Жылі дзед і баба. Нічога ў іх у гаспадарцы не было, адна толькі курачка Чубатка.

Жылі яны, жылі і дажыліся да таго, што і варыць больш няма чаго. Вось дзед і кажа бабе:

— Баба, а баба, свары, мабыць, Чубатку, а тое што ж?..

Замахала баба рукамі:

— І што ты, дзед, надумаў! Ужо лепш будзем галодныя, а Чубатку варыць я не дам.

Пачула гэта курачка, пабегла ў двор, знайшла там бабовае зярнятка і прынесла яго бабе.

Кажа дзед:

— Вось і добра! Свары, баба, хоць гэтае бабовае зярнятка.

Паглядзела старая на зарнятка:

— Дзед мой, дзед, ды якая ж з аднаго зярнятка ежа? Я для яго і чыгуна не падбяру. Лепш давай-ка пасадзім яго. А як вырасце, спячом цэлы бабовы пірог.

— А дзе ж мы яго пасадзім? — пытае дзед.

— У поле.

— У поле яго крумкача выдзеўбе.

— Ну, у двары.

— У двары яго курыца выгарне.

— Давай пасадзім яго тады пад палаткамі, у хаце.

— Добра,— пагадзіўся дзед і пасадзіў бабовае зярнятка пад палаткамі, у хаце. Узыйшоў боб і давай расці. Рос, рос, упёрся ў палаткі.

— Што нам, баба, рабіць? — пытае дзед.

— Трэба палаткі разбіраць. Разабраў дзед палаткі, а боб расце і расце — вырас да самай столі.

— Што нам, баба, рабіць? — ізноў пытае дзед.

— Трэба і гэта разбіраць.

Разабраў дзед патоўк, а боб расце і расце — вырас пад самы дах.

Дзед і дах разабраў. Вызірнула бобка на святло і давай расці яшчэ весялей. Вырас да самага неба.

Узяў тады дзед мяшок, палез па сцябле на неба, сабраў саспелыя струкі і назад вярнуўся.
Узрадавалася баба: прынёс дзед цэлы мяшок бабовых струкоў.

— Ну, зараз вось мы ўжо пірага наямося! Узяла баба струкі, высушыла бабы на печы, змалола і замясіла ў дзежцы на пірог цеста.

А цеста ўздымаецца і ўздымаецца — лезе яно прэч з дзежкі. Паклала яго баба на лапату, выляпіла пірог, размалявала рознымі ўзорамі, каб быў папрыгажэй, і ў печ.

А пірог расце і расце — з печы на прыпек лезе. Адкрыла баба засланку, а ён прыг у хату, з хаты за парог і ўцёк-Кінуліся дзед з бабай даганяць пірог. Ды дзе там!.. Так і не дагналі.
Прыкаціўся пірог у лес. А тут насустрач яму рудая ліса. Схапіла яна пірог, выела мякіш, у сярэдзінку гузоў напхала і пабегла з пірагом да пастушкоў.

Знайшла ў поле пастушкоў і кажа:
— Пастушкі, пастушкі, дайце мне бычка, я вам за гэта пірог дам.
Бачаць пастушкі — добры пірог у лісы: жоўценькая скарыначка так і блішчыць. Падумалі і аддалі бычка.

— Толькі глядзіце ж не ешце пірог, пакуль я не заеду за горку,— кажа ліса.

Села яна на бычка і паехала. І толькі схавалася за горкай, пастушкі і кажуць:

— Сядзем, з’ядзім па кавалачку! Разламалі пірог, а ў ім адны толькі гузы яловыя… Ашукала іх лісіца-хітрыца.

Едзе ліса на бычку, бачыць — стаіць на дарозе пусты воз, а недалёка чалавек крычыць. Падкралася яна паціху да воза, запрэгла ў яе бычка, уселася на мяккай саломе і едзе сабе далей, пугай бычка падганяе.

Прыехала ў лес. Ідзе ёй насустрач воўк. Набегаўся, замарыўся, ледзь ногі валачэ.

— Куды, кума, едзеш? — пытае.

— У трыдзесятае царства.

— Навошта?

— Там, кажуць, столькі курэй, што і каршуны іх не дзюбаюць…

— А бараны ў тым царстве водзяцца? — аблізнуўся воўк.

— Ды там іх краі не відаць!

— Ліска-сястрычка, вазьмі і мяне з сабой: падвязі хоць бы мой хвост.

— Што ж адзін вось хвост везці? Садзіся ўвесь ты. Сеў воўк. Едуць далей.

Сустракаюць мядзведзя.

— Куды, кумы, едзеце?

— У трыдзесятае царства…

— Навошта?

— Там, кажуць, і каршуны курэй не дзюбаюць,— адказвае ліса.

— Ды там, кажуць, і бараноў краі не відаць,— падтаквае воўк.

— А мёду там шмат?

— Ды там, кажуць, мядовыя рэкі цякуць!

Узрадаваўся мядзведзь:

— Так вазьміце і мяне з сабой. Хоць адну лапу падвязіце.

— Што ж адну лапу везці? Ужо садзіся. Уселіся ўтрох, едуць далей.

Раптам зламалася аглобля.

Кажа ліса мядзведзю:

— Ідзі, кум, прынясі аглоблю. Пайшоў мядзведзь у лес, знайшоў вывернутую елку і прыцягнуў да воза. Убачыла ліса, раскрычалася:

— Ах ты, дурніла, хіба гэта дрэва для аглоблі! — І да ваўка: — Ідзі, кум, прынясі-ка аглоблю танчэй.

Пайшоў воўк і прынёс крывы яловы сук. Ліса і на яго накрычала, плюнула і пайшла сама за аглобляй. А тым часам мядзведзь з ваўком з’елі бычка, шкуру саломай напакавалі, на ногі паставілі і пайшлі сабе, пасмейваючыся.

Вярнулася ліса, зірк — ні ваўка, ні мядзведзя, толькі бычок. Прымайстравала яна аглоблю, села ў воз, махнула на бычка пугай, а той — брык! — і паваліўся.

Паглядзела ліса на бычка і аб усім здагадалася.

— Пастойце ж вы ў мяне! — прыстрашыла яна ваўку і мядзведзю і пабегла сваёю дарогай.

Доўга яна ішла, ўжо восень яе заспела. Сустракае ваўка, таго, што бычка з’еў:

— Дабрыдзень, кум! Як маешся?

— Дрэнна,— кажа воўк.— Відаць, прастыў пад дажджом, так увесь і трасуся. Зуб зуба падганяе.

— Значыць, трэба новы кажух сшыць,— раіць ліса.

— Ты дакладна, кума, кажаш,— пагадзіўся воўк.

Пабег на выган, схапіў авечку і прыцягнуў у лес.

— Хопіць на кажух? — пытае ў лісы.

— Мала,— кажа ліса. Прынёс воўк яшчэ адну авечку.

— А зараз хопіць?

— Не, трэба яшчэ адну. Прыцягнуў воўк яшчэ.

— Ну, а зараз,— кажа ліса,— трэба краўца шукаць.

— Дзе ж мне шукаць яго, кумачка?

— Я ведаю добрага краўца. Пойдзем да яго. Прывяла ліса ваўка на сенажаць. А там, у кустах, на прывязі жарабец пасвіўся.

— Вось ён, кравец. Засмяяўся воўк:

— Ды які ж гэта кравец? Не, кумачка, як жадаеш, а розуму ў цябе мала. Пакрыўдзілася ліса:

— Ты пра мой розум не занадта балбачы! Была я разумнай і буду, а ты як быў дурнем, так дурнем і застанешся.
Тут ужо воўк пакрыўдзіўся, нават узлаваўся:

— Яшчэ паглядзім, хто з нас паразумней!

— Не хваліся наперад,— кажа ліса,— вось убачыш, як з цябе цяпер шкуру злупяць.

— Хто злупіць? — пстрыкнуў зубамі воўк.

— Гаспадар гэтага каня.

— Не можа быць! — не верыць воўк.

— Вось убачыш. На чым жарабец прывязаны? — пытае ліса.

— На вяроўцы.

Засмяялася ліса:

— Вось і відаць, што ты дурань!

— Чаму? — прыскокнуў воўк.

— Жарабец да кала прывязаны.

— Не можа быць! — запляскаў вачамі воўк.

— Ідзём, пакаджу.

Падвяла ліса яго да калка, да якога быў прывязаны канец вяроўкі, зняла вяроўку, зрабіла завесу і закінула ваўку на шыю. Не паспеў воўк і апамятацца, як апынуўся ў завесе.

Тут падбегла ліса да жарабца, замахала хвастом.

Жарабец спалохаўся і як кінуўся на ўцёкі дахаты, толькі падковы заззялі.

