixop.

За жывое дзед крануты:
- Зай,
Вярні мне мой абутак!

Мне цяпер без тарбасоў
Не прывезці з лесу дроў!

Дый абутак мой стаптаны,
Ён не да твайго каптана…

Дзедаў бас даносіць вецер:
- Будуць касалапіць дзеці!

Дзед са зла бяду наклікаў,
След ва ўcix зайцоў вялікі.

Быццам бы ўсе яны
Зая дочкі i сыны.

Круцяць петлі так старанна
У абутку растаптаным!

Аўтар: Валянцін ЛукшаЯшчэ па тэме:

• Беларускія народныя казкі, ч.1 – Казкі пра жывёл (mp3)
• Ой, ня ешце мяне, сьвіні, бо я ваша гаспадыня!
• Лісіца і дрозд
• Фотавыстава “Нашыя дзеці”
• Дзед Барадзед – калыханка (два варыянта, mp3+ноты)

І Шматножка прыбягала,
Слімаку казала:
– Мала!

Восем ног для адн0га –
Усё адно, што ніч0га!

Як ён ходзіць? Відавоку,
Не зрабіла б я ні кроку!

Патанчыў трохі кракавяк,
Васьміног адказваў так:

– Восем ног
Для Васьмінога
І не мала,
І не многа!

Кіра Сапгір
Пераклад kazki.by
Яшчэ па тэме:

• Нашы банеры
• …А нядоўга я вісеў – вецер дунуў, я зляцеў!
• Агнія Барто па-беларуску: Цацкі
• Выйшаў месяц із тумана
• Мішка-памочніца (і Агнія Барто:)

А за імі – качаняты:
“Не жадаем болей кракаць!
Хочам мы, як жабяняты,
Квакаць!”

Свіначкі замяўкалі:
Мяў,мяў!

Котачкі зарохкалі:
Рох, рох, рох!

Качачкі заквакалі:
Ква, ква, ква!

Курачкі закракалі:
Кра, кра, кра!

Верабейка прыскакаў -
Як карова замычаў:
Му-у-у!

А прыбег мядзведзь
І роўма равець:
Ку-ка-рэ-ку!

А зязюля на суку:
“Не хачу крычаць ку-ку,
Як сабака, пабрашу:
Гаў, гаў, гаў!”

Толькі заінька
быў паінька:
Ён не мяўкаў
І не рохкаў –
Пад капустаю ляжаў,
Па-заечы лапатаў,
Зверанятак неразумных
Ушчуваў:

“Хто закліканы цырыкаць –
То не муркайце!
А закліканы хто муркаць –
Не цырыкайце!
Не бывваць вароне кароваю,
Не лятаць жарабятам пад хмараю!”

Смяхунчыкі-звераняты –
Парсючкі, медзведзяняты –
Больш сваволяць, што ёсць духу –
Зайку не жадаюць слухаць.

Рыбы ў полі ўсё гуляюць,
Жабы ў неба ўзлятаюць,
Мышы котачку злавілі,
У мышалоўку пасадзілі.

Ліскі ў запале
Узялі запалкі
І да мора паспяшылі,
Мора – р-раз – і падпалілі.

Мора полымем гарыць,
Выбягае з мора кіт:
“Гэй, пажарныя, бяжыце!
Нам хутчэй дапамажыце!”

Доўга, доўга кракадзіл
Мора сіняе тушыў
Пірагамі і блінцамі,
Сушанымі нат грыбамі.

Кураняткі, квокчучы,
Палівалі з бочачкі.

Прыплывалі два яршы,
І пайшлі ў ход каўшы.

Прыбягалі жабяняты,
З цэбара лілі багата.

Тушаць, тушаць – не патушаць,
Заліваюць – не зальюць.

Матылёк тут прылятаў
І крыламі памахаў,
Стала мора патухаць –
І патухла.

Узрадаваліся звяры!
Смех пачуўся, заспявалі,
Вушкамі захлопалі,
Ножкамі затопалі.

Гусі сталі гагатаць,
Па-гусінаму крычаць:
Га-га-га!

Кошачкі замуркалі:
Мур-мур-мур!

Птушкі зацырыкалі:
Цык-цырык!

Коні заіржалі:
І-і-і!

Мухі загудзелі:
Ж-ж-ж!

Жабяняты квакаюць:
Ква-ква-ква!

Качаняты кракаюць:
Кра-кра-кра!

Парасяты рохкаюць:
Рох-рох-рох!

Мурачку люляюць,
Міленькай спяваюць:
Люлечкі-люлі!
Люлечкі-люлі!

Пераклаў Валянцін ЛукшаЯшчэ па тэме:

• Беларускія калыханкі – Вольга Паўлоўская
• Калыханкі з ўсяго свету: Грэцкая
• Ой, люлі, люлі, люлі
• Курка-рабушка, дзеўка малада (+mp3)
• Я буду капітанам – спявае Грышка Гільмулін (+mp3)

Бычок

Ідзе бычок, хістаецца,
Бядуе: “Ай-я-яй!
Вось дошчачка сканчаецца,
Звалюся зараз я!”

Слон

Cпаць ужо час! Заснуў бычок,
Лёг у скрынку на бачок.
Сонны мішка лёг у ложак.
Толькі слонік спаць не хоча -
Галавой ківае слон –
Ён Сланіхе шле паклон.

Таня

Наша Таня гучна плача -
Выпусціла ў рэчку мячык.
Ціха, Танечка, не плач -
Не патоне ў рэчцы мяч!

Караблік

Матроская шапка,
Вяроўка ў руцэ,
Цягну я караблік
Па хуткай рацэ,
Імчаць жабаняты
За мной па пятах
І просяць мяне:
- Пракаці, капітан!

Кот і грузавік

Не, дарма мы вырашылі
Пракаціць ката ў машыне:
Кот катацца не любіў -
Грузавік перакуліў!

Самалёт

Самалёт збудуем самі,
Панясёмся над лясамі.
Панясёмся над лясамі,
Потым вернемся да мамы.

Агнія Барто
Пераклад: kazki.by
Акрамя “Бычок” – пераклад С.Cокалава-ВоюшаЯшчэ па тэме:

• Мішка-памочніца (і Агнія Барто:)
• Мыйдадзір – Карней Чукоўскі па-беларуску
• Водныя працэдуры. Казка пра слана і дырэктара заапарка
• Спасылкі
• Ідзе каза рагатая