Усе рубрыкі

Народныя прыкметы ад хатняга Дамавiка Мiколы – Сяргей Брандт

Частка восьмая
ВАЎКАЛАК (Пярэварацень)
Стихи про духа дамавика
Ваўкалак (Пярэварацень) — чалавек, які па ўласнай волі ці ў сілу злых чараў, прымае выяву якой-небудзь жывёлы, як правіла ваўка. Гэта можа быць і вядзьмак, які ператвараецца ў звера. Ваўкалак становіцца зверам уначы, а як пачне віднець – набывае чалавечае аблічча.
Назва Ваўкалак утворана ад двух слоў: “воўк” і “длака”, што азначае валасы, поўсць, шкура. У.І.Даль у сваёй кнізе “Аб павер’ях і забабонах рускага народа” апісвае ваўкалака: пярэварацень — нейкі ліхі дух, які кідаецца часам чалавеку пад ногі, ці папярок дарогі, як прадвеснік бяды. Ад яго хрысцяцца і адплёўваюцца. Ён ніколі не з’яўляецца інакш як з налёту, з набегу, а то і на адно імгненне, што ледзь паспяваеш яго заўважыць; часам з каціным ці іншым крыкам і выццём, часам жа ён моўчкі падкочваецца клубком, жмутком сена, камяком снегу, ці аўчынай. Пярэварацень ператвараецца, змяняючы свой выгляд, у што пажадае, а для гэтага звычайна стукнецца аб зямлю. Тады ён становіцца катом, сабакам, савой, пеўнем, вожыкам, нават клубком нітак, кучай пакулля, каменем ці капой сена. Зрэдку ў лесе сустрэнеш яго ў выглядзе страшнага звера ці пачвары, але заўсёды толькі мімаходам, таму што ён ніколі не дасць разглядзець сябе добра. Нярэдка, ён імгненна ў вачах, спалоханага да смерці прахожага, ператвараецца некалькі разоў то ў адно, то ў другое, знікаючы пад пнём, кустом, на роўным месцы ці на скрыжаванні. Вельмі рэдка атрымліваецца яго бачыць днём. Але ўжо прыцемкам ён пачынае сваволіць і гуляе на працягу ўсёй ночы: кідаецца, нібы камень з-за вугла, з дзіўным крыкам, не звяртаючы ўвагі на людзей. Некаторыя сцвярджаюць, што ён і ёсць смерць для кароў. Здараецца, што ён ператвараецца ў карову, звычайна чорную, якая прагульваецца са статкам пад выглядам прыблуды і напускае псуту на ўсіх жывёл.
Ёсць таксама павер’е, быццам пярэварацень — дзіця, што памерла нехрышчоным, ці нейкі вераадступнік, душа якога нідзе на тым свеце не прымаецца, а тут гуляе і гарэзнічае супраць волі. У некаторых месцах,напрыклад, на Поўначы пярэваратня завуць пачварай, часам і дамавіку прыпісваюць яго характэрныя рысы. З усяго гэтага вынікае, што калі мужык і бачыў нешта прыцемкам ці ўначы, і сам не ведае, што іменна, то гэта бяспрэчна быў пярэварацень.

Працяг будзе.

Сяргей Брандт, 11.03.2014

Каментаваць

  

  

  

Магчыма карыстацца гэтымі HTML тэгамі

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>