Вось так і прыцягнуў ён у завесе ваўка свайму гаспадару. Ну, а там з яго і шкуру знялі.

Вярнулася ліса ў лес. Села пад елкай і жуе.

Ідзе мядзведзь, той, што бычка з’еў.

— Што гэты ты, кумачка, жуеш? — пытае.

— Мед. Ты сляпы, ці што?

— А дзе ж ты дастала яго?

— З галавы. І ты можаш дастаць, калі жадаеш.

— Як?

— Вельмі проста: разганіся ды стукніся галавою пра дуб, вось мед і выляціць.

— Дзякуй, кума, за добрую раду. Так я і зраблю.

Знайшоў ён самы тоўсты дуб, разагнаўся з усёй сілы ды як грукнуўся пра яго лбом!

Тут яму і канец.

А лісіца-хітрыца наелася і пайшла запіваць вадой з раўчука. Убачылі яе пастушкі.

— А-а, старая падманшчыца! — закрычалі яны ў адзін голас і напусцілі на лісу сабак.Яшчэ па тэме:

• Баран бок абадран (народная казка)
• Як касцы пані абхітрылі. Прыказкі пра гультаёў
• Беларускія народныя казкі, ч.1 – Казкі пра жывёл (mp3)
• Лісіца і дрозд
• Вол, баран, гусак і пеўнік

Адзін чалавек, заўдавеўшы, жаніўся зноў. У яго была дачка — маладая дзяўчына. Разам з мачахай у хаце пасяліліся і дзве яе дачкі — злыя і сварлівыя, як і іх маці.

Мачаха незалюбіла пасербку і ўзваліла на яе самую брудную працу.

Пасля працы бедная дзяўчына садзілася ў куток каля каміна на попел. Вось і далі мянушку яе сёстры ў насмешку –

Папялушка

Самі яны жылі ў пяшчоце і дастатку.

Аднойчы ў каралеўскім палацы вырашылі ўладкаваць баль. Запрошаны на яго былі ўсе шляхетныя і багатыя людзі. Запрашэнне атрымалі і сёстры.

Яны кінуліся прымяраць прыбраныя бальныя сукенкі, а Папялушка павінна была іх апранаць і прычэсваць, ды яшчэ трываць бясконцыя капрызы.

Урэшце падрыхтоўкі скончыліся і сёстры разам з маці адправіліся на баль.

Папялушка ж засталася дома і плакала ў кутку. Вельмі ўжо ёй жадалася таксама паехаць на баль, ды куды там — у такой ірванай, выпацканай попелам сукенке.

Наступіў вечар, і ў змярканні ў пакой увайшла старая фея. Яна спытала Папялушку:

— Ты вельмі жадаеш патрапіць на каралеўскі баль? Не плач, дапамажы мне. Ёсць у вас вялікі гарбуз?

Гарбуз знайшоўся ў каморцы.

Фея дакранулася сваёй чароўнай палачкай, і гарбуз ператварыўся ў пазалочаную карэту.

Потым фея зазірнула ў пастку. Узмах чароўнай палачкай — і сядзеўшыя там мышы ператварыліся ў шасцёрку коней.

Спатрэбілася і пастка, і тоўсты вусаты пацук ператварыўся ў важнага кучара на перадку карэты.

— А зараз, — сказала Папялушцы фея, — ідзі ў сад. Там за палівачкай сядзяць шэсць яшчарак. Прынясі іх мне.

Папялушка прынесла яшчарак, і фея тут жа ператварыла іх у шасцярых слугаў, апранутых у вышываныя золатам ліўрэі.

— Ну вось, — сказала фея, — зараз ты можаш адправіцца на баль.

— А сукенка, — залілася слёзамі Папялушка, — сукенкі вось няма.

Узмах чароўнай палачкі — і старая, выпацканая попелам сукенка ператварылася ў раскошны бальны ўбор.

На нагах у дзяўчыны зазіхацелі цудоўныя крыштальныя туфлікі. Не памятаючы сябе ад радасці, Папялушка села ў карэту, кучар пстрыкнуў пугай, коні заржалі.

— Але памятай, — прамовіла фея, — чараўніцтва падоўжыцца толькі да паўночы. Пасля таго, як гадзіны праб’юць дванаццаць, карэта зноў стане гарбузом, коні ператварацца мышамі, а кучар — тоўстым пацуком. Убор жа твой ізноў ператворыцца ў старую сукенку. Бывай!

Карэта кранулася. Баль быў у самым разгары, калі прынцу даклалі, што прыехала выдатная невядомая прынцэса. Ён сам выбег сустракаць яе і павёў у залу.

Музыка змоўкла, усе замерлі, здзіўленыя яе прыгажосцю.

Малады прынц тут жа запрасіў госцю на танец. Музыка зайграла зноў. Папялушка танчыла так лёгка, што ўсе зноў залюбавалася ёю. Прынц не адпускаў яе ад сябе ўвесь вечар, не датыкаўся да пачастунка і з вока не выпускаў са сваёй дамы. Але час ішоў, і раптам Папялушка пачула, што гадзіны прабілі тры чвэрці дванаццатага. Яна ўстала і ўцякла так хутка, што ніхто не змог яе дагнаць.

Вярнуўшыся дахаты, Папялушка спытала фею, ці нельга і заўтра ёй паехаць у палац, бо прынц так прасіў…

Тым часам раздаўся грук у дзверы — прыехалі сёстры. У іх толькі і гутарак было, што пра невядомую прынцэсу.

На іншы дзень яны зноў адправіліся ў палац. Папялушка прыехала таксама — і была яшчэ прыбраней і прыгажэй. Прынц не адыходзіў ад яе, казаў такія прыемныя рэчы, што яна забылася аб усім. І раптам гадзіны сталі біць поўнач. Папялушка ўспомніла папярэджанне феі.

Хуценька яна кінулася з залы. На ўсходах, якая вядзе ў сад, яна спатыкнулася і страціла свой крыштальны туфлік. Цемра схавала дзяўчыну. Схавала і то, як бальны ўбор ператварыўся ў старую запэцканую сукенку, а карэта з канямі і кучарам ізноў сталі гарбузом, мышамі і пацуком. Прынцу дасталася толькі падабраны ім на ўсходах крыштальны туфлік.

Вярнуліся з балю мачаха з дочкамі, зноў на ўсе лады абмяркоўвалі з’яўленне на балі невядомай прыгажуні, а таксама яе паспешныя ўцёкі. Яны не пазналі ў ёй сваю Папялушку. Прынц жа не мог пазабываць незнаёмку і загадаў адшукаць яе.

Па ўсім каралеўстве раз’язджалі яго прыдворныя і прымяралі крыштальны туфлік усім дзяўчынам.

Нарэшце яны прыехалі і ў хату Папялушкі.

Як ні імкнуліся яе сёстры ўціснуць свае нажышчы ў крыштальны туфлік — усё дарма. Прыдворныя памкнуліся ўжо сыходзіць, ды спыталі:

— Ці няма ў вас яшчэ якой-небудзь дзяўчыны ў хаце?

— Ёсць, — адказвалі сёстры, — ды яна ў нас такая мурзіла.

Усё ж паклікалі і Папялушку.

Прымерылі туфлік і — о, цуд! туфлік прыйшоўся ў самы раз.

Тады Папялушка дастала з кішэні другую і надзелу яе, не кажучы ні словы.

Тым часам дзверы паціху прыадчыніліся. У пакой увайшла старая фея, дакранулася сваёй чароўнай палачкай да беднай сукенкі Папялушкі, і яна адразу ж ператварылася ў пышны ўбор, яшчэ больш выдатны, чым напярэдадні. Усё ахнулі!

Тут сёстры і мачаха зразумелі, хто была тая невядомая прыгажуня на балі. Яны кінуліся да яе прасіць прабачэнне.

Папялушка была не толькі добрая сабой, але і дабра: яна прабачыла іх ад усяго сэрца.

Прыдворныя падхапілі Папялушку і павезлі ў палац. У той жа дзень згулялі вяселле — прынц жаніўся на Папялушцы.

Яшчэ па тэме:

• Казка пра тое, як маленькая Секундачка увесь Час спыніла
• Чароўная ружа
• У гарбатага таты быў кубак гарбаты
• Жоўтыя загадкі
• “Казка” перамагла на “Еўрабачанні”

Ў даўнія часы жыў-быў цар. Пры палацы ў яго быў ружовы сад. У садзе рос куст чароўнай ружы. Як ні імкнуўся цар, як ні ахоўвалі царскія садоўнікі гэту ружу, ніяк не маглі ўсцерагчы яе. Толькі пачынала яна распускацца, як нападаў на яе пагібельны чарвяк. І так з года ў год паўтаралася адно і тое ж. Цар ніяк не мог дачакацца сваёй чароўнай ружы. Неяк прыйшоў да цара юнак садоўнік і сказаў:

— Наймі мяне, я ўсцерагу тваю ружу ад чарвяка. Як толькі яна распусціцца, сарву яе, прынясу табе.

— Юнак, — кажа цар, — колькі ў мяне садоўнікаў пабывала, ніводны не ўсцярог яе, дзе ўжо табе зладзіцца?

— Зладжуся, а калі не — вялі караць смерцю.

— Добра, як ведаеш, калі здолееш, пасцеражы.

Наступіла вясна, новы садоўнік узяў лук і стралу, забраўся пад куст і стаў вартаваць ружу. Пільнуе ён дзень, два дня, тры дня, тыдзень. Нарэшце ружа пачала распускацца, але тут садоўніка пацягнула да сну… Тым часам выпаўз чарвяк, накінуўся на ружу, зжор яе і папоўз. Прачнуўся садоўнік, бачыць — няма ружы на кусце. Пайшоў да цара і кажа:

— Цэлы тыдзень, дзень і ноч я вартаваў ружовы куст, а калі ружа стала распускацца, я задрамаў… Адкрываю вочы, а чарвяк ужо паспеў зжэрці ружу. Гэтым разам памілуй, у будучым годзе я распраўлюся з чарвяком.

— Нічога, — сказаў цар, — гэта чарвяку дарма не пройдзе…

Прайшоў год. Надышла вясна, царскі садоўнік ізноў пайшоў вартаваць куст. Ледзь ружа пачала распускацца, ізноў чарвяк паўзе да ружы; толькі жадаў садоўнік пусціць у яго стралу, раптам ні адтуль ні адсюль прыляцеў салавей, дзяўбнуў чарвяка і паляцеў. Ружа засталася цэлая. Узрадаваўся садоўнік, сарваў ружу і панёс яе цару.

—Пан, — кажа ён, — я прынёс табе ружу. І сення чарвяк жадаў зжэрці ружу, але прыляцеў салавей, дзяўбнуў чарвяка і паляцеў.

— Нічога, — кажа цар, — і салаўю гэта дарма не пройдзе.

Прайшоў яшчэ год. Увесну зноў садоўнік адпраўляецца вартаваць ружовы куст; дзень і ноч сядзіць пад ім. Толькі пачала распускацца ружа, ізноў паўзе чарвяк, жадае зжэрці кветку, ізноў прыляцеў леташні салавей, жадаў дзяўбнуць чарвяка, але ў гэта імгненне з-пад кустоў выскачыў цмок і зараз праглынуў салаўя з чарвяком. Ізноў ружа засталася цэлая. Узрадаваўся садоўнік, сарваў ружу і панёс яе цару.

— Пан, — кажа ён, — зараз, як і летась, прыпоўз чарвяк, жадаў зжэрці ружу; ні адтуль ні адсюль прыляцеў салавей і толькі жадаў клікнуць чарвяка, як з-пад кустоў выскачыў цмок, накінуўся на салаўя і на чарвяка і абодвух праглынуў. Вось табе ружа — цэлая і цэлая.

— Нічога, — кажа цар, — і цмоку гэта дарма не пройдзе.

Прайшоў яшчэ год. Наступіла вясна, ізноў садоўнік адправіўся вартаваць ружу. Прыйшоў час ёй квітнець. Ізноў з’явіўся чарвяк і папоўз да ружы; прыляцеў салавей і толькі жадаў дзяўбнуць чарвяка, як з-пад кустоў выскачыў цмок і праглынуў і салаўя, і чарвяка. Садоўнік нацягнуў цеціву і пусціў стралу ў цмока, цмок закруціўся, мінуў крывёй і акалеў. Садоўнік сарваў ружу і панёс цару.

— Пан, — сказаў ён, — ізноў з’явіўся чарвяк, жадаў зжэрці ружу, прыляцеў салавей, жадаў дзяўбнуць чарвяка, цмок выскачыў з-пад кустоў, накінуўся на салаўя і на чарвяка і абодвух зараз паглынуў. Я, як убачыў гэта, нацягнуў цеціву і забіў цмока на месцы.

— Ну і добра, — сказаў цар, — толькі і табе гэта дарма не пройдзе.

Здзівіўся садоўнік і думае:, чаму цар увесь час так кажа?

Думае садоўнік, думае — ні да чаго дадумацца не можа. А спытаць у цара баіцца: што, калі цар раззлуецца? Вырашыў садоўнік пачакаць, паглядзець, што будзе далей. У ружовым садзе ў цара быў басейн, дзе ен часам купаліся з царыцаю. Аднойчы садоўнік узлез на дрэва, якое расло побач з басейнам, каб абрэзаць засохлыя сукі. Раптам бачыць: царыца са сваімі прыслужніцамі падышла да басейна купацца. Садоўнік збаяўся і застаўся на дрэве. «Пачакаю, — думае, — выкупаецца царыца, сыдзе, тады і слезу». Распранулася царыца, увайшла ў басейн, выкупалася, выйшла, стала апранацца, зірнула ўгару і ўбачыла садоўніка. Не прамовіла яна ні словы, пайшла ў палац і ўсё распавяла цару.

— Ці ведаеш, пайшла я да басейна купацца, выкупалася, апранулася і ўжо жадала ісці, як раптам убачыла на дрэве садоўніка, Ведаць, ён загадзя ўзлез на дрэва, жадаў падгледзець мяне.

Як пачуў цар пра тое, раз’юшыўся, сапраўды леў. Тут жа крыкнуў:

— Ката, ката, ката!

З’явіліся каты, пакланіліся цару.

—Што загадаеш? — пытаюць яны.

— Зараз жа прывядзіце садоўніка і адсячыце яму галаву!

Каты прывялі садоўніка. Садоўнік зразумеў, што яго чакае.

— Пан,  дазволь сказаць два словы, а потым рабі са мной, што жадаеш.

— Добра, кажы.

— Памятаеш, калі ты наняў мяне ў першы год, я прыйшоў да цябе і распавёў, як чарвяк зжор ружу, ты мне сказаў: «Нічога, гэта яму дарма не пройдзе». Я і на іншы год пайшоў вартаваць ружу. Прыйшоў да цябе і сказаў: «Прыляцеў салавей і дзяўбнуў чарвяка». Ты і тады мне адказаў: «Нічога, і яму гэта дарма не пройдзе». На трэці год, калі я прыйшоў да цябе і сказаў, што з-пад кустоў выскачыў цмок і праглынуў салаўя і чарвяка, ты зноў кажаш: «Нічога, і яму гэта дарма не пройдзе». На чацвёрты я прыйшоў і сказаў табе: «Я забіў цмока». А ты мне: «Нічога, і табе гэта дарма не пройдзе». І сапраўды, мне гэта дарма не прайшло, спраўдзіліся твае словы, калі ты захацеў маю галаву зняць. Сення я кажу табе: і цару гэта дарма не пройдзе.

Пераклад: kazki.byЯшчэ па тэме:

• Матчына скала (карэйская казка)
• Гульня “Што расце ў садзе”
• Хлус (японская казка)
• Страчанае слова
• Як звяры хвасты атрымоўвалі (народная казка)

Жылі-былі пчала і муха. Пчала з ранку да вечара па лугах лятала, мёд збірала. А муха мёд толькі есці любіла. Дзе мёдам запахне, там і яна. А дзе мёду не чуваць, там муха ня хоча нават перанаваць.

Аднаго разу прысела муха адпачыць на зялёным лузе. Сонейка муху прыгравае, лёгкі ветрык абвявае. Кругом кветкі цвітуць, шустрыя конікі скачуць. У небе птушкі песенькі спяваюць.
Задумалася муха: як добра на свеце жыць!

Думала-думала, ды задрамала.
А ў гэты час над лугам пчала пралятала. Ляціць, гудзе, мёд у вулей нясе. Цяжка ёй, аж стогне небарака.
Прахапілася муха ды як закрыць пчалу:
– Ах ты сякая-такая! Чаго тут над вухам стогнеш, мне спаць не даеш!
– Выбачай, — сказала муха. — Я шмат мёду нясу, дык і стагну.
– Ха-ха, — засмяялася муха, — шмат мёду нясеш, а сама, нябось, галодная: вунь якая худая — адны косьці…
– Праўда, — адказвае пчала, — мы, пчолы, збіраем пуды, а самі худы.
– А чаму ж вы худы? І мёд у вас, і вашчына ў вас…
– Дык жа мёд мы збіраем ня толькі для сябе, а і сваім дзеткам, і гаспадару, які нам хату зрабіў, даглядае нас.
– Чакай, чакай, — кажа муха, — я нешта не зусім цябе разумею: як гэта можна збіраць мёд для іншых? Мы, мухі, так не робім. Мы толькі гатовага мёду шукаем.
– Ат, — замахала крыльцамі пчала, — няма мне калі з табой гаманіць: трэба хутчэй дадому спяшацца, мядовую кашку дзеткам варыць.
– А дзе возьмеш ты мядовую кашку?
– На сябе вязу.
– У чым?
– У вазку, у палазку і за пазушкай.
Загула пчала ды паляцела ў свой вулей.

Апрацоўка Алеся Якімовіча Менск, “Мастацкая Літаратура”, 1977г.Яшчэ па тэме:

• Адчапіся, пчала!…
• Сарока кашку варыла
• Пахне яблынькай заечай (калыханка+mp3)
• Дзяцел, лісіца і варона (народная казка)
• Хлус (японская казка)

Жаніўся хлопец. Узяў дзяўчыну ў жонкі не са сваёй вёскі, а з далёкага сяла. Пажылі яны, ці мала, ці шмат, жонка і кажа мужу:

- З’ездзіў бы ты, Іванка, маю маці наведаць.
Узяў Іванка каня і паехаў.

Добра яго цешча сустрэла. Бульбачку на стол паставіла,пірагоў з рыбай. А потым наліла ў міску такое, чаго ён ніколі не еў. І кіслае яно, і салодкае, не густое, не вадкае, не халоднае, не гарачае. Смачнае! Еў бы ды еў! Дзве міскі Іванка з’еў. І пытае цешчу:

- Гэта што ж вы такое наварылі?

- Кісель гэта аўсяны! Няўжо не ведаеш?

- Не ведаю! А Параска мая ўмее яго варыць?

- А чаго ж не ўмець? Умее!

Пагасцяваў яшчэ трохі Іванка ў цешчы і дахаты адправіўся.

Едзе і паўтарае: “Кісель, кісель, кісель…”

А насустрач мінак. Прывіталіся яны. Толькі Іванка сказаў “дабрыдзень”, выляцела ў яго з галавы слова. Ніяк не можа ўспомніць!

Пачасаў Іванка патыліца і павярнуў зваротна да цешчы. Добра яшчэ, што недалёка ад’ехаў.

Прыехаў і пытае:

- Як тая ежа завецца, якой вы мяне частавалі?

- Кісель, аўсяны кісель!

Іванка зняў шапку і прагаварыў у яе тры разу: “Кісель! Кісель! Кісель!” Потым надзел шапку і сказаў:

- Зараз вось ужо не забудуся!

Паўдарогі праехаў, з панам сустрэўся. Згарнуў каня прама ў лужыну, каб пану дарогу саступіць, шапку па звычаі зняў. Ды як закрычыць:

- Ой, страціў! Ой, страціў!

- Што ты страціў? – пытае пан.

А Іванка ледзь не плача:

- Такую штуку страціў, што ні за якія грошы не купіш!

- Давай разам шукаць, – кажа пан, – я табе дапамагу!

Падкасалі яны рукава, сталі ў лужыне страту шукаць. Пан асцярожна шукае, каб рукі ў брудзе не выпацкаць. А Иванка злажыў рукі ў лужыну па локаць, па дне мацае.

- Што ж ты робіш? – кажа пан. – Хіба так знойдзеш? Увесь бруд перамяшаў. Не лужына, а кісель!

Иванка як закрычыць:

- Дзякуй табе, пан! Адшукаў ты маю страту!

Ускочыў на калёсы і хвастануў каня. Пан так і застаўся на дарозе з растапыранымі рукамі. Потым пакруціў галавой і паехаў куды ехаў. А Іванка ўжо да хаты пад’язджае. Выбегла жонка каўняра расчыніць, а ён ёй з калёс крычыць:

- Параска! Ты кісель умееш варыць?

- Умею!

- Так бяжы хутчэй вары! А то я зноў забудуся, як ён завецца.

Наварыла Параска кісяля, склікалі госцяў, усіх пачаставалі. З тых часоў у той вёсцы навучыліся кісель варыць.Яшчэ па тэме:

• Курка-рабушка, дзеўка малада (+mp3)
• Паспех – людзям на смех
• Чароўная ружа
• Хітрая ліса
• Матчына скала (карэйская казка)

Паспех – людзям на смех

Задумала цётачка Чарапаха пірог печ. Хапілася – няма дрожджаў.
- Прачніся, Чарапаховіч, досыць табе спаць! Збегай да кумы Зайчыхі, папытай дрожджаў.
Чарапаховіч прабурчаў штосьці спрасонку, адчыніў заспаныя вочы і незадаволена спытаў:
- Чаго табе?
- Збегай, кажу, да кумы Зайчыхі за дрожджамі…
- Зроду нікуды я не бегаў. Вось пайсці магу, – прамармытаў Чарапаховіч .
Сеў, падумаў, пачасаў паясніцу і, крэкчучы, асцярожна палез з печы.
- Ты б пахутчэй, гора маё чарапашае! – прыспешвала цётачка Чарапаха.
- Навошта такі паспех? Нездарма кажуць: “Паспех – людзям на смех”.

Пакуль ён злазіў, пакуль сунуў ногі ў валёнкі, пакуль напяў на галаву шапку, тыдні як не было.
- І чаго ты топчашся! Ішоў бы хутчэй!.
- Ды вось пояс засунуў кудысьці, не знайду ніяк.
- Так і ведала! – выклікнула цётачка Чарапаха і разам з Чарапаховічам прынялася шукаць згубу.
А чарапашая мітусня вядомая: пакуль шукалі – яшчэ тыдзень абмінуў. Чарапаховіч падняў каўнер, занёс нагу праз парог, за ёй іншую.
- Глядзі, не марудзь, госцяў бо на пірог паклікала!
- Ведаю, ведаю…
- А пасудзіну ты знайшоў?
- Эх, зусім з розуму выйшла… Падай-ка сюды,- неахвота вяртацца.
- Вось быў бы тут Заяц, ён бы жыва абгарнуўся! А ты ўсё топчашся на месцы, як мядзведзь у пчальніка, – сказала цётачка Чарапаха, працягваючы пасудзіну для дрожджаў.
- Падумаеш, дзіва якая – Заяц! Прыг-шмыг – вось і ўся доблесць. А я як-ніяк гаспадар з дастаткам: куды ні прыйду, усюды свой дах над галавой. Гэта разумець трэба!
Прымайстраваўшы ямчэй пасудзіну за пазухай, Чарапаховіч насунуў шапку на самыя вочы і адправіўся да Зайчыхі.

Сышоў, а цётачка Чарапаха цешыцца: паядуць госці ўдосталь пірагоў смачных, падрумяненых, з капустай, з цыбулькай ды з грыбкамі! І занялася падрыхтоўкай начыння.
Зусім сцямнела, пара б вуж варочацца Чарапаховічу, а яго няма і няма. Так і не прыйшлося прошаным гасцям паспытаць чарапашых пірагоў. Вось і дзень прайшоў, іншы надышоў – няма ні дрожджаў, ні Чарапаховіча. Год прайшоў, іншы і трэці. Згінуў Чарапаховіч, як сякера ў палонкі.
“І кудысьці ён прапаў? Хоць бы далёка паслала, а то – рукою дастаць…” – разважала цётачка Чарапаха.
Прайшло яшчэ чатыры гады.
“Дай-ка, – думае цётачка Чарапаха, – збягаю на ваколіцу, пагляджу”. Накінула хустку, да дзвярэй рушыла – глядзіць, Чарапаховіч па вуліцы ідзе, спяшаецца-спяшаецца, дрожджы ў пасудзіне глінянай нясе, дужа да грудзей прыціскае – не выпусціць бы.
- Ну, нарэшце вось! Узрадавалася цётачка Чарапаха.
Не прайшло і гадзіны, зайшоў Чарапаховіч у свой двор, падышоў да дзвярэй, у парога спыніўся перадыхнуць.
Адсопшыся, стаў пералазіць праз парог. Адну нагу перацягнуў ды рваным валёнкам учапіўся і расцягнуўся на ўвесь рост. Галава ў хаце, а ногі за дзвярмі. Пасудзіна разбілася, дрожджы па хаце пацяклі.
- Эх ты, бягун! Сем гадоў нёс, да хаты не данёс! Дарма толькі час страціў!
- Так-а-а… – забурчаў Чарапаховіч – Казаў я табе – не прыспешвай, горш будзе. Так яно і выйшла! Нездарма гаворыцца: “Паспех – людзям на смех”.

Яшчэ па тэме:

• Страчанае слова
• О божа, я сын фотакарткі!
• Жылі-былі паны Кубліцкі ды Заблоцкі – Васючэнка Пятро
• Маляванка анлайн: Беласнежка і яе сябры
• Матчына скала (карэйская казка)

Трое парасятак

Жылі-былі на свеце трое парасятак. Трое братоў. Усе аднолькавага росту, кругленькія, ружовыя, з аднолькавымі смешнымі хвосцікамі. Нават імёны ў іх былі падобныя. Звалі парасят: Ніф-Ніф, Нуф-Нуф, Наф-Наф. Жылі яны ў лесе, куляліся ў зялёнай траве, грэліся на сонейку, збіралі жалуды. Так праходзіла лета.

Але вось надышла восень. Сонца ўжо не так моцна прыпякала, шэрыя воблакі цягнуліся над пажоўклым лесам, доўга не высыхалі лужыны.
- Час нам падумаць пра зіму, – сказаў неяк Наф-Наф сваім братам, прачнуўшыся досвіткам. – Я ўвесь дрыжу ад холаду. Мы можам прастудзіцца. Давайце пабудуем сабе дом з трох пакояў і будзем жыць разам, пад адной цёплай страхой.
Але яго браты не хацелі брацца за работу. Куды больш прыемна ў апошнія цёплыя дні гуляць і скакаць па лузе, чым капаць і цягаць каменне.
- Да зімы яшчэ далёка. Мы яшчэ пагуляем, – сказаў Ніф-Ніф і перакульнуўся цераз галаву.
- Калі трэба будзе, я сам пабудую сабе дом, – сказаў Нуф-Нуф і лёг у лужыну.
- І я таксама, – дадаў Ніф-Ніф.
- Ну, як хочаце. Я буду адзін будаваць сабе, – сказаў тады Наф-Наф. – Я не буду вас чакаць.
З кожным днём рабілася ўсё халадней і халадней. Ніф-Ніф і Нуф-Нуф не спяшаліся. Ім і думаць не хацелася пра работу. Яны весела гулялі ў свае парасячыя гульні, куляліся і купаліся ў лужыне, парохкваючы свае вясёлыя песенькі.
- Сёння мы яшчэ пагуляем, – казалі яны, – заўтра з раніцы возьмемся за работу.
Ніф-Ніф парашыў, што прасцей і хутчэй за ўсё змайстраваць дом з саломы. Ні з кім не параіўшыся, ён так і зрабіў. Ужо ўвечары ягоная хаціна была гатова.
Ніф-Ніф паклаў на страху апошнюю саломіну і, вельмі задаволены сваёй работай, весела заспяваў:

Хоць паўсвету абысці,
Абысці, абысці,
Лепшай хаты не знайсці,
Не знайсці, не знайсці!

Напяваючы гэтую песеньку, ён накіраваўся да Нуф-Нуфа. Нуф-Нуф непадалёку таксама будаваў сабе дамок.
Ён стараўся хутчэй пакончыць з гэтай нуднай і нецікавай справай. Спачатку, таксама як і брат, ён хацеў пабудаваць сабе дом з саломы, але потым вырашыў, што ў такім доме зімой будзе вельмі холадна. Дом будзе больш моцны і цёплы, калі пабудаваць яго з галінак і тонкіх дубцоў. Так ён і зрабіў. Ён убіў у зямлю калы, пераплёў іх дубцамі, на страху наваліў лісця, і ўвечары дом быў гатовы.
Нуф-Нуф з гонарам абышоў яго некалькі разоў вакол і заспяваў:

У мяне вось добры дом,
Новы дом, моцны дом.
Мне не страшны дождж і гром,
Дождж і гром, дождж і гром!

Не паспеў ён скончыць песеньку, як з-за куста выбег Ніф-Ніф.
- Ну, вось і твой дом гатовы! – сказаў ён брату. – Я казаў Наф-Нафу, што мы і адны ўправімся з гэтай работай! Цяпер мы з табой вольныя. І можам рабіць усё, што нам уздумаецца!
- Пойдзем да Наф-Нафа і паглядзім, які ён сабе збудаваў дом, – адказаў брат.
І яны, вельмі задаволеныя тым, што ім ні пра што больш не патрэбна клапаціцца, зніклі за кустамі.
Наф-Наф ужо некалькі дзён быў заняты сваёй пабудовай. Ён нацягаў камення, намясіў гліны і цяпер, не спяшаючыся, будаваў сабе дом, у якім можна было б схавацца ад ветру, дажджу і марозу. Ён зрабіў у доме цяжкія дубовыя дзверы з засаўкай, каб воўк з суседняга лесу не мог да яго ўлезці. Ніф-Ніф і Нуф-Нуф засталі брата за работай.
- Што ты будуеш? – у адзін голас закрычалі здзіўленыя Ніф-Ніф і Нуф-Нуф. – Што гэта, дом для парасяці ці замак? Ці не збіраешся ты з кім-небудзь ваяваць?
І абодва браты так развесяліліся, што іх віск і рохканне разнесліся далёка па лугавіне.
Наф-Наф прарохкаў ім у адказ:

У мяне больш разумення,
Разумення, разумення.
Я будую дом з камення,
Дом з камення, дом з камення!

Ніякія ў свеце зверы,
Злыя зверы, злыя зверы
Не адчыняць мае дзверы,
Мае дзверы, мае дзверы!

- Гэта ён пра якога звера? – запытаў Ніф-Ніф у Нуф-Нуфа.
- Гэта ты пра якога звера? – запытаў Нуф-Нуф у Наф-Нафа.
- Гэта я пра ваўка! – адказаў Наф-Наф і паклаў яшчэ адну цагліну.
- Ён баіцца ваўка! – сказаў Ніф-Ніф.
- Ён баіцца, што яго з’ядуць! – дадаў Нуф-Нуф.
І браты яшчэ больш развесяліліся.
- Якія тут могуць быць ваўкі! – рохкнуў Ніф-Ніф і ўзяўся за сваю флейту.
- Ніякіх ваўкоў няма! Ён проста баязлівец! – сказаў Нуф-Нуф, настройваючы сваю скрыпку.
І абодва яны зайгралі і заспявалі:

Нам не страшны шэры воўк,
Шэры воўк, шэры воўк.
Дзе ты ходзіш, дурны воўк,
Стары воўк, страшны воўк?

Але Наф-Наф нават не азірнуўся.
- Пойдзем, Нуф-Нуф, – сказаў тады Ніф-Ніф. – Нам тут няма чаго рабіць. Мы не любім баязліўцаў!
І браты пайшлі гуляць.
Па дарозе яны спявалі і ігралі, а калі ўвайшлі ў лес, то ўзнялі такі шум, што абудзілі ваўка, які спаў пад хвояй.
- Што за шум? – незадаволена прабурчэў злы і галодны воўк і паскакаў да таго месца, адкуль даносіліся віск і рохканне двух маленькіх неразумных парасятак.
- Ну якія тут могуць быць ваўкі? – казаў у гэты час Ніф-Ніф, які ваўкоў бачыў толькі на малюнках.
- Вось мы яго схопім за нос, будзе ведаць! – падміргнуў Нуф-Нуф, які таксама ніколі не бачыў жывога ваўка.
- Павалім, ды яшчэ звяжам, ды яшчэ нагой вось так, вось так! – храбра дадаў Ніф-Ніф і паказаў, як яны будуць распраўляцца з ваўком.
І браты зноў разрохкаліся і заспявалі:

Нам не страшны шэры воўк,
Шэры воўк, шэры воўк.
Дзе ты ходзіш, дурны воўк,
Стары воўк, страшны воўк?

І раптам яны ўбачылі сапраўднага жывога ваўка! Ён стаяў за вялікай хвояй, і ў яго быў такі страшны выгляд, такія злыя вочы і такая зубастая пашча, што ў Ніф-Ніфа і Нуф-Нуфа па спінках прабег халадок і тонкія хвосцікі дробна-дробна задрыжэлі. Бедныя парасяткі не маглі нават зварухнуцца ад страху.
Воўк падрыхтаваўся да скачка, шчоўкнуў зубамі, міргнуў правым вокам, але парасяткі раптам апамяталіся і, узняўшы віск на ўвесь лес, кінуліся наўцёкі.

Ніколі яшчэ не прыходзілася ім так шпарка бегаць.
Мільгаючы пяткамі і ўзнімаючы хмары пылу, яны несліся кожны да свайго дома.
Ніф-Ніф першы дабег да сваёй саламянай хаціны і ледзь паспеў зачыніць дзверы перад самым носам ваўка.
- Зараз жа адчыні дзверы! – прарычэў воўк. – А інакш я іх выламаю!
- Не, – прарохкаў Ніф-Ніф, – я не адчыню!
За дзвярыма было чуваць дыханне страшнага звера.
- Зараз жа адчыні дзверы! – прарычэў зноў воўк. – А не то, я так дзьмухну, што ўвесь твой дом разляціцца!
Але Ніф-Ніф нічога ўжо не мог адказаць ад страху. Тады воўк пачаў дзьмуць: «Ф-ф-ф! У-у-у!!»
Са страхі зляталі саломінкі, сцены дома трэсліся. Воўк яшчэ раз глыбока ўздыхнуў і дзьмухнуў другі раз: «Ф-ф-ф!!! У-у-у!!»
Калі воўк дзьмухнуў трэці раз, дом разляцеўся ва ўсе бакі, як быццам на яго наляцеў ураган.
Воўк шчоўкнуў зубамі перад самым лычыкам маленькага парасяці.
Але Ніф-Ніф ухіліўся, адскочыў і праз хвіліну быў ужо каля дзвярэй Нуф-Нуфа.
Ледзь паспелі браты замкнуцца, як пачулі голас ваўка:
- Ну, цяпер я з’ем вас абодвух!
Ніф-Ніф і Нуф-Нуф спалохана паглядзелі адзін на аднаго. Але воўк вельмі стаміўся і вырашыў пайсці на хітрыкі.
- Я перадумаў! – гучна сказаў ён, так, каб яго пачулі браты. – Я не буду есці гэтых паршывых парасятак! Я лепш пайду дадому.
- Ты чуў? – запытаў Ніф-Ніф брата. – Ён сказаў, што не будзе нас есці!
- Гэта вельмі добра, што воўк пайшоў дадому! – сказаў Нуф-Нуф і адразу перастаў дрыжэць.
І браты развесяліліся і заспявалі, як быццам нічога і не здарылася:

Нам не страшны шэры воўк,
Шэры воўк, шэры воўк.
Дзе ты ходзіш, дурны воўк,
Стары воўк, страшны воўк?

А воўк і не думаў нікуды ісці. Ён проста адышоўся трохі ўбок і прытаіўся. Яму было вельмі смешна: як спрытна ён ашукаў зусім неразумных маленькіх парасятак! Ён пачакаў, калі парасяткі зусім супакоіліся, узяў авечую шкуру, вялікі кошык і асцярожна падкраўся да дамка. Каля дзвярэй ён сеў у кошык, накрыўся шкурай і ціха пастукаў. Ніф-Ніф і Нуф-Нуф вельмі спалохаліся, калі пачулі стук.
- Хто там? – запыталі яны, і ў іх зноў затрэсліся хвосцікі.
- Гэта я-я-я, бедная маленькая авечка! – тонкім голасам прапішчаў воўк. – Пусціце мяне пераначаваць, я адбілася ад статка і вельмі стамілася!
- Пусціць? – запытаў брата добры Ніф-Ніф.
- Авечку можна пусціць, – згадзіўся Нуф-Нуф.
За таксама быў вельмі добрым парасяткам.
Але калі яны крыху адчынілі дзверы, то раптам убачылі не авечку, а зубастую пашчу ваўка. Браты зачынілі дзверы і з усёй сілы налеглі на іх, каб воўк не здолеў да іх уварвацца.
Воўк вельмі раззлаваўся, што яму не ўдалося ашукаць парасят. Ён скінуў з сябе авечую шкуру, адпіхнуў кошык і зарычэў:
- Ну, пачакайце ж! Як я дзьмухну, дык і ад гэтага дома нічога не застанецца!
І ён пачаў дзьмуць. Дом крыху пакасіўся. Воўк дзьмухнуў другі раз, потым трэці раз.
Са страхі злятала лісце, сцены дрыжэлі, але дом усё яшчэ стаяў. І толькі тады, калі воўк дзьмухнуў пяты раз, дом захістаўся і разваліўся. Адны толькі дзверы пэўны час яшчэ стаялі сярод руін.

Ахопленыя жахам, кінуліся парасяткі бегчы. Ад страху ў іх аднімаліся ногі, кожная шчацінінка дрыжэла, курносыя насы перасохлі. Браты імчаліся да дома Наф-Нафа. Воўк наганяў іх вялізнымі скачкамі. Адзін раз ён ледзь не схапіў Ніф-Ніфа за заднюю ножку, але той спрытна ўхіліўся і прыбавіў ходу.
Воўк таксама паддаў ходу. Ён быў упэўнены, што на гэты раз парасяткі ад яго не ўцякуць. Але яму зноў не пашанцавала. Парасяткі хутка прамчаліся міма вялікай яблыні, нават не закрануўшы яе. А воўк не паспеў звярнуць і наляцеў на яблыню, якая абсыпала яго яблыкамі. Адзін цвёрды яблык ударыў яго паміж вачэй. Вялікі гуз ускочыў у яго на лбе.
А Ніф-Ніф і Нуф-Нуф, ні жывыя ні мёртвыя, прыбеглі ў гэты час да дома старэйшага брата.
Брат упусціў іх у дом. Бедныя парасяткі былі такія напалоханыя, што нічога не маглі сказаць і моўчкі кінуліся пад ложак. Наф-Наф адразу здагадаўся, што за імі гнаўся воўк. Але яму не было чаго баяцца ў сваім мураваным доме. Ён хутка зачыніў дзверы на засаўку, сеў за піяніна і заспяваў:

Ніякія ў свеце зверы,
Злыя зверы, злыя зверы
Не адчыняць мае дзверы,
Мае дзверы, мае дзверы!

Але тут пастукалі ў дзверы.
- Хто стукае? – запытаў Наф-Наф.
- Гэта я, прадаўшчык шчотак, – пачуўся грубы голас. – Ці не хочаце паглядзець мой тавар?
Наф-Наф адчыніў крыху дзверы і ўбачыў калматую лапку. Ён умомант выхапіў шчотку і балюча ўдарыў ёю па калматай лапе ваўка. Той, равучы ад болю, прахрыпеў:
- А, гэтак! Ну, цяпер я з’ем усіх траіх!
- Спрабуй! – адказаў з-за дзвярэй Наф-Наф. Ён ведаў, што яму і братам няма чаго баяцца ў мураваным доме.
Тады воўк уцягнуў у сябе як мага больш паветра і дзьмухнуў з усёй сілы.
Але, колькі ён ні дзьмуў, ні адна, нават самая жаленькая, цаглінка не зварухнулася з месца.
Воўк пасінеў ад натугі.
Дом стаяў, як крэпасць. Тады воўк пачаў трэсці дзверы. Але дзверы таксама не паддаваліся. А ў сценах дома не было ніводнай шчыліны, праз якую ён мог бы прабрацца да парасятак. Галоднаму і злому ваўку нічога не заставалася, як пайсці прэч.
Але тут ён падняў галаву і раптам заўважыў вялікі, шырокі комін на страсе.
- Вось праз гэты комін я і пралезу ў дом! – узрадаваўся воўк. Ён асцярожна ўзлез на страху і прыслухаўся. У доме было ціха.
- Я ўсё ж такі паласуюся свежай парасяцінкай, – падумаў ён і, аблізнуўшыся, палез у комін.
Але, як толькі ён пачаў спускацца па коміне, парасяты пачулі шоргат, а калі на накрыўку катла пачала сыпацца сажа, Наф-Наф адразу здагадаўся, у чым справа. Ён шпарка кінуўся да катла з варам і сарваў з яго накрыўку. Чорны, як камінар, воўк бултыхнуўся ў вар.
Ніколі яшчэ яму не было так балюча! Вочы ў яго вылезлі на лоб, уся поўсць паднялася дыбам. Воўк нема зароў, выскачыў назад на страху, скаціўся па ёй на зямлю, перакуліўся на сваім хвасце міма зачыненых дзвярэй і пусціўся наўцёкі.
А трое братоў, трое маленькіх парасятак, глядзелі яму ўслед з акна і цешыліся, што яны так удала правучылі злога ваўка.
А потым яны ўсе разам заспявалі вясёлую песенку:

Хоць паўсвету абысці,
Абысці, абысці,
Лепшай хаты не знайсці,
Не знайсці, не знайсці!

Ніякія ў свеце зверы,
Злыя зверы, злыя зверы
Не адчыняць нашы дзверы,
Нашы дзверы, нашы дзверы!

З лесу воўк ужо ніколі,
Ўжо ніколі, ўжо ніколі
Не прыскача да нас болей,
Да нас болей, да нас болей!

З таго часу браты пачалі жыць разам. Вось і ўсё, што мы ведаем пра траіх маленькіх парасятак – Ніф-Ніфа, Нуф-Нуфа і Наф-Нафа.

У.Дыснэй

Яшчэ па тэме:

• Наф-Нафы ў крызіс не знікнуць, або Якія казкі самыя карысныя?
• Вол, баран, гусак і пеўнік
• Жылі у бабусі вясёлыя гусі (+mp3)
• Хітрая ліса
• “Казка” перамагла на “Еўрабачанні”

КАЗКА ПРА МЯДЗЬВЕДЗЯ

Пад самую восень, пад верасень месяц
Задумаў жаніцца Мядзьведзь шэры ў лесе.
І кажа сватом: — Мне шукайце пасагу;
Зіму зімаваць — трэба мёду і брагі.
А сам я ня маю ні пчол, ні гароду;
Падушка — і тая з альховай калоды.
За лета снапа мне нажаць ня прыйшлося, —
То хворы ляжаў, то гнуў дугі, палозьзе.
Няхай сабе будзе ня важная жонка, —
Каб толькі я выжыў зіму пад сасонкай…

Хадзілі сваты ад Мядзьведзя па лесе

 —Усё дзеўкі шукалі празь верасень месяц.
Хадзілі яны ў Белавеж да Зубрышкі,
Да Зайцавых дзевак, былі і ў Казьлішкі.
Там ветліва важных гасьцей прынімалі,
Крынічнай вадой, мурагом частавалі;
Стараліся ўсе ім у пояс хіліцца —
Сваты былі важныя — Воўк ды Лісіца!
Калі што ня так, дык патрапілі-б самі
Пагладзіць, дзе трэба, памацаць зубамі…
Эх, важныя дзеўкі, былі-б гаспадыні,
Каб мелі каўбасаў, курэй, саланіны.
Нашто і шукаць-бы што недзе другое, —
Было-б для Мядзьведзя жыцьцё залатое.
А то ў Зайчышкі пасаг — руні жыта,
Зімой — зьледзянеўшая ў полі ракіта.
А у Казьлішкі трысьнік у імшарах,
Падушкі з пуховак, асоту гушчары.
Таксама ў Зубрышкі па ўсёй Белавежы
Ня зьлічыш стагоў непачатых і сьвежых…
Ды што зь іх сватом і Мядзьведзю старому, —
Язык намазоліш, нагоніш аскому.

Пачулі сваты — ёсьць ля Нарачы дзеўка:

Ў зялёнай дуброве паджарая Белка,
Такая вясёлая, зь песьнямі, зь сьмехам,
Зьбірае зь ляшчэўніку летам гарэхі.
Насыпала поўныя куфры, як лёду,
Раскусіш — як сонца, зярняты — як зь мёду.
Сказалі Мядзьведзю: — Ёсьць дзеўка з пасагам!
Прыбраўся Кудлаты Мядзьведзь у сярмягу;
Кашулю узьдзеў, што злупіў у Міколы,
Як той бараніў ад яго калісь пчолы;
Ўзяў пояс ліповы і кій сукаваты, —
Так выбраўся зь сьвітай Мядзьведзь наш у сваты.

Такое вясельле магло толькі хіба

Быць там, дзе ёсьць Нарач, бор цёмны ды рыба.
Ігралі ў цымбалы Шаршні і Асьвянкі,
Ігралі дзень цэлы да самай заранкі;
А ў цёмным ягодніку зь Цецярукамі
Ў тахт Дзятлы у бубны лупілі насамі,
І зь вёскі далёкай, дзе жытнія гоні,
Ім Певень іграў на чырвонай гармоні.
Лявоніху ёмка скакала Лісіца, —
Аж ветрам паджарым шумела спадніца.
Як выйшаў Мядзьведзь, тупнуў левай ды правай,
Пайшоў прысядаць — замігцелі рукавы.
Скакаць ён так мог-бы дзён пяць ці мо’ дзесяць —
Адно толькі боты стапталіся ў лесе;
Ды нат і ў мяне там знасіліся лапці…
На трэйцюю ноч пачалі разьяжджацца.

Памалу прайшоў ціхі верасень-месяц.

Ляжыць, пажывае Мядзьведзь шэры ў лесе,
Дзе глуш ды сасновае шумнае рэха,
А Белачка носіць ваду і гарэхі.
Насыпе Мядзьведзь іх у ступу, як лёду,
А зьверху бабухне дубовай калодай!
Наесца і сьпіць у сваім у палацы, —
Нат слухаць ня хоча, хто кажа аб працы.
Пажыў ён па-панску нямала так часу,
Пакуль не хапіла у Белкі прыпасаў.
Ляжыць і раве ён, ледзь бор не аглохне:
— Ой, мусіць, я хутка ня выжыву, здохну!.. —
Лячыла Мядзьведзя Варона-Шаптуха,
І Дзяцел пастукваў трубкай у вуха,
І банкі на пяты стаўляла Сарока,
Кампрэсы яму прыкладала пад бокам…
Ды што ні рабілі — ўсё не памагала.
Шмат вылізаў лекаў, гусіны і сала…
Ды што тыя лекі, калі наш Кудлаты
Зьеў двух дактароў зь Белавежы лычатых.
Хадзіў тады блізка Цыган хітры недзе,
Пачуў пра цяжкую хваробу Мядзьведзя
І кажа: — Ты, бацю, ня слухай нікога.
Цыган табе зельля парадзіць другога.
Відаць, ты ня можаш ні сесьці, ні легчы,
Ня можаш, мой баценька, мала ты есьці!…

Дзе ў лесе дарога, а з боку паляна,

Лячыў Цыган брагай-сівухай да рана;
Яшчэ паіў зельлем салодкім, як мёдам,
Спаіўшы, Мядзьведзя прыкуў да калоды,
Пазьней яму ўсыпаў бярозавай кашы,
Павёў яго цешыць людзей на кірмашах.
Перш доўга Мядзьведзь касурыўся ды охаў,
А потым зрабіўся такім скамарохам!
Дзе толькі ня прыйдзе пад хаты крывыя —
Зьлятаюцца дзеці, дзяўчаты, старыя,
Прыносяць салодкага мёду, гарэхаў,
А ён давядзе аж да сльёз і да сьмеху.
Сьмяюцца і дзеці, і куры, і коні,
Як ён у шарахаўкі звонкія звоніць;
Сьмяюцца асьверы, і стрэхі, і хаты,
Як пойдзе скакаць пад цымбалы Кудлаты.
Здаецца, няпраўда, што людзі гавораць,
Што быў ён раней абібокам і хворым…
А Белачка там, дзе ёсьць пушча густая,
Ў сасновыя куфры гарэхі зьбірае
І добра хавае, каб іх ні мядзьведзі
Знайсьці не маглі, ні вясковыя дзеці,
Ды чорнымі зорка пільнуе вачыма
І лускае іх у сьцюдзёныя зімы…
А там, за сасновым за лесам, за борам,
Як золатам сінім, іграюць азёры!
А глянеш навокал — такая краіна:
Дзе ступіш — то рэха, то казка, быліна…
Ёсьць, праўда, і сумных нямала, бязь ліку,
Але мы іх лепей пакінем вялікім.
А вам, мае дзеткі, з вачыма, як золак,
Аддам усе дзівы тых казак вясёлых.

Максім ТанкЯшчэ па тэме:

• Як звяры хвасты атрымоўвалі (народная казка)
• Павуціньне – вершык пра інтэрнэт (+mp3)
• Пчала і муха
• Баран — бок абадран (кніга)
• Бай

БАЙ

Бегаў бай па сьцяне
У чырвоным каптане,
Байку баіў. Ой, люлі!
Жылі пчолкі у вульлі…
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
Шла вясна па вясьне,
Жылі пчолкі з году ў год,
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
Ніхто пчолак не кране;
Самі мёд зьбіраюць той,
Самі ласваюць зімой…
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
У тэй самай старане
Пустапасам труцень жыў,
Неяк з пчолкамі здружыў..
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
Труцень кажа: «Дайце мне
Глянуць, пчолкі, у вульлёк,
Паспытаці ваш мядок!..»
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
Ці так добра, ці так не, —
Пчолкі добрымі былі,
Трутня ў госьці прынялі…
Баіць ці не?
— Баіць!

Бегаў бай па сьцяне…
Труцень пальцам ня кіўне;
Пчолкі мёд нясуць да сот,
Труцень есьць ды есьць той мёд.
Баіць ці не?
— Не!

Я.Купала

Яшчэ па тэме:

• Павуціньне – вершык пра інтэрнэт (+mp3)
• Калабок паранены! Ён згубіў шмат цеста!..
• Чаму заяц касалапы?
• Загадкі пра сонца, месяц, зямлю
• Музычная складанка “На Купалле!” ад Kazki.By

Блізка рэчкі Самацечкі камары таўкуцца,
І «таўкачыкі» сьпяваюць, і у скокі тнуцца;
«Гэй, гоп, таўкачыкі,
Гэй, гоп, асінавы,
Ды работы Максімавы…»
А Максім ляжыць на траўцы, сонна пазірае,
Камарок за камарочкам да яго шыбае,
І пясьняр з усіх найлепшы ўжо зьвініць ля вуха,
Як камарыка няўмысьне загубіла муха.

І

Захісталася сасонка баравая,
Затужыла дзяўчынанька маладая,
Жартаўлівая пяюшка-сакатушка,
А на імя — дык мушка-зелянушка:
— «Ой, чаму-ж ды ня судзілася мне долі,
Што мяне і ня сваталі ніколі.
А пасагу прабагатага я маю:
Куст шыпшыны ад краю і да краю,
Шчэлка ў яблыні — ад ветру каб хавацца,
Ліст альховы — на ночку накрывацца,
Ды да краю поўны мёдам кацялішча
З жалудовай вялізнай шалупішчы,
Калі гэты мёд у місачку кладзецца,
Ажно сьліна ў роце набярэцца».
Як пачуў тыя жаласьці камарык,
Паскрабаў і насочак ён і тварык:
— «А чаму-ж бы мне ды зь ёй не пажаніцца?
Пэўна, пойдзе, каб болей ня журыцца.
Хоць насаценькі я, шэры, хударлявы,
Дык у скоках за тое-ж я рухавы…»
І хапіўся камарочак прыбірацца,
Каб ля мушкі-пяюшкі увіхацца.

ІІ

Прыляцела мушка да хаты, —
Аж у яе камарык насаты.
Сватоўе-хрушчы усьсядаюць,
З бацькам-маткай штось размаўляюць:
«Мы — стралцы, шукаем куніцу,
Ня куніцу, але дзявіцу».
Гаманілі болей гадзіны
Ды гавораць так да дзяўчыны:
— «Ці да смаку наш госьць багаты?»
— «Папытайце ў мамы і таты».
Тут гарэлкай усё змацавалі,
А пасьля і заручын даждалі.
Браў камар ад мушкі-дзяўчыны
Дарагі ручнік з павучыны,
Што яна на траўцы сьцяліла
І на ясным сонцы бяліла.
У нядзелю будзе вясельле,
Захадзіў камар, як з пахмельля, —
І пяе і скача паціху,
Ды як сыпне ураз «шырсьцяніху»:
— «Шырсьцяніха, шырсьцяніха мая,
Пакахала камара-гультая,
А камар не зважае на яе,
Толькі лётае ды песьні пяе».

ІІІ

Загудзела, расшумелася дуброва:
Аб вясельлі у дуброве прайшло слова,
Як вянок на муху свацейкі надзелі,
Ўсе навокала аж вочы праглядзелі.
А калі бацьком журылася дзяўчына,
Аж заплакала жаноцкая радзіма:
— «Ускланяюся татачку і матачцы,
Калі ўжо апрыкрала ім у хатачцы.
І чаму-ж вы мяне гадавалі,
Ды ў чужую сямейку аддалі?»
У каравайніцы сьлімачак запрасілі,
І яны дзяжу напродзіў замясілі.
Авадзень быў камаровым старшым дружкам,
Рассыпаўся дробным макам перад мушкай.
Матылькі — баяры, пчолачкі — баяркі,
Спрытны, шпаркі, асабліва як да чаркі.
А найстаршая баярачка — чмяліха
Так сьпявала, аж баяр пабрала ліха:
— «Ой, багаты баяры, багаты,
Ды забыліся ўзяць грашаняты.
Хоць няшмат грашанят яны маюць,
Дык затое свой гонар трымаюць:
Хто капейку дае — грыўняй ліча яе,
А хто грыўню паклаў — што рубля дараваў».
А як сыпнулі-урэзалі музыкі,
Дык узьняўся разам гоман там вялікі.
Чмель пузаты на басолі гучна грае,
А на йскрыпцы ёмка пчолка падцінае.
І знайшлося мушанётка дробна-мала,
Што званіла ткі някепска у цымбалы.
Лоўка конікі у скоках выціналі,
У гару стрыбалі, звонка падпявалі:
— Камары скакаць
Выракаюцца:
Ногі доўгія —
Паламаюцца. —
Гэтак скачуць — хто патроху, хто памногу.
Нейкі конік адтаптаў чмялісе ногу.
Госьці спорна п’юць-ядуць ды размаўляюць,
А музыкі граюць, дыхту заўдаваюць.
Умела муха на вясельле запрашаці,
Дык над тое лепш умела частаваці.
Усяго стаяла досыць для гасьціны:
Навет мёд быў і чмяліны і пчаліны
Хрушч вялізны так гарэлкі насмактаўся,
Што зваліўся ды ў куточку адсыпаўся.
Восы ў шатах чорных з жоўтымі стрычкамі,
Проста елі мушку злоснымі вачамі.
А яна ля мужа сьціпленька сядзела
І зялёненькай спаднічкай зігацела.
Мурашоўна нізка зьвесіла галоўку,
Бо занадта зацягнулася ў шнуроўку.
Ды як скрыкнула, як ахнула раптоўна:
У кроплі дожджыка танула мурашоўна.
Усё сьцямнела, кроплі шпарка заскакалі,
У дупло, дзе жыла мушка, пападалі.
Пахаваліся ўсе госьці у куточкі:
Так спынілася вясельле сярод ночкі,
А назаўтра усе, як толькі ўсталі зраньня,
Дык пайшлі да камара на баляваньне.
І былі яшчэ нарэшце перазовы,
Каб ня стала аб радзіме кепскай мовы.

ІV

Абляцелі красачкі
Не ў пару,
Невясёла шэраму
Камару.
Як пачаў ён параю
З мушкай жыць,
Давялося беднаму
Патужыць.
Ня умее мушачка
Працаваць,
Толькі ўмее з хлопцамі
Жартаваць;
Ані выткаць кросенкі,
Ані шыць,
Ані стравы хораша
Наварыць.
Паштурхаў камарычак
Галаву:
Як я з гэткай жонкаю
Пражыву?
Дзе я вочы, брацікі,
Меў свае,
Як сабе за жонкаю
Браў яе?
Паляцеў ён плакацца
У лясок.
Сеў на дуб зялёненькі,
Пад лісток.
Пахінуў галовачку,
Уздыхнуў
Песьню сумна, жудасна
Зацягнуў.
— Выйду ў поле ды разважу тое гора,
Гэй, гаротнае, маркотнае!
Ты шырока, маё полейка,
Ад кусточка да кусточка разьлягаешся,
Ты глыбока, сэрца, краешся.
Дзе цяпер я сьмерць сваю спаткаю:
Ці у моры, ці у рэчцы, ці ў ставочку,
Што капытам пры дарозе быў прабіты
І да краю буйным дожджыкам наліты?»

V

— Ды і што-ж там за шум учыніўся?
— А камарык там з дубу зваліўся.
Грымнуў ён на зямлю з высакосьці
І пабіў — паламаў сабе косьці.
Цесьлі дошкі з дубоў пілавалі,
Габлявалі, труну змайстравалі.
Ўсю чырвонай кітайкай аббілі,
Стужкай чорнай з краёў адтачылі.
Гэй, кладуць камара ў дамавіну,
Заклікаюць сяброў і радзіму.
Камары над труной затрубілі,
Сьветлячкі лепш за зорак сьвяцілі.
— «Вы паціху, музыкі, зайграйце,
Майго сэрца у край не ўражайце!» —
Горка мушка-ўдава галасіла,
Борздай сьмерці у Бога прасіла:
— «Мой мужочак, мой камарочак,
Ты падай мне з труны галасочак.
Ах, ніхто над табой не заплача,
Толькі хмарачка дробнымі дажджамі,
Толькі мушачка горкімі сьлязамі». —
Палажылі дамоўку на мары,
Панясьлі праз лугі ды папары.
Ля дарогі магілу капалі
І у ёй камара пахавалі,
У сырую зямельку злажылі,
Зьверху насып вялікі зрабілі.
Людзі добрыя шляхамі мінаюць,
Шапкі нізка здымаюць, пытаюць:
— «Ня іначай, вяльможны вандроўнік, —
Генэрал, ці маёр, ці палкоўнік?» —
— «Не, ляжыць тут камар — камарочак,
У каторага з локаць насочак».

Максім БагдановічЯшчэ па тэме:

• Камарова смерць
• Фолк-складанка “Вясёлы вечар”
• Камар у шлеме (комікс)
• Казкі-загадкі: Брат і сястра
• Чырвоныя загадкі